‹ Biblioteca

Padres Pré-Nicenos

Cartas Pseudo-Inacianas

Ψευδο-Ἰγνατίου ἐπιστολαί

Anônimo (pseudo-Inácio) · séc. IV · PG 5, col. 729-970 (grego exibido: Funk-Diekamp, 1913)

Epístola aos Efésios

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ εὐλογημένῃ ἐν μεγέθει θεοῦ πατρὸς πληρώματι, τῇ καὶ προωρισμένῃ πρὸ αἰώνων εἶναι διὰ παντὸς εἰς δόξαν παράμονον, ἄτρεπτον ἡνωμένην καὶ ἐκλελεγμένην ἐν πάθει ἀληθινῷ, ἐν θελήματι θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν, τῇ ἐκκλησίᾳ τῇ ἀξιομακαρίστῳ, τῇ οὔσῃ ἐν Ἐφέσῳ τῆς Ἀσίας, πλεῖστα ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ καὶ ἐν ἀμώμῳ χαρᾷ χαίρειν.

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja abençoada na grandeza de Deus Pai¹ e na sua plenitude, predestinada antes dos séculos a existir para sempre, para glória permanente, imutável, unida e escolhida, na paixão verdadeira, na vontade de Deus Pai e de nosso Senhor Jesus Cristo, nosso Salvador (2); à Igreja digna de ser proclamada bem-aventurada, que está em Éfeso da Ásia: pleníssima saudação em Jesus Cristo e em alegria (3) imaculada.

I

Ἀποδεξάμενος ὑμῶν ἐν θεῷ τὸ πολυπόθητον ὄνομα, ὃ κέκτησθε φύσει δικαίᾳ κατὰ πίστιν καὶ ἀγάπην ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ σωτῆρι ἡμῶν, μιμηταὶ ὄντες θεοῦ φιλανθρωπίας, ἀναζωπυρήσαντες ἐν αἵματι Χριστοῦ τὸ συγγενικὸν ἔργον τελείως ἀπηρτίσατε· 2. ἀκούσαντες γάρ μὲ δεδεμένον ἀπὸ Συρίας ὑπὲρ Χριστοῦ, τῆς κοινῆς ἐλπίδος, πεποιθότα τῇ προσευχῇ ὑμῶν ἐπιτυχεῖν ἐν Ῥώμῃ θηριομαχῆσαι, ἵνα διὰ τοῦ μαρτυρίου δυνηθῶ μαθητὴς εἶναι τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἑαυτὸν ἀνενεγκόντος θεῷ προσφορὰν καὶ θυσίαν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας· 3. ἐπεὶ οὖν τὴν πολυπλήθειαν ὑμῶν ἐν ὀνόματι θεοῦ ἀπείληφα ἐν Ὀνησίμῳ, τῷ ἐπ’ ἀγάπῃ ἀδιηγήτῳ, ὑμῶν δὲ ἐπισκόπῳ, ὃν εὔχομαι κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν ὑμᾶς ἀγαπᾶν καὶ πάντας ὑμᾶς ἐν ὁμοιώματι αὐτοῦ εἶναι. εὐλογητὸς γὰρ ὁ θεὸς ὁ χαρισάμενος ὑμῖν τοιούτοις οὖσιν τοιοῦτον ἐπίσκοπον κεκτῆσθαι ἐν Χριστῷ.

Aceitei² (4) em Deus o vosso nome tão desejado (5), que possuís por natureza justa, segundo a fé e a caridade em Cristo Jesus, nosso Salvador. Imitadores que sois (6) da benignidade de Deus para com os homens, reavivados no sangue de Cristo, levastes perfeitamente a termo a obra congênere (7): pois, ao ouvirdes que eu vinha acorrentado desde a Síria por causa de Cristo, a esperança comum (8), confiado em alcançar, pela vossa oração, combater com as feras em Roma — para que, pelo martírio, eu possa ser discípulo daquele que por nós se ofereceu a Deus como oblação e sacrifício³ (9) —, eu, pois (10), recebi a vossa numerosa multidão (11) em nome de Deus na pessoa de (12) Onésimo, o de caridade indizível (13), vosso bispo; o qual rogo que ameis segundo Cristo Jesus, e que todos vós sejais à semelhança dele (14). Bendito, com efeito, seja Deus, que vos concedeu, a vós que sois tais, possuir em Cristo um tal bispo.

II

Περὶ δὲ τοῦ συνδούλου ἡμῶν Βούρρου, τοῦ κατὰ θεὸν διακόνου ὑμῶν καὶ ἐν πᾶσιν εὐλογημένου, εὔχομαι παραμεῖναι αὐτὸν ἄμωμον εἰς τιμὴν τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ ἐπισκόπου ὑμῶν τοῦ μακαριωτάτου. 2. Κρόκος δέ, ὁ θεοῦ ἄξιος καὶ ὑμῶν, ὃν ὡς ἐξεμπλάριον τῆς ἀφ’ ὑμῶν ἀγάπης ἀπελάβομεν, κατὰ πάντα με ἀνέπαυσεν καὶ τὴν ἅλυσίν μου οὐκ ἐπῃσχύνθη, ὡς καὶ αὐτὸν ὁ πατὴρ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀναψύξαι ἅμα Ὀνησίμῳ καὶ Βούρρῳ καὶ Εὔπλοϊ καὶ Φρόντωνι, δι’ ὧν πάντας ὑμᾶς κατὰ ἀγάπην εἶδον. 3. ὀναίμην ὑμῶν διὰ παντός, ἐάνπερ ἄξιος ὦ. πρέπον οὖν ὑμᾶς ἐστιν κατὰ πάντα τρόπον δοξάζειν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν δοξάσαντα ὑμᾶς, ἵνα ἐν μιᾷ ὑποταγῇ ἦτε κατηρτισμένοι τῷ αὐτῷ νοῒ καὶ τῇ αὐτῇ γνώμῃ καὶ τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες περὶ τοῦ αὐτοῦ, ἵνα ὑποτασσόμενοι τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ κατὰ πάντα ἦτε ἡγιασμένοι.

Quanto a Birro (15), nosso conservo e vosso diácono segundo Deus, abençoado em tudo, rogo que permaneça irrepreensível, para honra da Igreja (16) e do vosso beatíssimo bispo. E Croco, digno de Deus e de vós, que recebemos como exemplar da vossa caridade, em tudo me reconfortou, e não se envergonhou da minha corrente⁴, assim como também a ele o Pai⁵ de Jesus Cristo há de refrigerar, juntamente com Onésimo, Birro⁶, Euplo e Frontão, por meio dos quais vi a todos vós segundo a caridade. Que eu tenha alegria em vós para sempre, se disso for digno. Convém-vos, portanto, glorificar de todo modo a Jesus Cristo, que vos glorificou; para que, ajustados numa só submissão (17), no mesmo entendimento e no mesmo parecer, todos digais o mesmo acerca do mesmo⁷; para que, sujeitos ao bispo e ao presbitério, sejais em tudo santificados.

III

Οὐ διατάσσομαι ὑμῖν ὡς ὤν τι. εἰ γὰρ καὶ δέδεμαι διὰ τὸ ὄνομα, οὔπω ἀπήρτισμαι ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ. νῦν γὰρ ἀρχὴν ἔχω τοῦ μαθητεύεσθαι καὶ προσλαλῶ ὑμῖν ὡς ὁμοδούλοις· ἐμὲ γὰρ ἔδει παρ’ ὑμῶν ὑπομνησθῆναι πίστει, νουθεσίᾳ, ὑπομονῇ, μακροθυμίᾳ. 2. ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἀγάπη οὐκ ἐᾷ με σιωπᾶν περὶ ὑμῶν, διὰ τοῦτο προέλαβον παρακαλεῖν ὑμᾶς, ὅπως συντρέχητε τῇ γνώμῃ τοῦ θεοῦ. καὶ γὰρ Ἰησοῦς Χριστὸς πάντα κατὰ γνώμην πράττει τοῦ πατρός, ὡς αὐτός που λέγει· Ἐγὼ τὰ ἀρεστὰ αὐτοῦ ποιῶ πάντοτε. 3. οὐκ οῦν καὶ ἡμᾶς χρὴ ζῆν κατὰ γνώμην θεοῦ ἐν Χριστῷ καὶ ζηλοῦν ὡς Παῦλος· μιμηταὶ γάρ μου, φησί, γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ.

Não vos dou ordens, como se eu fosse alguma coisa; pois, ainda que esteja acorrentado por causa do nome⁸ dele, ainda não fui aperfeiçoado em Jesus Cristo: agora, com efeito, tenho o começo do discipulado, e falo convosco como com conservos. Pois era eu quem devia ser lembrado por vós na fé, na admoestação, na paciência, na longanimidade; mas, já que a caridade não me deixa calar a vosso respeito, por isso me antecipei a exortar-vos a que concorrais com o desígnio de Deus. Pois também Jesus Cristo tudo faz segundo o desígnio do Pai, como ele mesmo diz em certo lugar: Eu faço sempre o que lhe é agradável⁹. Portanto, também nós devemos viver segundo o desígnio de Deus em Cristo, e emulá-lo como Paulo: Sede, diz ele, meus imitadores, como eu o sou de Cristo¹⁰.

IV

Ὅθεν καὶ ὑμῖν πρέπει συντρέχειν τῇ τοῦ ἐπισκόπου γνώμῃ, τοῦ κατὰ θεὸν ποιμαίνοντος ὑμᾶς· ὅπερ καὶ ποιεῖτε, αὐτοὶ σοφισθέντες ὑπὸ τοῦ πνεύματος. τὸ γὰρ ἀξιονόμαστον πρεσβυτέριον, ἄξιον ὃν τοῦ θεοῦ, οὕτως συνήρμοσται τῷ ἐπισκόπῳ, ὡς χορδαὶ κιθάρᾳ, συνδεδεμένοι οὕτω τῇ ὁμονοίᾳ καὶ συμφώνῳ ἀγάπῃ, ἧς ἐστιν ἀρχηγὸς καὶ φύλαξ Ἰησοῦς ὁ Χριστός. 2. καὶ οἱ κατ’ ἄνδρα δὲ χορὸς γένεσθε εἷς, ἵνα σύμφωνοι ὄντες ἐν ὁμονοίᾳ, συνάφειαν θεοῦ λαβόντες ἐν ἑνότητι, ἓν γένησθε τῇ συμφωνίᾳ τῷ θεῷ πατρὶ καὶ τῷ ἠγαπημένῳ υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ τῷ κυρίῳ ἡμῶν· δὸς γὰρ αὐτοῖς, φησί, πάτερ ἅγιε, ἵνα, ὡς ἐγὼ καὶ σὺ ἕν ἐσμεν, καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὤσιν. χρήσιμον οὖν ἐστιν ὑμᾶς ἐν ἀμώμῳ ἑνότητι συνημμένους θεῷ μιμητὰς εἶναι Χριστοῦ, οὗ καὶ μέλη ὑπάρχετε.

Donde também vos convém concorrer com o parecer do bispo (18), que segundo Deus vos apascenta; o que, aliás, vós mesmos fazeis, instruídos pelo Espírito. Pois o presbitério digno do seu nome (19), digno de Deus, está tão ajustado ao bispo como as cordas à cítara (20): assim ligados pela concórdia e pela caridade consonante, da qual Jesus Cristo é o príncipe e o guardião (21). E também vós, cada um por si, tornai-vos um só coro: para que, consonantes na concórdia, tendo recebido a união com Deus na unidade, sejais um só¹¹ pela sinfonia, para Deus Pai e para o seu amado Filho Jesus Cristo, nosso Senhor. Dá-lhes, diz ele, Pai santo, que, assim como eu e tu somos um, também eles sejam um em nós¹². É-vos útil, portanto, unidos a Deus em unidade irrepreensível, ser imitadores de Cristo, de quem também sois membros.

V

Εἰ γὰρ ἐγὼ ἐν μικρῷ χρόνῳ τοιαύτην συνήθειαν ἔσχον πρὸς τὸν ἐπίσκοπον ὑμῶν, οὐκ ἀνθρωπίνην οὖσαν, ἀλλὰ πνευματικήν, πόσῳ μᾶλλον ὑμᾶς μακαρίζω τοὺς ἀνακεκραμένους αὐτῷ, ὡς ἡ ἐκκλησία τῷ κυρίῳ Ἰησοῦ καὶ ὁ κύριος τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὐτοῦ, ἵνα πάντα ἐν ἑνότητι σύμφωνα ᾖ. 2. μηδεὶς πλανάσθω· ἐὰν μή τις ἐντὸς ᾖ τοῦ θυσιαστηρίου, ὑστερεῖται τοῦ ἄρτου τοῦ θεοῦ. εἰ γὰρ ἑνὸς καὶ δευτέρου προσευχὴ τοσαύτην ἰσχὺν ἔχει, ὥστε τὸν Χριστὸν ἐν αὐτοῖς ἑστάναι, πόσῳ μᾶλλον ἥ τε τοῦ ἐπισκόπου καὶ πάσης τῆς ἐκκλησίας προσευχὴ συμφώνως ἀνιοῦσα πρὸς θεὸν πιστοῖ παρασχεθῆναι αὐτοῖς πάντα τὰ ἐν Χριστῷ αἰτήματα. 3. ὁ οὖν τῶν τοιούτων χωριζόμενος καὶ μὴ συνερχόμενος ἐν βουλῇ θυσιῶν καὶ ἐκκλησίᾳ πρωτοτόκων ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανῷ, λύκος ἐστὶν ἐν προβάτου δορᾷ ἥμερον ἐπιδεικνὺς μορφήν. 4. σπουδάσατε, ἀγαπητοί, ὑποταγῆναι τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρεσβυτέροις καὶ τοῖς διακόνοις· ὁ γὰρ τούτοις ὑποτασσόμενος ὑπακούει Χριστῷ τῷ προχειρισαμένῳ αὐτούς, ὁ δὲ ἀπειθῶν αὐτοῖς ἀπειθεῖ Χριστῷ Ἰησοῦ, ὁ δὲ ἀπειθῶν τῷ υἱῷ οὐκ ὄψεται τὴν ζωήν, ἀλλ’ ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ μένει ἐπ’ αὐτόν· αὐθάδης γάρ ἐστιν καὶ δύσερις ὑπερήφανος, ὁ μὴ πειθαρχῶν τοῖς κρείττοσιν,. Ὑπερηφάνοις δέ, φησίν, ὁ θεὸς ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν, καί· Ὑπερήφανοι παρηνόμουν ἕως σφόδρα. 5. λέγει δὲ καὶ ὁ κύριος πρὸς τοὺς ἱερεῖς· Ὁ ὑμῶν ἀκούων ἐμοῦ ἀκούει, καὶ ὁ ἐμοῦ ἀκούων ἀκούει τοῦ πέμψαντός με πατρός· ὁ ὑμᾶς ἀθετῶν ἐμὲ ἀθετεῖ, ὁ δὲ ἐμὲ ἀθετῶν ἀθετεῖ τὸν πέμψαντά με.

Pois, se eu, em pouco tempo, contraí com o vosso bispo tal familiaridade — não humana, mas espiritual —, quanto mais vos julgo bem-aventurados a vós, que estais suspensos¹³ dele como a Igreja do Senhor Jesus, e o Senhor de¹⁴ Deus e Pai seu, para que todas as coisas sejam consonantes na unidade? Ninguém se engane: se alguém não estiver dentro do altar, fica privado do pão de Deus. Pois, se a oração de um e de outro tem tamanha força que faz Cristo estar no meio deles¹⁵, quanto mais a oração do bispo e de toda a Igreja, subindo consonante (22) a Deus, persuadirá que lhes sejam concedidas todas as petições em Cristo? Quem, portanto, se separa dos tais e não se reúne no concílio dos sacrifícios (23) e na igreja dos primogênitos inscritos no céu¹⁶, é lobo em pele de ovelha, exibindo figura mansa. Esforçai-vos, amados, por estar sujeitos ao bispo (24), aos presbíteros e aos diáconos; pois quem a estes se sujeita obedece a Cristo, que os constituiu; mas quem lhes desobedece, desobedece a Cristo Jesus. E quem desobedece ao Filho não verá a vida, mas a ira de Deus permanece sobre ele¹⁷. É arrogante, com efeito, briguento e soberbo quem não obedece aos superiores. Aos soberbos, porém¹⁸, diz a Escritura, Deus resiste; aos humildes, dá a sua graça¹⁹. E: Os soberbos transgrediam sobremaneira²⁰. Diz também o Senhor aos sacerdotes: Quem vos ouve, a mim ouve; e quem me ouve, ouve o Pai que me enviou; quem vos rejeita, a mim rejeita; e quem me rejeita, rejeita aquele que me enviou²¹.

VI

Ὅσῳ οὖν βλέπετε σιωπῶντα τὸν ἐπίσκοπον, πλεῖον αὐτὸν φοβεῖσθε· πάντα γὰρ ὃν πέμπει ὁ οἰκοδεσπότης εἰς ἰδίαν οἰκονομίαν, οὕτως αὐτὸν δεῖ ἡμᾶς δέχεσθαι, ὡς αὐτὸν τὸν πέμψαντα. τὸν οὖν ἐπίσκοπον δηλονότι ὡς αὐτὸν τὸν κύριον δεῖ προσβλέπειν, τῷ κυρίῳ παρεστῶτα. δρατικὸν δὲ ἄνδρα καὶ ὀξὺν τοῖς ἔργοις βασιλεῦσι δεῖ παρεστάναι, καὶ μὴ παρεστάναι ἀνθρώποις νωθροῖς. 2. αὐτὸς μέντοι Ὀνήσιμος ὑπερεπαινεῖ ὑμῶν τὴν ἐν θεῷ εὐταξίαν, ὅτι πάντες κατὰ ἀλήθειαν ζῆτε καὶ ὅτι ἐν ὑμῖν οὐδεμία αἵρεσις κατοικεῖ. ἀλλ’ οὐδὲ ἀκούετέ τινος ἢ μόνου Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ ποιμένος καὶ διδασκάλου, καί ἐστε, ὡς Παῦλος ὑμῖν ἔγραφεν, ἓν σῶμα καὶ ἓν πνεῦμα, διὰ τὸ ἐν μιᾷ ἐλπίδι κεκλῆσθαι τῆς πίστεως· ἐπείπερ καὶ εἷς κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα, εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν. 3. ὑμεῖς μὲν οὖν ἐστε τοιοῦτοι, ὑπὸ τοιῶνδε παιδευτῶν στοιχειωθέντες, Παύλου τοῦ χριστοφόρου καὶ Τιμοθέου τοῦ πιστοτάτου.

Quanto mais virdes o bispo calado, mais o temei (25); pois todo aquele que o dono da casa envia para administrar a sua casa, devemos recebê-lo como o próprio que o enviou. É manifesto, portanto, que se deve olhar para o bispo como para o próprio Senhor, pois assiste diante do Senhor. Convém que o homem perspicaz e diligente nas obras assista diante de reis, e não assista diante de homens indolentes²². Quanto ao próprio Onésimo, ele louva sobremaneira a vossa boa ordem em Deus: porque todos viveis segundo a verdade, e porque entre vós não habita heresia alguma; antes, nem sequer dais ouvidos a ninguém, senão somente a Jesus Cristo, o verdadeiro pastor e mestre (26). E sois, como Paulo vos escreveu, um só corpo e um só espírito, por terdes sido chamados também numa só esperança da fé. Visto que também há um só Senhor, uma só fé, um só batismo, um só Deus e Pai de todos, que está sobre todos, e por todas as coisas, e em todos²³. Vós, portanto, sois tais, formados por tais educadores: Paulo, o portador de Cristo, e Timóteo, o fidelíssimo.

VII

Τινὲς δὲ φαυλότατοι εἰώθασιν δόλῳ πονηρῷ τὸ ὄνομα περιφέρειν, ἄλλα τινὰ πράσσοντες ἀνάξια θεοῦ καὶ φρονοῦντες ἐναντία τῆς τοῦ Χριστοῦ διδασκαλίας ἐπ’ ὀλέθρῳ ἑαυτῶν καὶ τῶν πειθομένων αὐτοῖς· οὓς δεῖ ὑμᾶς ὡς θηρία ἐκκλίνειν. δίκαιος γὰρ ἐκκλίνας σώζεται εἰς τὸν αἰῶνα, πρόχειρος δὲ γίνεται καὶ ἐπίχαρτος ἀσεβῶν ἀπώλεια· εἰσὶ γὰρ κύνες ἐνεοί, οὐ δυνάμενοι ὑλακτεῖν, λυσσῶντες, λαθροδῆκτοι, οὓς φυλάσσεσθαι χρή· ἀνίατα γὰρ νοσοῦσιν. 2. ἰατρὸς δὲ ἡμῶν ἐστιν ὁ μόνος ἀληθινὸς θεός, ὁ ἀγέννητος καὶ ἀπρόσιτος, ὁ τῶν ὅλων κύριος, τοῦ δὲ μονογενοῦς πατὴρ καὶ γεννήτωρ. ἔχομεν ἰατρὸν καὶ τὸν κύριον ἡμῶν θεὸν Ἰησοῦν τὸν Χριστόν, τὸν πρὸ αἰώνων υἱὸν μονογενῆ καὶ λόγον, ὕστερον δὲ καὶ ἄνθρωπον ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου· ὁ λόγος γὰρ σὰρξ ἐγένετο, ὁ ἀσώματος ἐν σώματι, ὁ ἀπαθὴς ἐν παθητῷ σώματι, ὁ ἀθάνατος ἐν θνητῷ σώματι, ἡ ζωὴ ἐν φθορᾷ, ὅπως θανάτου καὶ φθορᾶς ἐλευθερώσῃ καὶ ἰατρεύσῃ τὰς ψυχὰς ἡμῶν καὶ ἰάσηται αὐτὰς νοσηλευθείσας ἐν ἀσεβείᾳ καὶ πονηραῖς ἐπιθυμίαις.

Alguns homens perversíssimos, porém, costumam levar de um lado para outro o Nome, com dolo maligno, enquanto praticam coisas indignas de Deus e pensam coisas contrárias ao ensinamento de Cristo, para a perdição de si mesmos e dos que lhes dão crédito; a esses deveis evitar como feras. Pois o justo que se desvia salva-se para sempre; mas a ruína dos ímpios é pronta e motivo de regozijo²⁴. São, com efeito, cães mudos, que não podem ladrar²⁵, raivosos, que mordem às escondidas; deles é preciso guardar-se, pois padecem de doença incurável. O nosso médico, porém, é o único (27) Deus verdadeiro, o ingênito e inacessível, o Senhor de todas as coisas, Pai e genitor do Unigênito. Temos também por médico o nosso Senhor e Deus Jesus, o Cristo, o Filho unigênito e Verbo antes dos séculos, e depois também homem, nascido de Maria, a Virgem. Pois o Verbo se fez carne²⁶: o incorpóreo, em corpo; o impassível, em corpo passível; o imortal, em corpo mortal; a vida, na corrupção — para libertar da morte e da corrupção as nossas almas, e curá-las, e sará-las, adoecidas que estavam na impiedade e nas más concupiscências.

VIII

Μὴ οὖν τις ὑμᾶς ἐξαπατάτω, ὥσπερ οὐδὲ ἐξαπατᾶσθε· ὅλοι γὰρ ἐστε θεοῦ. ὅταν γὰρ μηδεμία ἐπιθυμία ἐν ὑμῖν ὑπάρχῃ δυναμένη ὑμᾶς ῥυπάναι καὶ βάσανον ἐπαγαγεῖν, ἄρα κατὰ θεὸν ζῆτε καί ἐστε Χριστοῦ. περίφημα ὑμῶν καὶ τῆς ἁγνοτάτης Ἐφεσίων ἐκκλησίας, τῆς διαβοήτου καὶ πολυϋμνήτου τοῖς αἰῶσιν. 2. οἱ σαρκικοὶ τὰ πνευματικὰ πράττειν οὐ δύνανται οὐδὲ οἱ πνευματικοὶ τὰ σαρκικά, ὥστε οὐδὲ ἡ πίστις τὰ τῆς ἀπιστίας οὐδὲ ἡ ἀπιστία τὰ τῆς πίστεως. ὑμεῖς δέ, πλήρεις ὄντες τοῦ ἁγίου πνεύματος, οὐδὲν σαρκικόν, ἀλλὰ πνευματικὰ πάντα πράσσετε. ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τελειοῦσθε, ὅς ἐστιν σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν.

Que ninguém, pois, vos seduza — como, de fato, não vos deixais seduzir: pois sois todos de Deus (28). Quando nenhuma concupiscência existe²⁷ em vós que possa manchar-vos e trazer-vos tormento (29), então viveis segundo Deus, e sois de Cristo. Lançai fora²⁹ o que é resíduo²⁸ de vós (30) e da puríssima Igreja dos efésios, célebre e muito celebrada pelos séculos. Os carnais não podem praticar as coisas espirituais, nem os espirituais as carnais (31); assim como nem a fé pode praticar as coisas da incredulidade, nem a incredulidade as da fé. Vós, porém, cheios do Espírito Santo, nada praticais de carnal, mas tudo de espiritual. Em Cristo Jesus sois aperfeiçoados, ele que é o Salvador de todos os homens, principalmente dos fiéis³⁰.

IX

Ἔγνων δέ τινας παροδεύσαντας δι’ ὑμῶν, ἔχοντας κακὴν διδαχὴν ἀλλοκότου καὶ πονηροῦ πνεύματος, οἷς οὐκ ἐδώκατε πάροδον σπεῖραι τὰ ζιζάνια, βύσαντες τὰ ὦτα, εἰς τὸ μὴ παραδέξασθαι τὴν ὑπ’ αὐτῶν καταγγελλομένην πλάνην, πεπεισμένοι τὸ λαοπλάνον πνεῦμα οὐ τὰ Χριστοῦ, ἀλλὰ τὰ ἴδια λαλεῖν· ψευδολόγον γάρ ἐστιν. 2. τὸ δὲ ἅγιον πνεῦμα οὐ τὰ ἴδια, ἀλλὰ τὰ τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἀφ’ ἑαυτοῦ. ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ κυρίου, ὡς καὶ ὁ κύριος τὰ παρὰ τοῦ πατρὸς ἡμῖν κατήγγελλεν. ὁ λόγος γάρ, φησίν, ὃν ἀκούετε, οὐκ ἔστιν ἐμός, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με πατρός. 3. καὶ περὶ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου· Οὐ λαλήσει, φησίν, ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ὅσα ἂν ἀκούσῃ παρ’ ἐμοῦ. καὶ περὶ ἑαυτοῦ φησι πρὸς τὸν πατέρα· Ἐγώ σε, φησίν, ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς· τὸ ἔργον, ὃ ἔδωκάς μοι, ἐτελείωσα· ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις. καὶ περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος· Ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν. οὐκοῦν ἑκάτερος αὐτὸν δοξάζει, παρ’ οὗ καὶ ἔλαβεν, ὃ ποιήσει· καὶ αὐτὸν κηρύττει καὶ αὐτοῦ τὰ ῥήματα καταγγέλλει. 4. τὸ δὲ πλάνον πνεῦμα ἑαυτὸ κηρύττει, τὰ ἴδια λαλεῖ, αὐτάρεσκον γάρ ἐστιν· ἑαυτὸ δοξάζει, τύφου γάρ ἐστι μεστόν· ψευδολόγον ὑπάρχει, ἀπατηλόν, θωπευτικόν, κολακευτικόν, ὕπουλον, ῥαψωδόν, φλύαρον, ἀσύμφωνον, ἀμετροεπές, γλίσχρον, ψοφοδεές, οὗ τῆς ἐνεργείας ῥύσεται ἡμᾶς Ἰησοῦς ὁ Χριστός, ὁ θεμελιώσας ἡμᾶς ἐπὶ τὴν πέτραν, ὡς λίθους ἐκλεκτοὺς, εὐαρμολογουμένους εἰς οἰκοδομὴν θεοῦ πατρός, ἀναφερομένους εἰς τὰ ὕψη διὰ Χριστοῦ τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθέντος, σχοίνῳ χρωμένους τῷ ἁγίῳ πνεύματι, πίστει δὲ ἀναγομένους καὶ ἀγάπῃ κουφιζομένους ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν, συνοδοιποροῦντας ἅμα ἀμώμοις. 5. μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ ἄμωμοι ἐν ὁδῷ, οἱ πορευόμενοι ἐν νόμῳ κυρίου. ὁδὸς δέ ἐστιν ἀπλανὴς Ἰησοῦς ὁ Χριστός· ἐγὼ γάρ, φησίν, εἰμὶ ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ζωή. ὁδηγεῖ δὲ ἡ ὁδὸς πρὸς τὸν πατέρα· οὐδεὶς γάρ, φησίν, ἔρχεται πρὸς τὸν πατέρα, εἰ μὴ δι’ ἐμοῦ. 6. μακάριοι οὖν ἐστε ὑμεῖς οἱ θεοφόροι, πνευματοφόροι, ναοφόροι, ἁγιοφόροι, κατὰ πάντα κεκοσμημένοι ἐν ταῖς ἐντολαῖς Ἰησοῦ Χριστοῦ, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν· δι’ οὓς ἀγαλλιώμενος ἠξιώθην, δι’ ὧν γράφω προσομιλῆσαι τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσῳ, τοῖς πιστοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. χαίρω οὖν ἐφ’ ὑμῖν, ὅτι μὴ τῇ ματαιότητι προσέχετε οὐδὲ κατὰ σάρκα ἀγαπᾶτε, ἀλλὰ κατὰ θεόν.

Soube que alguns passaram por vós vindos de fora, portadores de má doutrina, de um espírito estranho e maligno; aos quais não destes passagem para semear o joio (32): tapastes os ouvidos, para não receberdes o erro por eles anunciado (33), persuadidos de que o espírito enganador do povo não fala as coisas de Cristo, mas as suas próprias; pois é mentiroso. O Espírito Santo, porém, não fala as coisas próprias, mas as de Cristo; e não de si mesmo, mas a partir do Senhor; assim como também o Senhor nos anunciava o que recebera do Pai. Pois a palavra, diz ele, que ouvis não é minha, mas do Pai que me enviou³¹. E, acerca do Espírito Santo: Não falará, diz, de si mesmo, mas tudo quanto ouvir de mim³². E de si mesmo diz ao Pai: Eu, diz ele, te glorifiquei sobre a terra; consumei a obra que me deste³³; manifestei o teu nome aos homens³⁴. E acerca do Espírito Santo: Ele me glorificará (34), porque do que é meu receberá³⁵.

O espírito enganador, porém, prega a si mesmo, fala as coisas próprias — pois é cheio de autocomplacência; glorifica a si mesmo — pois está cheio de presunção; é mentiroso, fraudulento, bajulador (35), adulador, dissimulado, rapsodo (36), palrador³⁶, dissonante, desmedido no falar, sovina, medroso de qualquer ruído (37). De sua operação vos livrará Jesus Cristo, que vos fundou³⁷ sobre a rocha, como pedras escolhidas, bem ajustadas para o edifício divino do Pai (38), erguidas às alturas por meio de Cristo, que por nós foi crucificado (39), usando por corda (40) o Espírito Santo; içados pela fé, e elevados pela caridade da terra ao céu (41), caminhando juntos (42) com os imaculados. Pois bem-aventurados, diz a Escritura, os imaculados no caminho, os que andam na lei do Senhor³⁸. E o caminho que não erra é Jesus, o Cristo: Eu, diz ele, sou o caminho e a vida³⁹. E esse caminho conduz ao Pai: Pois ninguém, diz, vem ao Pai senão por mim. Bem-aventurados sois vós, portanto, os teóforos (43), pneumatóforos (44), naóforos, hagióforos, em tudo adornados nos mandamentos de Jesus Cristo; sacerdócio régio, nação santa, povo de aquisição⁴⁰ — por causa dos quais, exultante, fui julgado digno; por meio do que escrevo, de conversar com os santos que estão em Éfeso, os fiéis em Cristo Jesus (45). Alegro-me, pois, por vós: porque não vos apegais à vaidade, e nada⁴¹ amais segundo a carne, mas segundo Deus (46).

X

Καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων δὲ ἀνθρώπων ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε· ἔστιν γὰρ αὐτοῖς ἐλπὶς μετανοίας, ἵνα θεοῦ τύχωσιν. μὴ ὁ πίπτων γὰρ οὐκ ἀνίσταται, ἢ ὁ ἀποστρέφων οὐκ ἐπιστρέφει; ἐπιτρέψατε οὖν αὐτοῖς μαθητευθῆναι ὑμῖν. γίνεσθε οὖν διάκονοι θεοῦ καὶ στόμα Χριστοῦ· λέγει γὰρ ὁ κύριος· Ἐὰν ἐξαγάγητε ἐξ ἀναξίου τίμιον, ὡς στόμα μου ἔσεσθε. 2. γίνεσθε πρὸς τὰς ὀργὰς αὐτῶν ὑμεῖς ταπεινόφρονες. ἀντιτάξατε πρὸς τὰς βλασφημίας αὐτῶν ὑμεῖς τὰς ἐκτενεῖς εὐχᾶς, αὐτῶν πλανωμένων στήκετε ὑμεῖς ἐν τῇ πίστει ἑδραῖοι, νικήσατε τὸ ἄγριον ἦθος ἐν ἡμερότητι, τὸ ὀργίλον ἐν πραότητι. μακάριοι γὰρ οἱ πραεῖς, καὶ Μωσῆς πρᾶος παρὰ πάντας ἀνθρώπους, καὶ Δαυὶδ πρᾶος σφόδρα· διὸ παραινεῖ Παῦλος, δοῦλον λέγων κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι, ἀλλ’ ἤπιον εἶναι πρὸς πάντας, διδακτικόν, ἀνεξίκακον, ἐν πραότητι παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους. 3. μὴ σπουδάζοντες ἀμύνεσθαι τοὺς ἀδικοῦντας ὑμᾶς (εἰ ἀνταπέδωκα γάρ, φησί, τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά), ἀδελφοὺς αὐτοὺς ποιήσωμεν τῇ ἐπιεικείᾳ. εἴπατε γὰρ τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς· Ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐστε, ἵνα τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου δοξασθῇ. καὶ μιμησώμεθα τὸν κύριον, ὃς λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει, σταυρούμενος οὐκ ἀντέτεινε, πάσχων οὐκ ἠπείλει, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν προσηύχετο· Πάτερ ἄφες αὐτοῖς, οὐκ οἴδασιν, ὃ ποιοῦσιν. 4. εἴ τις πλέον ἀδικηθεὶς πλείονα ὑπομείνῃ, οὗτος μακάριος· εἴ τις ἀποστερηθῇ, εἴ τις ἀθετηθῇ διὰ τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου, οὗτος ὄντως Χριστοῦ ἐστιν. βλέπετε, μὴ τοῦ διαβόλου βοτάνη εὑρεθῇ ἐν ὑμῖν· πικρὰ γάρ ἐστιν καὶ ἁλμυρά τις αὕτη. νήψατε, σωφρονήσατε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.

Orai também sem cessar pelos outros homens; pois há para eles esperança de arrependimento, para que alcancem a Deus⁴². Acaso quem cai (47) não se levanta? Ou quem se desvia não se converte?⁴³ Fazei-os, pois, converter-se⁴⁴, para que sejam vossos discípulos (48). Tornai-vos, portanto, ministros de Deus e boca de Cristo. Pois diz o Senhor: Se tirardes o precioso do indigno, sereis como a minha boca⁴⁵. Diante das iras deles, sede vós humildes (49); às blasfêmias deles, opondes vós as vossas orações contínuas; enquanto eles erram, permanecei vós firmes na fé; vencei os costumes ferozes com a mansidão, e o caráter irascível com a doçura. Pois bem-aventurados os mansos⁴⁶; e Moisés foi o mais manso de todos os homens⁴⁷; e Davi, manso em extremo⁴⁸. Por isso exorta Paulo, dizendo: O servo do Senhor não deve brigar, mas ser brando para com todos, apto a ensinar, sofredor do mal, educando com mansidão os que resistem⁴⁹. Não vos apresseis a vingar-vos dos que vos fazem injustiça: Se paguei, diz a Escritura, com o mal aos que mo faziam⁵⁰. Façamo-los nossos irmãos pela equidade (50). Dizei aos que vos odeiam (51): Sois nossos irmãos, para que o nome do Senhor seja glorificado. E imitemos o Senhor, que, injuriado, não revidava a injúria⁵¹; crucificado, não replicava⁵² (52); padecendo, não ameaçava, mas orava pelos inimigos: Pai, perdoa-lhes; não sabem o que fazem⁵³. Se alguém, sofrendo maior injustiça, maior paciência tiver, esse é bem-aventurado⁵⁴; se alguém for defraudado, se alguém for desprezado por causa do nome do Senhor, esse é verdadeiramente de Cristo. Vede que não se ache em vós a erva do diabo; pois ela é amarga e salgada (53). Sede sóbrios e prudentes⁵⁵ em Cristo Jesus.

XI

Ἔσχατοι καιροὶ λοιπόν εἰσιν. αἰσχυνθῶμεν, φοβηθῶμεν τὴν μακροθυμίαν τοῦ θεοῦ. μὴ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνοχῆς καταφρονήσωμεν· ἢ γὰρ τὴν μέλλουσαν ὀργὴν φοβηθῶμεν, ἢ τὴν ἐνεστῶσαν χάριν ἀγαπήσωμεν ἐν τῷ νῦν βίῳ· μόνον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εὑρεθῆναι εἰς τὸ ἀληθινῶς ζῆν. 2. χωρὶς τούτου μηδ’ ἂν ἀναπνεῦσαί ποτε ἕλησθε· οὗτος γάρ μου ἡ ἐλπίς, οὗτος τὸ καύχημα, οὗτος ἀνελλιπὴς πλοῦτος, ἐν ᾧ τὰ δεσμὰ ἀπὸ Συρίας μέχρι Ῥώμης περιφέρω, τοὺς πνευματικοὺς μαργαρίτας, ἐν οἷς γένοιτό μοι τελειωθῆναι τῇ προσευχῇ ὑμῶν μέτοχον τῶν παθημάτων Χριστοῦ καὶ κοινωνὸν τοῦ θανάτου αὐτοῦ γενέσθαι καὶ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως καὶ τῆς ἀνεκλιποῦς ζωῆς, ἧς γένοιτό μοι ἐπιτυχεῖν, ἵνα ἐν κλήρῳ Ἐφεσίων εὑρεθῶ τῶν Χριστιανῶν, οἳ καὶ τοῖς ἀποστόλοις πάντοτε συνῆσαν ἐν δυνάμει Ἰησοῦ Χριστοῦ, Παύλῳ, Ἰωάννῃ, Τιμοθέῳ τῷ πιστοτάτῳ.

Estes são já os últimos tempos: envergonhemo-nos, temamos a longanimidade de Deus, para que não desprezemos as riquezas da sua bondade e da sua tolerância⁵⁶ (54). Pois (55)⁵⁷ ou temamos a ira vindoura, ou amemos a alegria presente nesta vida — mas seja a alegria presente e verdadeira somente esta: sermos achados em Cristo Jesus, para viver verdadeiramente. Fora disto, não queirais sequer respirar (56). Pois ele é a minha esperança, ele a minha glória, ele riqueza que não falta; nele carrego as cadeias desde a Síria até Roma, essas pérolas espirituais, nas quais me seja dado ser consumado, pela vossa oração — tornar-me participante dos sofrimentos de Cristo e comungante da sua morte, da ressurreição dentre os mortos e da vida que não se esgota; a qual me seja dado alcançar, para que eu seja achado na sorte dos cristãos de Éfeso, os quais sempre estiveram, no poder de Jesus Cristo, com os apóstolos: com Paulo, com João, com Timóteo, o fidelíssimo (57).

XII

Οἶδα, τῖς εἰμι καὶ τίσιν γράφω. ἐγὼ ὁ ἐλάχιστος Ἰγνάτιος καὶ τοῖς ὑπὸ κίνδυνον καὶ κρίσιν παρόμοιος· ὑμεῖς δὲ ἠλεημένοι, ἐστηριγμένοι ἐν Χριστῷ. 2. πάροδός ἐστε τῶν διὰ Χριστὸν ἀναιρουμένων ἀπὸ τοῦ αἵματος Ἄβελ τοῦ δικαίου ἕως τοῦ αἵματος Ἰγνατίου τοῦ ἐλαχίστου. Παύλου συμμύσται ἐστέ, ἡγιασμένου, μεμαρτυρημένου, ὅτι σκεῦός ἐστιν ἐκλογῆς, οὗ γένοιτό μοι ὑπὸ τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι καὶ τῶν λοιπῶν ἁγίων, ὅταν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω, ὃς πάντοτε ἐν ταῖς δεήσεσιν αὐτοῦ μνημονεύει ἡμῶν.

Sei quem sou, e a quem escrevo. Eu⁵⁸ (58), o mínimo Inácio, semelhante aos que estão sob perigo e sob juízo; vós, porém, alcançastes misericórdia, estais firmados em Cristo. Fui, é certo, entregue⁵⁹; mas sou o mínimo⁶⁰ dos que por causa de Cristo são mortos, desde o sangue de Abel, o justo, até o sangue de Inácio⁶¹. [ausente da imagem] Vós, porém, sois co-iniciados de Paulo (59), o santificado, que recebeu o testemunho de ser vaso de eleição (60); sob cujas pegadas, e as dos demais santos, me seja dado ser achado, quando eu alcançar Jesus Cristo; ele que sempre, nas suas súplicas, se lembra⁶² de vós (61).

XIII

Σπουδάζετε οὖν πυκνότερον συνέρχεσθαι εἰς εὐχαριστίαν θεοῦ καὶ δόξαν. ὅταν γὰρ συνεχῶς ἐπὶ τὸ αὐτὸ γένησθε, καθαιροῦνται αἱ δυνάμεις τοῦ σατανᾶ, καὶ ἄπρακτα· αὐτοῦ ἐπιστρέφει τὰ πεπυρωμένα βέλη πρὸς ἁμαρτίαν· ἡ γὰρ ὑμετέρα ὁμόνοια καὶ σύμφωνος πίστις αὐτοῦ μέν ἐστιν ὄλεθρος, τῶν δὲ ὑπασπιστῶν αὐτοῦ βάσανος. 2. οὐδὲν ἄμεινον τῆς κατὰ Χριστὸν εἰρήνης, ἐν ᾗ πᾶς πόλεμος καταργεῖται ἀερίων καὶ ἐπιγείων πνευμάτων. οὐ γάρ ἐστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ πρὸς ἐξουσίας καὶ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις.

Esforçai-vos, pois, por reunir-vos com mais frequência para a eucaristia de Deus (62) e para a sua glória; pois, quando frequentemente vos reunis no mesmo lugar, são derrubadas as potências de Satanás, e os seus dardos inflamados⁶³ para o pecado retornam ineficazes.

Pois a vossa concórdia e a vossa fé consonante são a ruína dele (63), e o suplício dos seus escudeiros. Nada é melhor que a paz segundo Cristo (64), na qual toda guerra é abolida (65), dos espíritos aéreos e terrestres. Pois a nossa luta não é contra o sangue e a carne, mas contra os principados e contra as potestades, contra os dominadores deste mundo de trevas, contra os espíritos da malícia nas regiões celestes⁶⁴.

XIV

Οὐκοῦν οὐ λήσεται ὑμᾶς τι τῶν νοημάτων τοῦ διαβόλου, ἐὰν ὡς Παῦλος τελείως εἰς Χριστὸν ἔχητε τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀγάπην, ἥτις ἐστὶν ἀρχὴ ζωῆς καὶ τέλος. ἀρχὴ ζωῆς πίστις, τέλος δὲ ἀγάπη· τὰ δὲ δύο ἐν ἑνότητι γενόμενα θεοῦ ἄνθρωπον ἀποτελεῖ. τὰ δὲ ἄλλα πάντα εἰς καλοκἀγαθίαν ἀκόλουθά ἐστιν. 2. οὐδεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ὀφείλει ἁμαρτάνειν, οὐδὲ ἀγάπην κεκτημένος μισεῖν τὸν ἀδελφόν. ὁ γὰρ εἰπών· Ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου, εἶπεν· Καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. οἱ ἐπαγγελλόμενοι Χριστοῦ εἶναι οὐκ ἐξ ὧν λέγουσι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν πράττουσι γνωρίζονται· ἐκ γὰρ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται.

Assim, não vos passará despercebido nenhum dos pensamentos do diabo⁶⁵ (66), se, como Paulo, tiverdes perfeitamente, voltadas para Cristo, a fé e a caridade (67), que são princípio e fim da vida. Princípio da vida é a fé; e o fim, a caridade⁶⁶; e as duas, quando se tornam unidade, perfazem o homem de Deus; todas as outras coisas, porém, seguem-se delas para a nobreza de caráter. Ninguém que professa a fé deve pecar; nem quem possui a caridade deve odiar o irmão. Pois quem disse: Amarás o Senhor teu Deus, disse também: E o teu próximo como a ti mesmo⁶⁷. Os que professam ser de Cristo (68) são reconhecidos não só pelo que dizem, mas também pelo que praticam. Pois pelo fruto se conhece a árvore⁶⁸ (69).

XV

Ἄμεινόν ἐστι σιωπᾶν καὶ εἶναι, ἢ λαλεῖν καὶ μῆ εἶναι. οὐκ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ, ἀλλ’ ἐν δυνάμει· καρδίᾳ πιστεύεται, στόματι δὲ ὁμολογεῖναι, τῇ μὲν εἰς δικαιοσύνην, τῷ δὲ εἰς σωτηρίαν καλὸν τὸ διδάσκειν, ἐὰν ὁ λέγων ποιῇ. ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας ἐν τῇ βασιλείᾳ. 2. ὁ κύριος ἡμῶν καὶ θεὸς Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος πρῶτον ἐποίησεν, καὶ τότε ἐδίδαξεν, ὡς μαρτυρεῖ Λουκᾶς, οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ διὰ πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν. 3. οὐδὲν λανθάνει τὸν κύριον, ἀλλὰ καὶ τὰ κρυπτὰ ἡμῶν ἐγγὺς αὐτῷ ἐστιν. πάντα οὖν ποιῶμεν ὡς αὐτοῦ ἐν ἡμῖν κατοικοῦντος, ἵνα ὧμεν αὐτοῦ ναοὶ καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν θεός. Χριστὸς ἐν ἡμῖν λαλείτω, ὡς καὶ ἐν Παύλῳ. τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον διδασκέτω ἡμᾶς τὰ Χριστοῦ φθέγγεσθαι παραπλησίως αὐτῷ.

Melhor é calar e ser, do que falar e não ser. Não está na palavra o reino de Deus, mas no poder⁶⁹. Com o coração se crê, com a boca se faz a confissão: com aquele, para a justiça; com esta, para a salvação⁷⁰. É bom ensinar, contanto que quem fala pratique. Pois quem praticar (70) e ensinar, esse será grande no reino⁷¹ (71). O nosso Senhor e Deus Jesus Cristo, o Filho do Deus vivo⁷², primeiro praticou, e então ensinou, como testemunha Lucas⁷³, cujo louvor está no Evangelho por todas as Igrejas⁷⁴. Nada se esconde do Senhor; até os nossos segredos estão perto dele. Façamos, pois, todas as coisas como se ele habitasse em nós, para que sejamos templos dele, e ele seja em nós Deus (72). Que Cristo fale em nós, como também falava em Paulo; que o Espírito Santo nos ensine a falar, à semelhança dele, as coisas de Cristo.

XVI

Μὴ πλανᾶσθε, ἀδελφοί μου· οἱ οἰκοφθόροι βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν. 2. εἰ δὲ οἱ τοὺς ἀνθρωπίνους οἴκους διαφθείροντες θανάτῳ καταδικάζονται, πόσῳ μᾶλλον οἱ τὴν Χριστοῦ διδασκαλίαν νοθεύειν ἐπιχειροῦννίαν τίσουσι δίκην, ὑπὲρ ἧς σταυρὸν καὶ θάνατον ὑπέμεινεν ὁ κύριος Ἰησοῦς ὁ τοῦ θεοῦ μονογενής υἱός, οὗ τὴν διδασκαλίαν ὁ ἀθετήσας λιπανθεὶς καὶ παχυνθεὶς εἰς γέενναν χωρήσει; 3. ὁμοίως δὲ καὶ πᾶς ἄνθρωπος ὁ τὸ διακρίνειν παρὰ θεοῦ εἰληφὼς κολασθήσεται, ἀπείρῳ ποιμένι ἐξακολουθήσας καὶ ψευδῆ δόξαν ὡς ἀληθῆ δεξάμενος. τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος ἢ Χριστῷ πρὸς Βελίαρ, ἢ τίς μερὶς πιστοῦ πρὸς ἄπιστον ἢ ναῷ θεοῦ μετὰ εἰδώλων; φημὶ δὲ κἀγώ· τίς κοινωνία ἀληθείας πρὸς ψεῦδος ἢ δικαιοσύνης πρὸς ἀδικίαν ἢ δόξης πρὸς ψευδοδοξίαν;

Não erreis, meus irmãos: os corruptores de casas (73) não herdarão o reino de Deus⁷⁵. Ora, se os que corrompem as casas humanas (74) são condenados à morte, quanto mais pagarão pena eterna os que tentam adulterar a Igreja⁷⁶ de Cristo (75), pela qual o Senhor Jesus, o Filho unigênito de Deus, suportou cruz e morte? Quem rejeita a doutrina dele, engordado e cevado⁷⁷, irá para a geena (76). E do mesmo modo (77) também todo homem (78) que recebeu de Deus a faculdade de discernir será castigado, se seguir um pastor imperito (79) e acolher como verdadeira uma opinião falsa (80). Que comunhão há entre a luz e as trevas? Ou entre Cristo e Belial? Ou que parte tem o fiel⁷⁸ (81) com o infiel? Ou o templo de Deus com os ídolos?⁷⁹ E eu também digo: que comunhão há entre a verdade e a mentira? Ou entre a justiça e a injustiça? Ou entre a opinião verdadeira e a falsa?

XVII

Διὰ τοῦτο μύρον ἔλαβεν ὁ κύριος ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, ἵνα ἡ ἐκκλησία πνέῃ τὴν ἀφθαρσίαν. μύρον γάρ, φησίν, ἐκκενωθὲν ὄνομά σοι· διὰ τοῦτο νεάνιδες ἠγάπησάν σε, εἵλκυσάν σε· ὀπίσω εἰς ὀσμὴν μύρων σου δραμούμεθα. μὴ ἀλειφέσθω δυσωδίαν διδασκαλίας τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ ἁγία τοῦ θεοῦ ἐκκλησία· μὴ αἰχμαλωτισθῇ ὑπὸ τῆς πανουργίας αὐτοῦ, ὡς ἡ πρώτη γυνή. 2. διὰ τί λογικοὶ ὄντες οὐ γινόμεθα φρονιμοι; διὰ τί ἔμφυτον τὸ περὶ θεοῦ παρὰ Χριστοῦ λαβόντες κριτήριον εἰς ἄγνοιαν καταπίπτομεν, ἐξ ἀμελείας ἀγνοοῦντες τὸ χάρισμα, ὃ εἰλήφαμεν, ἀνοήτως ἀπολλύμεθα;

Por isso o Senhor recebeu unguento sobre a cabeça: para que a Igreja exale a incorrupção (82). Pois unguento derramado, diz a Escritura, é o teu nome; por isso as donzelas te amaram; atraíram-te; atrás de ti, para o odor dos teus unguentos, correremos⁸⁰ (83). Que ninguém se unte com o mau odor da doutrina deste século; que a santa Igreja de Deus não seja levada cativa (84) pela astúcia dele, como a primeira mulher⁸¹. Por que, sendo dotados de razão, não nos tornamos prudentes? Por que, tendo recebido de Cristo, inata, a faculdade de julgar acerca de Deus, caímos na ignorância, e, por negligência, desconhecendo o dom que recebemos, perecemos insensatamente?

XVIII

Ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ τοῖς μὲν ἀπίστοις σκάνδαλόν ἐστιν, τοῖς δὲ πιστοῖς σωτηρία καὶ ζωὴ αἰώνιος. ποῦ σοφός; ποῦ συζητητής; ποῦ καύχησις τῶν λεγομένων δυνατῶν; 2. ὁ γὰρ τοῦ θεοῦ υἱός, ὁ πρὸ αἰώνων γεννηθεὶς καὶ τὰ πάντα γνώμῃ τοῦ πατρὸς συστησάμενος, οὗτος ἐκυοφορήθη ἐκ Μαρίας κατ’ οἰκονομίαν, ἐκ σπέρματος μὲν Δαυίδ, πνεύματος δὲ ἁγίου. ἰδοὺ γάρ, φησίν, ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱόν, καὶ κληθήσεται Ἐμμανουήλ. οὗτος ἐγεννήθη, ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου, ἵνα πιστοποιήσηται τὴν διάταξιν τὴν ἐγχειρισθεῖσαν τῷ προφήτῃ.

A cruz de Cristo é escândalo para os incrédulos; mas, para os fiéis (85), salvação e vida eterna⁸². Onde está o sábio? Onde o disputador?⁸³ Onde a jactância dos que se dizem poderosos (86, 87)? Pois o Filho de Deus (88), gerado antes dos séculos (89), que constituiu todas as coisas segundo o desígnio do Pai, esse foi gestado no ventre por Maria, segundo a economia de Deus (90), da semente de Davi⁸⁴, mas pelo (91) Espírito Santo. Pois eis, diz a Escritura, que a Virgem conceberá no ventre e dará à luz um filho, e será chamado Emanuel⁸⁵. Este nasceu e foi batizado por João (92), para confirmar a ordenação confiada ao profeta⁸⁶ (93).

XIX

Καὶ ἔλαθεν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθενία Μαρίας καὶ ὁ τοκετὸς αὐτῆς, ὁμοίως καὶ ὁ θάνατος τοῦ κυρίου· τρία μυστήρια κραυγῆς, ἅτινα ἐν ἡσυχίᾳ ἐπράχθη, ἡμῖν δὲ ἐφανερώθη. 2. ἀστὴρ ἐν οὐρανῷ ἔλαμψεν ὑπὲρ πάντας τοὺς πρὸ αὐτοῦ, καὶ τὸ φῶς αὐτοῦ ἀνεκλάλητον ἦν καὶ ξενισμὸν παρεῖχεν ἡ καινότης αὐτοῦ τοῖς ὁρῶσιν αὐτόν. τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ἄστρα ἅμα ἡλίῳ καὶ σελήνῃ χορὸς ἐγίνοντο τῷ ἀστέρι, αὐτὸς δὲ ἦν ὑπερβάλλων αὐτοὺς τῷ φανῷ· ταραχή τε ἦν, πόθεν ἡ καινότης ἡ φαινομένη. 3. ἔνθεν ἐμωραίνετο σοφία κοσμική, γοητεία ὕθλος ἦν καὶ γέλως ἡ μαγεία· πᾶς θεσμὸς κακίας ἠφανίζετο, ἀγνοίας ζόφος διεσκεδάννυτο καὶ τυραννικὴ ἀρχὴ καθῃρεῖτο, θεοῦ ὡς ἀνθρώπου φαινομένου καὶ ἀνθρώπου ὡς θεοῦ ἐνεργοῦντος· ἀλλ’ οὔτε τὸ πρότερον δόξα οὔτε τὸ δεύτερον ψιλότης, ἀλλὰ τὸ μὲν ἀλήθεια, τὸ δὲ οἰκονομία. ἀρχὴν δὲ ἐλάμβανεν τὸ παρὰ θεῷ ἀπηρτισμένον· ἔνθεν τὰ πάντα συνεκινεῖτο διὰ τὸ μελετᾶσθαι θανάτου κατάλυσιν.

E ficou oculta ao príncipe deste século a virgindade de Maria (94), e o seu parto, e igualmente a morte do Senhor: três mistérios (95) de clamor (96), que foram operados no silêncio (97), mas a nós foram manifestados. Uma estrela brilhou no céu⁸⁷ (98) acima de todas as anteriores; e a sua luz era inefável, e a sua novidade causava assombro aos que a viam. Todos os demais astros, junto com o sol e a lua, fizeram-se coro para a estrela; e ela excedia a todos com o seu fulgor. E havia perturbação: de onde vinha aquela novidade que aparecia? Desde então se tornava louca a sabedoria mundana; a feitiçaria era tolice, e riso a magia; todo vínculo⁸⁸ da malícia desaparecia; a escuridão da ignorância se dissipava, e o poder tirânico era derrubado, aparecendo Deus como homem, e o homem operando como Deus (99). Mas nem o primeiro era aparência, nem o segundo mera humanidade: antes, um era verdade; o outro, economia. E tomava começo o que junto de Deus estava consumado (1); desde então tudo se punha em movimento, porque se preparava a destruição da morte.

XX

Στήκετε, ἀδελφοί, ἑδραῖοι ἐν τῇ πίστει Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἐν τῇ αὐτοῦ ἀγάπῃ, ἐν πάθει αὐτοῦ καὶ ἀναστάσει. πάντες ἐν χάριτι ἐξ ὀνόματος συναθροίζεσθε κοινῇ, ἐν μιᾷ πίστει θεοῦ πατρὸς καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ. τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ υἱοῦ τοῦ καὶ πρωτοτόκου πάσης κτίσεως, κατὰ σάρκα δὲ ἐκ γένους Δαυίδ, ἐφοδηγούμενοι ὑπὸ τοῦ παρακλήτου· 2. ὑπακούοντες τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ ἀπερισπάστῳ διανοίᾳ, ἕνα ἄρτον κλῶντες, ὁ ἐστιν φάρμακον ἀθανασίας, ἀντίδοτος τοῦ μὴ ἀποθανεῖν, ἀλλὰ ζῆν ἐν θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καθαρτήριον ἀλεξίκακον.

Permanecei, irmãos, firmes na fé de Jesus Cristo e na sua caridade, na sua paixão e ressurreição (2). Reuni-vos todos em graça, cada um por nome, em comum (3), numa só fé em Deus Pai e em Jesus Cristo, o seu Filho unigênito e primogênito de toda a criatura⁸⁹, mas, segundo a carne, da linhagem de Davi; guiados no caminho pelo Paráclito (4); obedecendo ao bispo e ao presbitério com mente não dividida; partindo um só pão, que é fármaco da imortalidade, antídoto para não morrer, mas viver em Deus por Jesus Cristo, purificativo que repele os males.

XXI

Εἴην ὑμῶν ἀντίψυχον καὶ ὧν ἐπέμψατε εἰς θεοῦ τιμὴν εἰς Σμύρναν, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν, εὐχαριστῶν τῷ κυρίῳ, ἀγαπῶν Πολύκαρπον ὡς καὶ ὑμᾶς. μνημονεύετέ μου, ὡς καὶ ὑμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὁ εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. 2. προσεύχεσθε ὑπὲρ τῆς ἐκκλησίας Ἀντιοχέων τῆς ἐν Συρίᾳ, ὅθεν δεδεμένος εἰς Ῥώμην ἀπάγομαι, ἔσχατος ὢν τῶν ἐκεῖ πιστῶν, ὥσπερ ἠξιώθην εἰς θεοῦ τιμὴν φορέσαι ταυτασὶ τὰς ἁλύσεις. ἔρρωσθε ἐν θεῷ πατρὶ καὶ κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ, τῇ κοινῇ ἐλπίδι ἡμῶν, ἐν πνεύματι ἁγίῳ. ἔρρωσθε. ἀμήν. ἡ χάρις.

Seja eu resgate da vossa vida (5), e daqueles que, para honra de Deus, enviastes (6) a Esmirna; de onde também vos escrevo, dando graças ao Senhor, amando (7) Policarpo como também a vós. Lembrai-vos de mim, como também de vós se lembra Jesus Cristo, o bendito pelos séculos. Orai pela Igreja dos antioquenos, que está na Síria; de onde, acorrentado, sou levado a Roma, sendo o último dos fiéis de lá, visto que⁹⁰ fui julgado digno (8) de carregar, para honra de Deus, estas cadeias (9)⁹¹. Fortalecei-vos em Deus Pai e no Senhor Jesus Cristo, nossa esperança comum, no Espírito Santo. Fortalecei-vos. Amém. A graça (10).

De Inácio aos Efésios (11).

Epístola aos Magnésios

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ εὐλογημένῃ ἐν χάριτι θεοῦ πατρὸς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ σωτῆρι, ἐν ᾧ ἀσπάζομαι τὴν ἐκκλησίαν τὴν οὖσαν ἐν Μαγνησίᾳ τῇ πρὸς Μαιάνδρῳ, καὶ εὔχομαι ἐν θεῷ πατρὶ καὶ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν· ἐν ᾧ πλεῖστα χαίρειν ὑμᾶς εἴη.

Inácio, também chamado Teóforo, à [Igreja] (12) abençoada na graça de Deus Pai, em Cristo Jesus, o Salvador, na qual saúdo a Igreja que está em Magnésia, junto ao Meandro, e faço votos, em Deus Pai e em Cristo Jesus, nosso Senhor: que nele tenhais pleníssima alegria.

I

Γνοὺς ὑμῶν τὸ πολυεύτακτον τῆς κατὰ θεὸν ἀγάπης, ἀγαλλιώμενος προειλάμην ἐν πίστει Ἰησοῦ Χριστοῦ προσλαλῆσαι ὑμῖν. 2. ἀξιωθεὶς γὰρ ὀνόματος θείου καὶ ποθεινοῦ, ἐν οἷς περιφέρω δεσμοῖς ᾄδω τὰς ἐκκλησίας, ἐν αἷς ἕνωσιν εὔχομαι σαρκὸς καὶ πνεύματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα δὲ πιστῶν, οὗ τῷ αἵματι ἐλυτρώθητε, δι’ οὗ ἔγνωτε θεόν, μᾶλλον δὲ ὑπ’ αὐτοῦ ἐγνώσθητε· 3. ἐν ᾧ ὑπομένοντες τὴν πᾶσαν ἐπήρειαν τοῦ αἰῶνος τούτου διαφεύξεσθε. πιστὸς γάρ, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε.

Conhecendo a boa ordem da vossa caridade segundo Deus (13), exultante, resolvi falar-vos na fé de Jesus Cristo. Pois, julgado digno de um nome divino e desejável (14), nas cadeias que carrego canto (15) as Igrejas, para as quais peço (16) a união da carne e do espírito de Jesus Cristo, que é o Salvador de todos os homens, principalmente dos fiéis¹; por cujo sangue (17) fostes resgatados; por quem conhecestes a Deus — ou antes, por ele fostes conhecidos² (18); no qual, perseverando, escapareis (19) de toda a violência deste século. Pois fiel é ele, e não vos deixará ser tentados acima do que podeis³.

II

Ἐπεὶ οὖν ἠξιώθην ἰδεῖν ὑμᾶς διὰ Δαμᾶ τοῦ ἀξιοθέου ὑμῶν ἐπισκόπου καὶ πρεσβυτέρων θεοῦ ἀξίων Βάσσου καὶ Ἀπολλωνίου καὶ τοῦ συμβιωτοῦ μου διακόνου Ζωτίωνος, οὗ ἐγὼ ὀναίμην, ὅτι ὑποτάσσεται τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ, χάριτι θεοῦ ἐν νόμῳ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Visto, pois, que fui julgado digno de vos ver por meio de Damas (20), vosso bispo digno de Deus, e dos presbíteros dignos de Deus, Basso e Apolônio, e do meu companheiro de vida, o diácono Zotião⁴ (21) — do qual eu me alegre (22), porque se submete ao bispo e ao presbitério, pela graça de Deus, na lei (23) de Jesus Cristo.

III

Καὶ ὑμῖν δὲ πρέπει μὴ καταφρονεῖν τῆς ἡλικίας τοῦ ἐπισκόπου, ἀλλὰ κατὰ γνώμην θεοῦ πατρὸς πᾶσαν ἐντροπὴν αὐτῷ ἀπονέμειν, καθὼς ἔγνων καὶ τοὺς ἁγίους πρεσβυτέρους οὐ πρὸς τὴν φαινομένην ἀφορῶντας νεότητα, ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐν θεῷ φρόνησιν· ἐπείπερ οὐχ οἱ πολυχρόνιοί εἰσι σοφοί, οὐδὲ οἱ γέροντες ἐπίστανται σύνεσιν, ἀλλὰ πνεῦμά ἐστιν ἐν βροτοῖς. 2. Δανιὴλ μὲν γὰρ ὁ σοφὸς δωδεκαετὴς γέγονε κάτοχος τῷ θείῳ πνεύματι καὶ τοὺς μάτην τὴν πολιὰν φέροντας πρεσβύτας συκοφάντας καὶ ἐπιθυμητὰς ἀλλοτρίου κάλλους ἀπήλεγξε. 3. Σαμουὴλ δέ, παιδάριον ὢν μικρόν, τὸν ἐνενηκονταετῆ Ἡλεὶ διελέγχει τοῦ θεοῦ προτετιμηκότα τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας. ὡσαύτως καὶ Ἱερεμίας ἀκούει πρὸς τοῦ θεοῦ· Μὴ λέγε, ὅτι νεώτερός εἰμι. 4. Σολομὼν δὲ καὶ Ἰωσίας, ὁ μὲν δωδεκαετὴς βασιλεύσας τὴν φοβερὰν ἐκείνην καὶ δυσερμήνευτον ἐπὶ ταῖς γυναιξὶν κρίσιν ἕνεκα τῶν παιδίων ἐποιήσατο, ὁ δὲ ὀκταετὴς ἄρξας τοὺς βωμοὺς καὶ τὰ τεμένη κατερρίπου καὶ τὰ ἄλση κατεπίμπρα (δαίμοσι γὰρ ἦν, ἀλλ’ οὐ θεῷ ἀνακείμενα) καὶ τοὺς ψευδιερεῖς κατασφάττει ὡσὰν φθορέας καὶ ἀπατεῶνας ἀνθρώπων, ἀλλ’ οὐ θειότητος λατρευτάς. 5. τοιγαροῦν οὐ τὸ νέον εὐκαταφρόνητον, ὅταν θεῷ ἀνακείμενον ᾖ, ἀλλὰ τὸ τὴν γνώμην μοχθηρόν, κἂν πεπαλαιωμένον ᾖ ἡμερῶν κακῶν. 6. νέος ἦν ὁ χριστοφόρος Τιμόθεος· ἀλλ’ ἀκούσατε, οἷα γράφει αὐτῷ ὁ διδάσκαλος· Μηδείς σου τῆς νεότητος καταφρονείτω, ἀλλὰ τύπος γίνου τῶν πιστῶν ἐν λόγῳ, ἐν ἀναστροφῇ. 7. πρέπον οὖν ἐστιν καὶ ὑμᾶς ὑπακούειν τῷ ἐπισκόπῳ ὑμῶν καὶ κατὰ μηδὲν αὐτῷ ἀντιλέγειν· φοβερὸν γάρ ἐστι τῷ τοιούτῳ ἀντιλέγειν, οὐ γὰρ τουτονί τὸν βλεπόμενον πλανᾷ τις, ἀλλὰ τὸν ἀόρατον παραλογίζεται τὸν μῆ δυνάμενον παρά τινος παραλογισθῆναι. 8. τὸ δὲ τοιοῦτο οὐ πρὸς ἄνθρωπον, ἀλλὰ πρὸς θεὸν ἔχει τὴν ἀναφοράν. τῷ γὰρ Σαμουὴλ λέγει ὁ θεός· Οὐ σὲ παρελογίσαντο, ἀλλ’ ἐμέ. καὶ ὁ Μωσῆς φησιν· Οὐ γὰρ καθ’ ἡμῶν ὁ γογγυσμός, ἀλλὰ κατὰ κυρίου τοῦ θεοῦ. 9. οὐδεὶς ἔμεινεν ἀτιμώρητος, ἐπαρθεὶς κατὰ τῶν κρειττόνων· οὔτε γὰρ τῷ νόμῳ Δαθὰν καὶ Ἀβειρὼν ἀντεῖπαν, ἀλλὰ Μωσεῖ· καὶ ζῶντες εἰς ᾅδου κατηνέχθησαν. Κορὲ δὲ καὶ οἱ συμφρονήσαντες αὐτῷ κατὰ Ἀαρὼν διακόσιοι πεντήκοντα πυρίφλεκτοι γεγόνασιν. 10. Ἀβεσσαλὼμ πατραλοίας γενόμενος, ἐκκρεμὴς ἐν φυτῷ γέγονεν καὶ ἀκῖσιν ἐβλήθη τὴν κακόβουλον καρδίαν. Ἀβεδδαδὰν ὡσαύτως τῆς κεφαλῆς ἀφαιρεῖται δι’ ὁμοίαν αἰτίαν. Ὀζίας λεπροῦται, κατατολμήσας ἱερέων καὶ ἱερωσύνης. Σαοὺλ ἀτιμοῦται, μὴ περιμείνας τὸν ἀρχιερέα Σαμουήλ. χρὴ οὖν καὶ ὑμᾶς αἰδεῖσθαι τοὺς κρείττονας.

Também a vós convém não desprezar (24) a idade do bispo, mas, segundo o desígnio de Deus Pai, prestar-lhe toda a reverência, como sei que também o fazem os santos presbíteros, não olhando para a aparente juventude, mas para a prudência que há nele segundo Deus (25); pois não são os que têm muitos anos que são sábios, nem os velhos que sabem a prudência, mas há um espírito nos mortais (26)⁵. Pois Daniel (27), o sábio, aos doze anos (28) tornou-se possuído pelo divino (29) Espírito, e convenceu de calúnia os velhos que em vão traziam as cãs, caluniadores e cobiçosos da beleza alheia⁶ (30); Samuel, sendo ainda pequeno menino, repreende o nonagenário Eli⁷, por ter honrado os próprios filhos mais que a Deus⁸; do mesmo modo também Jeremias ouve de Deus: Não digas: sou jovem demais⁹. E Salomão e Josias (31): aquele, começando a reinar aos doze anos, proferiu aquele juízo terrível e difícil de interpretar, na causa das mulheres acerca das crianças¹⁰; este, assumindo o governo aos oito anos, derrubava (32) os altares e os recintos sagrados e incendiava os bosques sagrados — pois estavam consagrados aos demônios, e não a Deus —, e degolava os falsos sacerdotes (33), como corruptores e enganadores dos homens, e não cultores da divindade¹¹. Portanto, não é a juventude que se deve desprezar, quando consagrada a Deus; mas sim aquele que é depravado no seu parecer¹² (34), ainda que envelhecido¹³ em dias maus¹⁴. Jovem era Timóteo, o portador de Cristo; mas ouvi o que lhe escreve o mestre: Ninguém despreze a tua juventude; antes, sê modelo dos fiéis, na palavra, na conduta¹⁵. Convém, pois, que também vós obedeçais ao vosso bispo e em nada o contradigais (35); pois é terrível contradizer a um tal: ninguém, com efeito, engana a este que se vê, mas tenta iludir o invisível, aquele que não pode ser iludido por ninguém. E o que assim se faz tem a sua referência não a um homem, mas a Deus (36). Pois a Samuel diz Deus: Não foi a ti que iludiram, mas a mim¹⁶. E Moisés diz: Não é contra nós a murmuração, mas contra o Senhor Deus¹⁷. Ninguém ficou impune por se ter levantado contra os superiores. Pois não foi à Lei que Datã e Abiron contradisseram (37), mas a Moisés; e vivos foram precipitados no Hades. E Coré, e os duzentos e cinquenta que com ele conspiraram contra Aarão, foram consumidos pelo fogo¹⁸. Absalão (38), tendo-se feito parricida, ficou pendurado (39) numa árvore, e teve trespassado por dardos o coração de maus desígnios¹⁹. Abedadã (40), do mesmo modo, é privado da cabeça, por causa semelhante²⁰. Ozias é coberto de lepra, por ter-se atrevido contra os sacerdotes e o sacerdócio (41)²¹. Saul é desonrado, por não ter esperado o sumo sacerdote Samuel²². Cumpre, pois, que também vós²³ reverencieis os superiores.

IV

Καὶ πρέπον ἐστὶν μὴ μόνον καλεῖσθαι Χριστιανούς, ἀλλὰ καὶ εἶναι· οὐ γὰρ τὸ λέγεσθαι, ἀλλὰ τὸ εἶναι μακάριον ποιεῖ. 2. εἴ τινες ἐπίσκοπον μὲν λέγουσι, χωρὶς δὲ αὐτοῦ πάντα ποιοῦσι, τοῖς τοιούτοις ἐρεῖ καὶ αὐτός, ὃς καὶ ὁ ἀληθινὸς καὶ πρῶτος ἐπίσκοπος καὶ μόνος φύσει ἀρχιερεύς· Τί με καλεῖτε κύριε κύριε, καὶ οὐ ποιεῖτε, ἃ λέγω; οἱ γὰρ τοιοῦτοι οὐκ εὐσυνείδητοι, ἀλλ’ εἴρωνές τινες καὶ μόρφωνες εἶναί μοι φαίνονται.

E convém não somente ser chamados cristãos, mas também sê-lo. Pois não é o ser dito, mas o ser, que faz bem-aventurado. Se²⁴ alguns falam de bispo, mas tudo fazem sem ele, a esses dirá aquele mesmo que é (42) o verdadeiro e primeiro bispo, e o único por natureza sumo sacerdote (43): Por que me chamais: Senhor, Senhor, e não fazeis o que digo?²⁵ Pois os tais parecem-me não ser de boa consciência, mas dissimulados e gente de mera aparência (44).

V

Ἐπεὶ οὖν τέλος τὰ πράγματα ἔχει καὶ πρόκειται ζωὴ ἡ ἐκ φυλακῆς καὶ θάνατος ὁ ἐκ παρακοῆς, καὶ ἕκαστος τῶν εἰρημένων εἰς τὸν τόπον τοῦ αἱρεθέντος μέλλει χωρεῖν, φύγωμεν τὸν θάνατον καὶ ἐκλεξώμεθα τὴν ζωήν. 2. δύο γὰρ λέγω χαρακτῆρας ἐν ἀνθρώποις εὑρίσκεσθαι, καὶ τὸν μὲν νομίσματος, τὸν δὲ παραχαράγματος. ὁ θεοσεβὴς ἄνθρωπος νόμισμά ἐστιν ὑπὸ θεοῦ χαραχθέν· ὁ ἀσεβῆς ψευδώνυμον νόμισμα, κίβδηλον, νόθον, παραχάραγμα, οὐχ ὑπὸ θεοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ διαβόλου ἐνεργηθέν. 3. οὐ δύο φύσεις ἀνθρώπων λέγω, ἀλλὰ τὸν ἕνα ἄνθρωπον ποτὲ μὲν θεοῦ, ποτὲ δὲ διαβόλου γίνεσθαι. ἐὰν εὐσεβῇ τις, ἄνθρωπος θεοῦ ἐστιν· ἐὰν δὲ ἀσεβῇ τις, ἄνθρωπος τοῦ διαβόλου, οὐκ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ γνώμης γινόμενος. 4. οἱ ἄπιστοι εἰκόνα ἔχουσι τοῦ ἄρχοντος τῆς πονηρίας, οἱ πιστοὶ εἰκόνα ἔχουσι τοῦ ἄρχοντος θεοῦ πατρὸς καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ· δι’ οὗ ἐὰν μὴ αὐθαιρέτως ἔχωμεν τὸ ὑπὲρ ἀληθείας ἀποθανεῖν εἰς τὸ αὐτοῦ πάθος, τὸ ζῆν αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.

Visto, pois, que as coisas têm um fim, e estão propostas juntamente a vida que vem da vigilância e a morte que vem da desobediência, e cada um dos escolhidos (45)²⁶ há de ir para o lugar daquele que achou²⁷, fujamos da morte e escolhamos a vida. Pois digo que dois cunhos se encontram nos homens: um, de moeda legítima; outro, de moeda falsa. O homem piedoso é moeda cunhada por Deus; o ímpio, moeda de nome falso, adulterada, espúria, contrafeita, feita não por Deus, mas pelo diabo. Não digo que existam duas naturezas (46) de homens, mas que o homem, que é um só, ora se torna de Deus, ora do diabo. Se alguém é piedoso, é homem de Deus; se alguém é ímpio, é homem do diabo, tornando-se tal não pela natureza, mas pelo seu próprio querer. Os infiéis têm a imagem (47) do príncipe da malícia; os fiéis têm a imagem do príncipe, Deus Pai, e de Jesus Cristo; por quem, se não tivermos, de livre vontade, o morrer pela verdade, entrando na sua paixão, a sua vida não está em nós.

VI

Ἐπεὶ οὖν ἐν τοῖς προγεγραμμένοις προσώποις τὸ πᾶν πλῆθος ἐθεώρησα ἐν πίστει καὶ ἠγάπησα, παραινῶ· ἐν ὁμονοίᾳ θεοῦ σπουδάσατε πάντα πράττειν, προκαθημένου τοῦ ἐπισκόπου εἰς τόπον θεοῦ καὶ τῶν πρεσβυτέρων εἰς τόπον συνεδρίου τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν διακόνων, τῶν ἐμοὶ γλυκυτάτων, πεπιστευμένων διακονίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς πρὸ αἰῶνος παρὰ τῷ πατρὶ γεννηθεὶς ἦν λόγος θεός, μονογενὴς υἱός, καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ὁ αὐτὸς διαμένει· τῆς γὰρ βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος, φησὶν Δανιὴλ ὁ προφήτης. 2. πάντες οὖν ἐν ὁμονοίᾳ ἀλλήλους ἀγαπήσωμεν, καὶ μηδεὶς κατὰ σάρκα βλεπέτω τὸν πλησίον, ἀλλ’ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. μηδὲν ἔστω ἐν ὑμῖν, ὃ δυνήσεται ὑμᾶς μερίσαι, ἀλλ’ ἑνώθητε τῷ ἐπισκόπῳ, ὑποτασσόμενοι τῷ θεῷ δι’ αὐτοῦ ἐν Χριστῷ.

Visto, pois, que nas pessoas acima mencionadas contemplei toda a multidão na fé e na caridade²⁸ (48), exorto: esforçai-vos (49) por fazer tudo na concórdia de Deus, presidindo o bispo no lugar de Deus, e os presbíteros no lugar do sinédrio dos apóstolos, e os diáconos, dulcíssimos para mim, aos quais foi confiado o serviço de Jesus Cristo; o qual, gerado junto do Pai antes do século, era o Verbo Deus, o Filho unigênito; e, na consumação dos séculos, permanece o mesmo (50). Pois do seu reino não haverá fim, diz Daniel, o profeta²⁹. Todos, pois, amemo-nos (51) uns aos outros na concórdia; e ninguém olhe o próximo segundo a carne, mas em Cristo Jesus. Nada haja em vós que possa dividir-vos; antes, uni-vos ao bispo, sujeitos a Deus por meio dele em Cristo (52).

VII

Ὥσπερ οὖν ὁ κύριος ἄνευ τοῦ πατρὸς οὐδὲν ποιεῖ (οὐ δύναμαι γάρ, φησίν, ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ οὐδέν), οὕτω καὶ ὑμεῖς ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου, μηδὲ πρεσβύτερος, μὴ διάκονος, μὴ λαϊκός. μηδέ τι φαινέσθω ὑμῖν εὔλογον παρὰ τὴν ἐκείνου γνώμην· τὸ γὰρ τοιοῦτον παράνομον καὶ θεοῦ ἐχθρόν. 2. πάντες ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐν τῇ προσευχῇ ἅμα συνέρχεσθε· μία δέησις ἔστω κοινή, εἷς νοῦς, μία ἐλπὶς ἐν ἀγάπῃ, ἐν πίστει τῇ ἀμώμῳ, τῇ εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, οὗ ἄμεινον οὐδέν ἐστιν. πάντες ὡς εἷς εἰς τὸν ναὸν θεοῦ συντρέχετε, ὡς ἐπὶ ἓν θυσιαστήριον, ὡς ἐπὶ ἕνα Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν ἀρχιερέα τοῦ ἀγεννήτου θεοῦ.

Assim como o Senhor, portanto, nada faz sem o Pai (53) — Não posso, diz ele, fazer de mim mesmo coisa alguma³⁰ —, assim também vós, nada façais sem o bispo: nem presbítero, nem diácono, nem leigo (54). Nem vos pareça razoável coisa alguma (55) à revelia do parecer dele; pois o que assim se faz é ilegítimo e inimigo de Deus. Todos juntos concorrei à oração no mesmo lugar: haja uma só súplica comum, uma só mente, uma só esperança, na caridade, na fé imaculada (56), a que se volta para Cristo Jesus, melhor do que o qual nada existe. Todos, como um só homem, acorrei ao templo de Deus, como a um só altar (57), a um só Jesus Cristo, o sumo sacerdote do Deus ingênito.

VIII

Μὴ πλανᾶσθε ταῖς ἑτεροδοξίαις μηδὲ μύθοις ἐνέχετε καὶ γενεαλογίαις ἀπεράντοις καὶ ἰουδαϊκοῖς τύφοις. τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδού, γέγονε καινὰ τὰ πάντα. εἰ γὰρ μέχρι νῦν κατὰ νόμον ἱουδαϊκὸν καὶ περιτομὴν σαρκὸς ζῶμεν, ἀρνούμεθα τὴν χάριν εἰληφέναι. 2. οἱ γὰρ θειότατοι προφῆται κατὰ Ἰησοῦν Χριστὸν ἔζησαν· διὰ τοῦτο καὶ ἐδιώχθησαν, ἐμπνεόμενοι ἀπὸ τῆς χάριτος εἰς τὸ πληροφορηθῆναι τοὺς ἀπειθοῦντας, ὅτι εἷς θεός ἐστιν ὁ παντοκράτωρ, ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν αὐτοῦ λόγος, οὐ ῥητός, ἀλλ’ οὐσιώδης· οὐ γάρ ἐστιν λαλιᾶς ἐνάρθρου φώνημα, ἀλλ’ ἐνεργείας θεϊκῆς οὐσία γεννητή, ἐν πᾶσιν εὐάρεστος τῷ ὑποστήσαντι.

Não vos deixeis enganar pelas doutrinas estranhas, nem vos prendais³¹ (58) a fábulas e genealogias intermináveis³² e às presunções judaicas. As coisas antigas passaram; eis que todas se fizeram novas³³. Pois, se até agora vivemos segundo a lei judaica e a circuncisão da carne, negamos ter recebido a graça. Pois os diviníssimos profetas viveram segundo Jesus Cristo; por isso também foram perseguidos, inspirados pela graça (59), para que os desobedientes (60) fossem plenamente convencidos de que um só é Deus, o Todo-Poderoso, que se manifestou por Jesus Cristo, seu Filho, que é o seu Verbo — não proferido, mas substancial; pois não é som de fala articulada, mas essência gerada da operação divina (61) —, o qual em tudo agradou àquele que o enviou³⁴ (62).

IX

Εἰ οὖν οἱ 〈ἐν〉 παλαιοῖς γράμμασιν ἀναστραφέντες εἰς καινότητα ἐλπίδος ἦλθον ἐκδεχόμενοι Χριστόν, ὡς ὁ κύριος διδάσκει λέγων· Εἰ ἐπιστεύετε Μωσεῖ, ἐπιστεύσατε ἂν ἐμοί· περὶ γὰρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψεν· καὶ Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἠγαλλιάσατο, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν, καὶ εἶδεν καὶ ἐχάρη· πρὶν γὰρ Ἀβραὰμ 〈γενέσθαι〉 ἐγώ εἰμι. 2. πῶς ἡμεῖς δυνησόμεθα ζῆσαι χωρὶς αὐτοῦ, οὗ καὶ οἱ προφῆται ὄντες δοῦλοι τῷ πνεύματι προεώρων αὐτὸν καὶ ὡς διδάσκαλον ἀνέμενον καὶ προσεδόκων ὡς κύριον καὶ σωτῆρα λέγοντες· Αὐτὸς ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς; 3. μηκέτι οὖν σαββατίζωμεν ἰουδαϊκῶς καὶ ἀργίαις χαίροντες· Ὁ μὴ ἐργαζόμενος γὰρ μὴ ἐσθιέτω· καὶ πάλιν· Ἐν ἱδρῶτι γὰρ τοῦ προσώπου σου φάγῃ τὸν ἄρτον σου, φασὶ τὰ λόγια. ἀλλ’ ἕκαστος ὑμῶν σαββατιζέτω πνευματικῶς, μελέτῃ νόμων χαίρων, οὐ σώματος ἀνέσει, δημιουργίαν θεοῦ θαυμάζων, οὐχ ἕωλα ἐσθίων καὶ χλιαρὰ πίνων καὶ μεμετρημένα βαδίζων καὶ ὀρχήσει καὶ κρότοις νοῦν οὐκ ἔχουσι χαίρων· 4. καὶ μετὰ τὸ σαββατίσαι ἑορταζέτω πᾶς φιλόχριστος τὴν κυριακήν, τὴν ἀναστάσιμον, τὴν βασιλίδα, τὴν ὕπατον πασῶν τῶν ἡμερῶν, ἣν περιμένων ὁ προφήτης ἔλεγεν· Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης· ἐν ᾖ καὶ ἡ ζωὴ ἡμῶν ἀνέτειλεν, καὶ τοῦ θανάτου γέγονε νίκη ἐν Χριστῶ· 5. ὃν τὰ τέκνα τῆς ἀπωλείας ἀρνοῦνται, οἱ ἐχθροὶ τοῦ σταυροῦ, ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία, οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες, οἱ φιλήδονοι καὶ οὐ φιλόθεοι, μόρφωσιν εὐσεβείας ἔχοντες, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἠρνημένοι, οἱ χριστέμποροι, τὸν λόγον καπηλεύοντες καὶ τὸν Ἰησοῦν πωλοῦντες, οἱ τῶν γυναικῶν φθορεῖς καὶ τῶν ἀλλοτρίων ἐπιθυμηταί, οἱ χρηματολαίλαπες· ὧν ῥυσθείητε ἐλέει θεοῦ διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Se, pois, os que se criaram nas letras antigas chegaram à novidade da esperança (63)³⁵, aguardando Cristo — como ensina o Senhor, dizendo: Se crêsseis em Moisés³⁶, creríeis em mim; pois foi a meu respeito que ele escreveu³⁷; e: Abraão, vosso pai, exultou por ver o meu dia; e viu-o, e alegrou-se; pois antes que Abraão existisse, eu sou³⁸ —, como poderemos nós viver sem ele? Os profetas, sendo servos (64) dele, previram-no pelo espírito, e como mestre o aguardavam, e como Senhor e Salvador o esperavam, dizendo: Ele mesmo virá e nos salvará³⁹ (65). Não guardemos mais, portanto, o sábado à maneira judaica, alegrando-nos com ócios⁴⁰ — pois quem não trabalha não coma; pois no suor do teu rosto comerás o teu pão⁴¹, dizem os Oráculos —; mas cada um de vós (66, 67) guarde o sábado espiritualmente: alegrando-se na meditação da lei (68)⁴², não no descanso do corpo; admirando a obra criadora de Deus; não comendo coisas requentadas da véspera, nem bebendo mornas (69-70), nem andando distâncias medidas (71), nem se deleitando com danças e aplausos (72) que não têm juízo (73). E, depois de sabatizar (74), celebre todo amigo de Cristo o domingo, o dia da ressurreição, a rainha, o supremo de todos os dias (75); esperando o qual, dizia o Profeta: Para o fim, pela oitava⁴³ (76) — dia em que também a nossa vida raiou, e em Cristo se deu a vitória sobre a morte (77); a ele o negam os filhos da perdição, os inimigos do Salvador, cujo deus é o ventre, os que só pensam nas coisas terrenas⁴⁴; amadores dos prazeres, e não de Deus; tendo aparência de piedade, mas negando a sua força⁴⁵; os mercadores de Cristo (78), que fazem comércio da palavra (79) e vendem a Jesus; corruptores de mulheres, cobiçosos do alheio, redemoinhos de dinheiro (80); dos quais sejais livrados pela misericórdia de Deus, por meio de nosso Senhor Jesus Cristo.

X

Μὴ οὖν ἀναίσθητοι ὦμεν τῆς χρηστότητος αὐτοῦ. ἐὰν μιμήσηται ἡμᾶς καθὰ πράσσομεν, οὐκέτι ἐσμεν· Ἐὰν γὰρ ἀνομίας παρατηρήσῃ, 10 κύριε, κύριε, τίς ὑποστήσεται; 2. γενώμεθα οὖν ἄξιοι τῆς ἐπωνυμίας, ἧς εἰλήφαμεν. ὃς γὰρ ἂν ἄλλῳ ὀνόματι καλεῖται πλεῖον τούτου, οὗτος οὐκ ἔστιν τοὺ θεοῦ οὐδὲ δέδεκται τὴν προφητείαν τὴν λέγουσαν περὶ ἡμῶν, ὅτι κληθήσεται ὀνόματι καινῷ, ᾧ ὁ κύριος ὀνομάσει αὐτόν, καὶ ἔσται λαὸς ἅγιος. ὅπερ καὶ πεπλήρωται πρώτως ἐν Συρίᾳ· ἐν Ἀντιοχείᾳ γὰρ ἐχρημάτισαν οἱ μαθηταὶ Χριστιανοί, Παύλου καὶ Πέτρου θεμελιούντων τὴν ἐκκλησίαν. 3. ὑπέρθεσθε οὖν τὴν κακὴν ζύμην, τὴν παλαιωθεῖσαν, τὴν σεσηπυῖαν, καὶ μεταβάλλεσθε εἰς νέαν ζύμην χάριτος. αὐλίσθητε ἐν Χριστῷ, ἵνα μὴ ὁ ἀλλότριος ὑμῶν κυριεύσῃ. 4. ἄτοπόν ἐστιν Ἰησοῦν Χριστὸν λαλεῖν ἐπὶ γλώσσης, καὶ τὸν παυσθέντα Ἰουδαϊσμὸν ἐπὶ διανοίας ἔχειν· ὁ γὰρ Χριστιανισμὸς οὐκ εἰς τὸν Ἰουδαϊσμὸν ἐπίστευσεν, ἀλλ’ ὁ Ἰουδαϊσμὸς εἰς τὸν Χριστιανισμόν, εἰς ὃν πᾶν ἔθνος πιστεῦσαν καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογησαμένη εἰς θεὸν συνήχθη· καὶ γέγοναν οἱ λιθώδεις τῇ καρδίᾳ τέκνα τοῦ θεοῦ φίλου Ἀβραάμ· καὶ ἐν τῷ σπέρματι αὐτοῦ ἐνευλογήθησαν πάντες οἱ τεταγμένοι εἰς ζωὴν αἰώνιον ἐν Χριστῷ.

Não sejamos, pois, insensíveis à sua bondade. Se ele nos censurar⁴⁶ (81) segundo o que praticamos, já não somos (82). Pois, se observares as iniquidades, Senhor, Senhor, quem subsistirá?⁴⁷ Tornemo-nos, pois, dignos do sobrenome que recebemos (83); pois quem é chamado por outro nome além deste, esse não é de Deus; pois não recebeu a profecia que diz de nós: Que será chamado por um nome novo, que⁴⁸ o Senhor lhe dará; e será um povo santo⁴⁹. O que primeiramente se cumpriu na Síria; pois foi em Antioquia que os discípulos receberam o nome de cristãos⁵⁰, quando Paulo e Pedro fundavam (84) a Igreja. Deponde⁵¹ (85), pois, o mau fermento, envelhecido e apodrecido⁵², e transformai-vos no novo fermento da graça. Permanecei em Cristo, para que o estranho não vos domine (86). É absurdo trazer Jesus Cristo na língua e ter na mente o judaísmo, que já cessou (87). Pois onde há cristianismo não há judaísmo (88); pois um só é o Cristo, em quem toda nação que creu e toda língua que confessou foram congregadas para Deus; e os que tinham coração de pedra tornaram-se (89) filhos de Deus, amigos⁵³ de Abraão⁵⁴; e na sua semente foram abençoados todos os ordenados para a vida eterna⁵⁵ em Cristo.

XI

Ταῦτα δέ, ἀγαπητοί μου, οὐκ ἐπέγνων τινὰς ἐξ ὑμῶν οὕτως ἔχοντας, ἀλλ’ ὡς μικρότερος ὑμῶν θέλω προφυλάσσεσθαι ὑμᾶς, μὴ ἐμπεσεῖν εἰς τὰ ἄγκιστρα τῆς κενοδοξίας, ἀλλὰ πεπληροφορῆσθαι ἐν Χριστῷ, 2. τῷ πρὸ πάντων μὲν αἰώνων γεννηθέντι παρὰ τοῦ πατρός, γεννωμένῳ δὲ ὕστερον ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου δίχα ὁμιλίας ἀνδρός, καὶ πολιτευσαμένῳ ὁσίως καὶ πᾶσαν νόσον καὶ μαλακίαν θεραπεύσαντι ἐν τῷ λαῷ καὶ σημεῖα καὶ τέρατα ποιήσαντι ἐπ’ εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπων, καὶ τοῖς ἐξοκείλασιν εἰς πολυθεΐαν τὸν ἕνα καὶ μόνον ἀληθινὸν θεὸν καταγγείλαντι, τὸν ἑαυτοῦ πατέρα, 3. καὶ τὸ πάθος ὑποστάντι καὶ πρὸς τῶν χριστοκτόνων Ἰουδαίων ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου ἡγεμόνος καὶ Ἡρῴδου βασιλέως καὶ σταυρὸν ὑπομείναντι καὶ ἀποθανόντι καὶ ἀναστάντι καὶ ἀνελθόντι εἰς τοὺς οὐρανοὺς πρὸς τὸν ἀποστείλαντα καὶ καθεσθέντι ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ καὶ ἐρχομένῳ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων μετὰ δόξης πατρικῆς, κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 4. ταῦτα ὁ γνοὺς ἐν πληροφορίᾳ καὶ πιστεύσας μακάριος· ὥσπερ οὖν καὶ ὑμεῖς φιλόθεοι καὶ φιλόχριστοί ἐστε ἐν πληροφορίᾳ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ἧς ἐκτραπῆναι μηδενὶ ἡμῶν γένηται.

E isto, meus amados, não porque eu tenha sabido que alguns de vós estejam assim (90)⁵⁶; mas, como menor do que vós, quero precaver-vos, para que não caiais nos anzóis da vanglória, mas estejais plenamente firmados⁵⁷ em Cristo (91)⁵⁸: o qual foi gerado pelo Pai antes de todos os séculos, e depois nasceu (92) de Maria, a virgem, sem comércio de varão; e viveu santamente, e curou toda doença e toda enfermidade no povo⁵⁹, e fez sinais e prodígios em benefício dos homens; e aos que tinham naufragado no politeísmo⁶⁰ (93) anunciou (94) o um e único Deus verdadeiro, o seu Pai; e suportou a paixão, e, às mãos dos judeus assassinos de Cristo, sob o governador Pôncio Pilatos e o rei Herodes, também⁶¹ suportou a cruz, e morreu, e ressuscitou, e subiu aos céus para junto daquele que o enviara, e assentou-se à sua direita (95), e virá na consumação dos séculos, com a glória paterna, julgar os vivos e os mortos, e retribuir a cada um segundo as suas obras (96)⁶². Quem conheceu isto com plena certeza, e creu, é bem-aventurado; assim como agora⁶³ (97) também vós sois amantes de Deus e amantes de Cristo, na plena certeza da nossa esperança; da qual a nenhum de nós⁶⁴ aconteça desviar-se (98).

XII

Ὀναίμην ὑμῶν κατὰ πάντα, ἐάνπερ ἄξιος ὦ. εἰ γὰρ καὶ δέδεμαι, πρὸς ἕνα τῶν λελυμένων ὑμῶν οὐκ εἰμι. οἶδα, ὅτι οὐ φυσιοῦσθε· Ἰησοῦν γὰρ ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς. 2. καὶ μᾶλλον ὅταν ἐπαινῶ ὑμᾶς, οἶδα, ὅτι ἐντρέπεσθε, ὡς γέγραπται· Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος, καὶ· Λέγε σὺ πρῶτος τὰς ἁμαρτίας σου, ἵνα δικαιωθῇς, καί· Ὅταν ποιήσητε πάντα τὰ διατεταγμένα ὑμῖν, λέγετε, ὅτι δοῦλοί ἐσμεν ἀχρεῖοι· ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν βδέλυγμα παρὰ θεῷ· ὁ θεὸς γάρ, φησίν, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. 3. διὰ τοῦτο οἱ μεγάλοι ἐκεῖνοι Ἀβραὰμ καὶ Ἰὼβ γῆν καὶ σποδὸν ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ ἑαυτοὺς ἴσον ὠνόμαζον. καὶ ὁ Δαυίδ· Τίς εἰμι ἐγὼ ἐναντίον σοῦ, κύριε, ὅτι ἐδόξασάς με ἕως τούτου; καὶ Μωσῆς, ὁ παρὰ πάντας ἀνθρώπους πραότατος, λέγει πρὸς θεόν· Ἰσχνόφωνος καὶ βραδύγλωσσός εἰμι ἐγώ. ταπεινοφρονεῖτε οὖν καὶ αὐτοί, ἵνα ὑψωθῆτε· ὁ ταπεινῶν γὰρ ἑαυτὸν ὑψωθήσεται, καὶ ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται.

Que eu me alegre (99) em vós em tudo, se disso for digno. Pois, ainda que esteja acorrentado, não sou comparável a um só de vós, que estais soltos (1). Sei que não vos ensoberbeceis; pois tendes Jesus em vós mesmos. E, sobretudo quando vos louvo, sei que vos envergonhais; como está escrito: O justo é acusador de si mesmo (2)⁶⁵; e: Dize tu primeiro os teus pecados, para que sejas justificado⁶⁶; e: Quando fizerdes tudo o que vos foi ordenado, dizei: somos servos inúteis⁶⁷; porque o que entre os homens é elevado é abominação diante de Deus⁶⁸. Pois: Ó Deus, diz ele, sê propício a mim, pecador (3)⁶⁹. Por isso aqueles grandes, Abraão e Jacó⁷⁰ (4), chamavam-se a si mesmos⁷¹ terra e cinza diante de Deus (5)⁷². E Davi: Quem sou eu diante de ti, Senhor, para que me tenhas glorificado até este ponto?⁷³ E Moisés, o mais manso de todos os homens⁷⁴, diz a Deus: Sou fraco de voz e tardo de língua⁷⁵. Sede humildes de sentimentos, pois, também vós (6), para que sejais exaltados. Pois quem se humilha será exaltado; e quem se exalta será humilhado⁷⁶.

XIII

Σπουδάσατε οὖν βεβαιωθῆναι ἐν τοῖς δόγμασιν τοῦ κυρίου καὶ τῶν ἀποστόλων, ἵνα πάντα, ὅσα ποιεῖτε, κατευοδωθήσεται σαρκί τε καὶ πνεύματι, πίστει καὶ ἀγάπῃ, μετὰ τοῦ ἀξιοπρεπεστάτου ἐπισκόπου ὑμῶν καὶ ἀξιοπλόκου καὶ πνευματικοῦ στεφάνου τοῦ πρεσβυτερίου ὑμῶν καὶ τῶν κατὰ θεὸν διακόνων. 2. ὑποτάγητε τῷ ἐπισκόπῳ καὶ ἀλλήλοις, ὡς ὁ Χριστὸς τῷ πατρί, ἵνα ἕνωσις ᾖ κατὰ θεὸν ἐν ὑμῖν.

Esforçai-vos, pois, por estar firmados nos ensinamentos do Senhor e dos apóstolos, para que tudo quanto fazeis prospere, na carne e no espírito, na fé e na caridade (7), com o vosso digníssimo bispo e com a coroa dignamente entretecida e espiritual do vosso presbitério⁷⁷ (8), e com os diáconos segundo Deus. Sujeitai-vos ao bispo (9), e uns aos outros, como Cristo ao Pai (10), para que haja em vós união segundo Deus (11).

XIV

Εἰδὼς ὑμᾶς πεπληρωμένους παντὸς ἀγαθοῦ, συντόμως παρεκάλεσα ὑμᾶς ἐν ἀγάπῃ Ἰησοῦ Χριστοῦ. 2. μνημονεύετέ μου ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν, ἵνα θεοῦ ἐπιτύχω, καὶ τῆς ἐν Συρίᾳ ἐκκλησίας, ἧς οὐκ ἄξιός εἰμι καλεῖσθαι ἐπίσκοπος. ἐπιδέομαι γὰρ τῆς ἡνωμένης ὑμῶν ἐν θεῷ προσευχῆς καὶ ἀγάπης, εἰς τὸ ἀξιωθῆναι τὴν ἐν Συρίᾳ ἐκκλησίαν διὰ τῆς εὐταξίας ὑμῶν ποιμανθῆναι ἐν Χριστῷ.

Sabendo que estais cheios de todo bem (12), exortei-vos brevemente na caridade de Jesus Cristo. Lembrai-vos de mim nas vossas orações, para que eu alcance a Deus; e da Igreja que está na Síria, da qual não sou digno de ser chamado bispo. Pois necessito da vossa oração unida em Deus, e da vossa caridade (13), para que a Igreja que está na Síria seja julgada digna, pela vossa boa ordem⁷⁸ (14), de ser apascentada em Cristo.

XV

Ἀσπάζονται ὑμᾶς Ἐφέσιοι ἀπὸ Σμύρνης, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν, παρόντες εἰς δόξαν θεοῦ ὥσπερ καὶ ὑμεῖς, οἳ κατὰ πάντα με ἀνεπαύσατε ἅμα Πολυκάρπῳ. καὶ αἱ λοιπαὶ δὲ ἐκκλησίαι ἐν τιμῇ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀσπάζονται ὑμᾶς. 2. ἔρρωσθε ἐν ὁμονοίᾳ, πνεῦμα κεκτημένοι ἀδιάκριτον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ.

Saúdam-vos os efésios, de Esmirna — de onde também vos escrevo —, presentes para a glória de Deus, assim como também vós, os quais em tudo me reconfortastes (15), juntamente com Policarpo; e também as demais Igrejas vos saúdam, na honra (16) de Jesus Cristo. Fortalecei-vos na concórdia (17), possuindo um espírito indiviso, em Cristo Jesus, pela vontade de Deus.

Epístola aos Tralianos

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ ἠγαπημένῃ παρὰ θεοῦ πατρὸς καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίᾳ ἁγίᾳ, τῇ οὔσῃ ἐν Τράλλεσιν, ἐκλεκτῇ καὶ ἀξιοθέῳ, εἰρηνευούσῃ ἐν σαρκὶ καὶ πνεύματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ἐν πάθει τῷ διὰ σταυροῦ καὶ θανάτου καὶ ἀναστάσει, ἣν καὶ ἀσπάζομαι ἐν τῷ πληρώματι ἐν ἀποστολικῷ χαρακτῆρι καὶ εὔχομαι πλεῖστα χαίρειν.

Inácio, também chamado Teóforo, à santa Igreja amada por Deus Pai e por Jesus Cristo, que está em Trales, eleita e digna de Deus, que tem paz na carne e no espírito de Jesus Cristo, nossa esperança¹, na paixão pela cruz e morte, e na ressurreição; a qual também saúdo na plenitude, à maneira apostólica (18), e desejo pleníssima alegria.

I

Ἄμωμον διάνοιαν καὶ ἀνυπόκριτον ἐν ὑπομονῇ ἔγνων ὑμᾶς ἔχοντας, οὐ κατὰ χρῆσιν, ἀλλὰ κατὰ κτῆσιν, καθὼς ἐδήλωσέν μοι Πολύβιος, ὁ ἐπίσκοπος ὑμῶν, ὃς παρεγένετο θελήματι θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ συνεργείᾳ πνεύματος ἐν Σμύρνῃ καὶ οὕτως μοι συνεχάρη δεδεμένῳ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὥστε με τὸ πᾶν πλῆθος ὑμῶν ἐν αὐτῷ θεωρῆσαι. 2. ἀποδεξάμενος οὖν τὴν κατὰ θεὸν ὑμῶν εὔνοιαν δι’ αὐτοῦ ἔδοξα, εὑρὼν ὑμᾶς μιμητὰς ὄντας Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος.

Soube que tendes uma mente irrepreensível e sem fingimento na paciência, não por uso, mas por posse (19); como o mostrou Políbio (20), vosso bispo, que veio a Esmirna pela vontade de Deus Pai e do Senhor Jesus Cristo, seu Filho, com a cooperação do Espírito, e de tal modo (21) se congratulou comigo, acorrentado em Cristo Jesus, que nele contemplei toda a vossa multidão. Acolhendo, pois, por meio dele a vossa benevolência segundo Deus, gloriei-me, achando-vos imitadores de Jesus Cristo, o Salvador.

II

Τῷ ἐπισκόπῳ ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ κυρίῳ· αὐτὸς γὰρ ἀγρυπνεῖ ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν ὡς λόγον ἀποδώσων θεῷ. διὸ καὶ φαίνεσθέ μοι οὐ κατὰ ἄνθρωπον ζῶντες, ἀλλὰ κατὰ Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν δι’ ἡμᾶς ἀποθανόντα, ἵνα πιστεύοντες εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος κοινωνοὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ γένησθε. 2. ἀναγκαῖον οὖν ἐστιν, ὅσαπερ ποιεῖτε, ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν πράττειν ὑμᾶς, ἀλλ’ ὑποτάσσεσθαι καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ ὡς ἀποστόλοις Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ἐν ᾧ διάγοντες ἐν αὐτῷ εὑρεθησόμεθα. 3. δεῖ δὲ καὶ τοὺς διακόνους ὄντας μυστηρίων Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ πάντα τρόπον ἀρέσκειν· οὐ γὰρ βρωτῶν καὶ ποτῶν εἰσι διάκονοι, ἀλλ’ ἐκκλησίας θεοῦ ὑπηρέται· δέον οὖν αὐτοὺς τὰ ἐγκλήματα φυλάττεσθαι ὡς πῦρ φλέγον. αὐτοὶ μὲν οὖν ἔστωσαν τοιοῦτοι.

Sujeitai-vos ao bispo como ao Senhor (22). Pois ele vigia pelas vossas almas, como quem há de prestar contas a Deus². Por isso também me pareceis viver não segundo o homem, mas segundo Jesus Cristo, que morreu por nós³, para que, crendo na sua morte, vos torneis, pelo batismo, participantes da sua ressurreição (23). É necessário, pois — como aliás fazeis —, que nada pratiqueis sem o bispo; mas sujeitai-vos (24) também ao presbitério, como aos apóstolos de Jesus Cristo, nossa esperança; vivendo no qual, nele seremos achados. E é preciso que também os diáconos, sendo ministros dos mistérios de Cristo Jesus, agradem de todo modo (25); pois não são diáconos de comidas e bebidas (26), mas servidores da Igreja de Deus. Cumpre, pois, que se guardem das acusações⁴ como de fogo ardente (27); sejam eles, portanto, tais (28).

III

Ὑμεῖς δὲ ἐντρέπεσθε αὐτοὺς ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν, οὗ φύλακές εἰσιν τοῦ τόπου· ὡς καὶ ὁ ἐπίσκοπος τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων τύπος ὑπάρχει, οἱ δὲ πρεσβύτεροι ὡς συνέδριον θεοῦ καὶ σύνδεσμος ἀποστόλων Χριστοῦ. χωρὶς τούτων ἐκκλησία ἐκλεκτὴ οὐκ ἔστιν, οὐ συνάθροισμα ἅγιον, οὐ συναγωγὴ ὁσίων. 2. πέπεισμαι δὲ καὶ ὑμᾶς οὕτω διακεῖσθαι· τὸ γὰρ ἐξεμπλάριον τῆς ἀγάπης ὑμῶν ἔλαβον καὶ ἔχω μεθ’ ἑαυτοῦ ἐν τῷ ἐπισκόπῳ ὑμῶν, οὗ αὐτὸ τὸ κατάστημα μεγάλη μαθητεία, ἡ δὲ πραότης αὐτοῦ δύναμις· ὃν λογίζομαι καὶ τοὺς ἀθέους ἐντρέπεσθαι. 3. ἀγαπῶν ὑμᾶς φείδομαι συντονώτερον ἐπιστεῖλαι, ἵνα μὴ δόξω τισὶν εἶναι προσάντης ἢ ἐπιδεής. δέδεμαι μὲν διὰ Χριστόν, ἀλλ’ οὐδέπω Χριστοῦ ἄξιός εἰμι· ἐὰν δὲ τελειωθῶ, τάχα γενήσομαι.

E vós, reverenciai-os como a Cristo Jesus, de cujo lugar são guardiões; como também o bispo é figura do Pai de todas as coisas, e os presbíteros, como sinédrio de Deus e vínculo dos apóstolos de Cristo. Sem estes não há Igreja eleita (29), não há congregação de santos⁵, não há assembleia de piedosos. Estou persuadido de que também vós estais assim dispostos. Pois recebi o exemplar da vossa⁶ caridade (30), e trago-o comigo, no vosso bispo; cujo próprio porte é grande lição, e a sua mansidão, poder (31); a quem⁷, penso (32), até os ateus reverenciam. Amando-vos, poupo-me de escrever com mais veemência, para que não pareça a alguns ser áspero ou carente. Estou acorrentado por Cristo, mas ainda não sou digno de Cristo; se, porém, for consumado, talvez venha a sê-lo. Não vos dou ordens como apóstolo.

IV

Οὐχ ὡς ἀπόστολος διατάσσομαι, ἀλλ’ ἐμαυτὸν μετρῶ, ἵνα μὴ ἐν καυχήσει ἀπόλωμαι. καλὸν δὲ τὸ ἐν κυρίῳ καυχᾶσθαι. κἂν ἐρρωμένος ὦ τὰ κατὰ θεόν, πλέον με δεῖ φοβεῖσθαι καὶ μὴ προσέχειν τοῖς εἰκῆ φυσιοῦσί με· οἱ γάρ με ἐπαινοῦντες μαστιγοῦσιν. 2. ἀγαπῶ μὲν γὰρ τὸ παθεῖν, ἀλλ’ οὐκ οἶδα, εἰ ἄξιός εἰμι· τὸ γὰρ ζῆλος τοῦ ἐχθροῦ πολλοῖς μὲν οὐ φαίνεται, ἐμὲ δὲ πολεμεῖ. χρήζω οὖν πραότητος, ἐν ᾗ καταλύεται ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου ὁ διάβολος.

Antes, meço-me a mim mesmo, para que não pereça na jactância. Bom é gloriar-se no Senhor⁸. E, ainda que eu esteja robustecido nas coisas de Deus (33), mais me cumpre temer, e não dar atenção aos que em vão me inflam; pois os que me louvam me flagelam. [Amo, é certo, o padecer⁹;] mas não sei se sou digno (34); pois o zelo do inimigo a muitos não aparece, mas a mim me faz guerra (35). Necessito, pois, de mansidão (36), pela qual é destruído o príncipe deste século, o diabo¹⁰.

V

Μὴ γὰρ οὐκ ἐδυνάμην ὑμῖν μυστικώτερα γράφαι; ἀλλὰ φοβοῦμαι, μὴ νηπίοις οὖσιν ὑμῖν βλάβην παραθῶμαι καὶ σύγγνωτέ μοι, μὴ οὐ δυνηθέντες χωρῆσαι τὴν ἐνέργειαν στραγγαλωθῆτε. 2. καὶ γὰρ ἐγώ, οὐ καθότι δέδεμαι καὶ δύναμαι νοεῖν τὰ ἐπουράνια καὶ τὰς ἀγγελικὰς τάξεις καὶ τὰς τῶν ἀρχαγγέλων καὶ στρατιῶν ἐξαλλαγάς, δυνάμεών τε καὶ κυριοτήτων διαφοράς, θρόνων τε καὶ ἐξουσιῶν παραλλαγὰς αἰώνων τε μεγαλότητας, τῶν τε Χερουβεὶμ καὶ Σεραφεὶμ τὰς ὑπεροχάς, τοῦ τε πνεύματος τὴν ὑψηλότητα καὶ τοῦ κυρίου τὴν βασιλείαν καὶ ἐπὶ πᾶσιν τὸ τοῦ παντοκράτορος θεοῦ ἀπαράθετον· ταῦτα γινώσκων ἐγὼ οὐ πάντως ἤδη τετελείωμαι ἢ μαθητῆς εἰμι, οἷς Παῦλος καὶ Πέτρος· πολλὰ γάρ μοι λείπει, ἵνα θεοῦ μὴ ἀπολειφθῶ.

Acaso não queria eu¹¹ escrever-vos coisas mais místicas (37)? Mas temo causar dano a vós, que sois criancinhas; e perdoai-me: temo que, não podendo comportar a sua força, fiqueis sufocados. Pois também eu — não porque estou acorrentado posso já entender as coisas celestes (38): as ordens angélicas, as distinções dos anjos¹² (39) e dos exércitos, as diferenças entre potências e dominações, as diversidades entre tronos e potestades, as grandezas dos éons (40), as excelências dos querubins e serafins, a sublimidade do Espírito, o reino do Senhor e, acima de tudo, a incomparável majestade do Deus todo-poderoso — conhecendo eu estas coisas, nem por isso já estou consumado, ou sou discípulo como Paulo e Pedro; pois muito me falta, para que eu não fique privado de Deus (41).

VI

Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς οὐκ ἐγώ, ἀλλ’ ἡ ἀγάπη Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες καὶ μὴ ᾖ ἐν ὑμῖν σχίσματα, ᾖτε δὲ κατηρτισμένοι τῇ αὐτῇ γνώμῃ καὶ τῷ αὐτῷ νοΐ. 2. εἰσὶ γάρ τινες ματαιολόγοι καὶ φρεναπάται, οὐ Χριστιανοί, ἀλλὰ χριστέμποροι, ἀπάτῃ περιφέροντες τὸ ὄνομα Χριστοῦ καὶ καπηλεύοντες τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου καὶ τὸν ἰὸν προσπλέκοντες τῆς πλάνης τῇ γλυκείᾳ προσηγορίᾳ, ὥσπερ οἰνομέλιτι κώνειον κεραννύντες, ἵνα ὁ πίνων τῇ γλυκυτάτῃ κλαπεὶς ποιότητι τὴν γευστικὴν αἴσθησιν ἀφυλάκτως τῷ θανάτῳ περιπαρῇ. παραινεῖ τις τῶν παλαιῶν· Μηδεὶς ἀγαθὸς λεγέσθω κακῷ τὸ ἀγαθὸν κεραννύς. 3. λέγουσι γὰρ Χριστόν, οὐχ ἵνα Χριστὸν κηρύξωσιν, ἀλλ’ ἵνα Χριστὸν ἀθετήσωσιν· καὶ οὐ νόμον προφέρουσιν, ἵνα νόμον συστήσωσιν, ἀλλ’ ἵνα ἀνομίαν καταγγείλωσιν· τὸν μὲν γὰρ Χριστὸν ἀλλοτριοῦσι τοῦ πατρός, τὸν δὲ νόμον τοῦ Χριστοῦ. τὴν ἐκ παρθένου γέννησιν διαβάλλουσιν, ἐπαισχυνόμενοι τὸν σταυρὸν τὸ πάθος ἀρνοῦνται καὶ τὴν ἀνάστασιν οὐ πιστεύουσι· τὸν θεὸν ἄγνωστον εἰσηγοῦνται, τὸν Χριστὸν ἀγέννητον νομίζουσι, τὸ δὲ πνεῦμα οὐδὲ ὅτι ἔστιν ὁμολογοῦσι. 4. τινὲς δὲ αὐτῶν τὸν μὲν υἱὸν ψιλὸν ἄνθρωπον εἶναι λέγουσι, ταὐτὸν δὲ εἶναι πατέρα καὶ υἱὸν καὶ πνεῦμα ἅγιον, καὶ τὴν κτίσιν ἔργον θεοῦ, οὐ διὰ Χριστοῦ, ἀλλ’ ἑτέρου τινός, ἀλλοτρίας δυνάμεως.

Exorto-vos, pois — não eu, mas a caridade de Jesus Cristo —, que digais todos a mesma coisa (42), e não haja entre vós cismas; antes, estejais ajustados no mesmo parecer e na mesma mente¹³. Pois há alguns faladores de vaidades e enganadores de mentes, não cristãos, mas mercadores de Cristo (43), que com fraude carregam de um lado para outro o nome de Cristo, fazem comércio da palavra do Evangelho e misturam o veneno do erro à doce denominação, como quem tempera cicuta com vinho melado (44): para que quem bebe, enganado no sentido do gosto (45) pela dulcíssima qualidade, seja trespassado pela morte sem se precaver. Adverte um dos antigos: Ninguém seja chamado bom (46) se mistura o mal ao bem. Pois falam de Cristo não para pregar a Cristo, mas para rejeitar a Cristo; e não para estabelecer a lei, mas para anunciar o que é contrário à lei (47)¹⁴. Pois alienam Cristo do Pai (48), e a lei, de Cristo; e caluniam o nascimento da (49) Virgem; envergonhando-se da cruz, negam a paixão, e não creem na ressurreição; introduzem um Deus desconhecido; julgam que Cristo é ingênito; e, quanto ao Espírito Santo, nem sequer confessam que exista¹⁵. Alguns deles dizem que o Filho é mero homem, e que são o mesmo o Pai, o Filho e o Espírito (50) Santo; e que a criação é obra de Deus não por meio de Cristo (51), mas de um certo outro, de potência estranha.

VII

Ἀσφαλίζεσθε οὖν τοὺς τοιούτους, ἵνα μὴ λάβητε βρόχον ταῖς ἑαυτῶν ψυχαῖς· καὶ τὸν βίον ὑμῶν ἀπρόσκοπον τίθεσθε πᾶσιν ἀνθρώποις, ἵνα μὴ γένησθε παγὶς τῇ σκοπιᾷ καὶ ὡς δίκτυον ἐκτεταμένον. ὁ μὴ ἰώμενος γὰρ ἑαυτὸν ἐν τοῖς ἔργοις ἑαυτοῦ ἀδελφός ἐστι τοῦ λυμαινομένου ἑαυτόν. 2. ἐὰν οὖν καὶ ὑμεῖς ἀποθῆσθε φυσίωσιν, ἀλαζονείαν, τύφον, ὑπεροψίαν, δυνατὸν ὑμῖν ἐστιν εἶναι ἀχωρίστους θεοῦ· ἐγγὺς γάρ ἐστι τοῖς φοβουμένοις αὐτόν, καί· Ἐπὶ τίνα, φησίν, ἐπιβλέψω ἀλλ’ ἢ ἐπὶ τὸν ταπεινὸν καὶ ἡσύχιον καὶ τρέμοντά μου τοὺς λόγους; 3. αἰδεῖσθε δὲ καὶ τὸν ἐπίσκοπον ὑμῶν ὡς Χριστόν, καθὰ ὑμῖν οἱ μακάριοι διετάξαντο ἀπόστολοι. ὁ ἐντὸς τοῦ θυσιαστηρίου ὢν καθαρός ἐστιν· διὸ καὶ ὑπακούει τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρεσβυτέροις· ὁ δὲ ἐκτὸς ὤν, οὗτός ἐστιν ὁ χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν διακόνων τι πράσσων· ὁ τοιοῦτος μεμίανται τῇ συνειδήσει καὶ ἔστιν ἀπίστου χείρων. 4. τί γάρ ἐστιν ἐπίσκοπος ἀλλ’ ἢ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας ἐπέκεινα πάντων κρατῶν, ὡς οἷόν τε ἄνθρωπον κρατεῖν μιμητὴν γινόμενον κατὰ δύναμιν Χριστοῦ τοῦ θεοῦ; τί δὲ πρεσβυτέριον ἀλλ’ ἢ σύστημα ἱερόν, σύμβουλοι καὶ συνεδρευταὶ τοῦ ἐπισκόπου; τί δὲ διάκονοι ἀλλ’ ἢ μιμηταὶ Χριστοῦ, διακονοῦντες τῷ ἐπισκόπῳ ὡς Χριστὸς τῷ πατρὶ καὶ λειτουργοῦντες αὐτῷ λειτουργίαν καθαρὰν καὶ ἄμωμον, ὡς Στέφανος ὁ ἅγιος Ἰακώβῳ τῷ μακαρίῳ καὶ Τιμόθεος καὶ Λῑνος Παύλῳ καὶ Ἀνέγκλητος καὶ Κλήμης Πέτρῳ; 5. ὁ τοίνυν τούτων παρακούων ἄθεος πάμπαν εἴη ἂν καὶ δυσσεβής, ἀθετῶν Χριστὸν καὶ τὴν αὐτοῦ διάταξιν σμικρύνων.

Precavei-vos, pois, contra os tais, para que não recebais um laço para as vossas próprias almas; e tornai a vossa vida sem tropeço (52) para todos os homens, para que não vos torneis armadilha para a atalaia¹⁶ (53), e como rede estendida¹⁷. Pois quem não se cura a si mesmo nas suas próprias obras é irmão do que se destrói a si mesmo¹⁸. Se, pois, também vós depuserdes o inchaço, a arrogância, a presunção, o desdém, é-vos possível ser inseparáveis¹⁹ de Deus (54). Pois ele está perto dos que o temem²⁰; e: Para quem, diz ele, olharei, senão para o humilde e quieto, e que treme diante das minhas palavras?²¹ Reverenciai também o vosso bispo como a Cristo, segundo o que²² vos ordenaram os bem-aventurados apóstolos (55). Quem está dentro do altar é puro (56); por isso também obedece ao bispo (57) e aos presbíteros; mas quem está fora é aquele que faz alguma coisa sem o bispo, os presbíteros e os diáconos (58); o tal está manchado na consciência, e é pior que um infiel²³. Pois que é o bispo, senão aquele que, para além de todo principado e potestade, detém o poder sobre todos, na medida em que é possível a um homem detê-lo, feito imitador, segundo as suas forças, de Cristo Deus? E que é o presbitério (59), senão um colégio sagrado, conselheiros e assessores do bispo? E que são os diáconos, senão imitadores das potências angélicas (60), que lhe prestam um serviço puro e irrepreensível, como o santo Estêvão ao bem-aventurado Tiago, e Timóteo e Lino a Paulo, e Anacleto (61)²⁴ e Clemente a Pedro? Quem, portanto, lhes desobedece seria de todo sem Deus, e ímpio, e desprezador de Cristo, e amesquinhador da sua ordenação²⁵.

VIII

Ἐγὼ δὲ ταῦτα ὑμῖν ἐπιστέλλω, οὐχ ὅτι ἔγνων τοιούτους τινὰς ἐν ὑμῖν (ἀλλὰ μηδὲ συγχωρήσειέν ποτε ὁ θεὸς τοιοῦτον εἰς ἀκοὰς ἐλθεῖν τὰς ἐμάς, ὁ μὴ φεισάμενος τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ διὰ τὴν ἁγίαν ἐκκλησίαν), ἀλλὰ προορῶν τὰς ἐνέδρας τοῦ πονηροῦ ταῖς παραγγελίαις προασφαλίζομαι ὑμᾶς ὡς τέκνα μου ἀγαπητὰ καὶ πιστὰ ἐν Χριστῷ, προποτίζων ὑμᾶς τὰ φυλακτικὰ τῆς λοιμικῆς τῶν ἀνυποτάκτων νόσου, ἧς ὑμεῖς ἀποφεύγετε τὴν νόσον εὐδοκίᾳ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. 2. ὑμεῖς οὖν ἀναλαβόντες πραότητα γίνεσθε μιμηταὶ παθημάτων Χριστοῦ καὶ ἀγάπης αὐτοῦ, ἣν ἠγάπησεν ἡμᾶς, δοὺς ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λύτρον, ἵνα τῷ αἵματι αὑτοῦ καθαρίσῃ ἡμᾶς παλαιᾶς δυσσεβείας καὶ ζωὴν ἡμῖν παράσχηται, μέλλοντας ὅσον οὐδέπω ἀπόλλυσθαι ὑπὸ τῆς ἐν ἡμῖν κακίας. 3. μηδεὶς οὖν ὑμῶν τι κατὰ τοῦ πλησίον ἐχέτω· ἄφετε γάρ, φησὶν ὁ κύριος ἡμῶν, καὶ ἀφεθήσεται ὑμῖν. μὴ ἀφορμὰς δίδοτε τοῖς ἔθνεσιν, ἵνα μὴ ὀλίγων τινῶν ἀφρόνων εἴνεκεν ὁ λόγος καὶ ἡ διδασκαλία βλασφημῆται. οὐαὶ γάρ, φησὶν ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ θεοῦ, δι’ οὗ τὸ ὄνομά μου βλασφημεῖται ἐν τοῖς ἔθνεσιν.

E eu vos escrevo isto não porque tenha sabido que há entre vós alguns assim — antes, nem permita Deus jamais que tal coisa chegue aos meus ouvidos, ele que não poupou o seu próprio Filho²⁶ por causa da santa Igreja —; mas, prevendo as emboscadas do Maligno, previno-vos com as minhas admoestações, como a filhos meus amados e fiéis em Cristo, dando-vos a beber de antemão os preservativos contra a doença pestilenta²⁷ dos insubmissos; da qual²⁸ fugi vós à doença, pelo beneplácito de Cristo (63), nosso Senhor. Vós, pois, revestindo-vos de mansidão, tornai-vos imitadores dos sofrimentos (64) e da caridade dele, com a qual nos amou, dando-se a si mesmo por nós como resgate, para que com o seu sangue nos purificasse da velha impiedade (65) e nos concedesse a vida, quando estávamos prestes²⁹ (66) a perecer pela malícia que havia em nós. Ninguém de vós, pois, tenha coisa alguma contra o próximo (67). Perdoai, diz o nosso Senhor, e ser-vos-á perdoado³⁰. Não deis ocasião aos gentios, para que, por causa de uns poucos insensatos, a palavra e a doutrina não sejam blasfemadas (68)³¹. Pois: Ai daquele, diz o profeta como da parte de Deus, por cuja causa o meu nome é blasfemado entre os gentios³².

IX

Κωφώθητε οὖν, ὅταν ὑμῖν χωρὶς Ἰησοῦ Χριστοῦ λαλῇ τις, τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ γενομένου ἐκ Δαυίδ, τοῦ ἐκ Μαρίας, ὃς ἀληθῶς ἐγεννήθη καὶ ἐκ θεοῦ καὶ ἐκ παρθένου, ἀλλ’ οὐχ ὡσαύτως· οὐδὲ γὰρ ταὐτὸν θεὸς καὶ ἄνθρωπος. 2. ἀληθῶς ἀνέλαβεν σῶμα· ὁ λόγος γὰρ σὰρξ ἐγένετο· καὶ ἐπολιτεύσατο ἄνευ ἁμαρτίας· τίς γάρ, φησίν, ἐξ ὑμῶν ἐλέγχει με περὶ ἁμαρτίας; 3. ἔφαγεν καὶ ἔπιεν ἀληθῶς, ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανεν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου· ἀληθῶς δὲ καὶ οὐ δοκήσει ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανεν βλεπόντων οὐρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων, οὐρανίων μὲν ὡς τῶν ἀσωμάτων φύσεων, ἐπιγείων τε Ἰουδαίων καὶ Ῥωμαίων καὶ τῶν παρόντων κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ ἀνθρώπων σταυρουμένου τοῦ κυρίου, καταχθονίων δὲ ὡς τοῦ πλήθους τοῦ συναναστάντος τῷ κυρίῳ· πολλὰ γάρ, φησίν, σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθη τῶν μνημείων ἀνεῳχθέντων. 4. καὶ κατῆλθεν εἰς ᾅδην μόνος, ἀνῆλθεν δὲ μετὰ πλήθους καὶ ἔσχισεν τὸν ἀπ’ αἰῶνος φραγμὸν καὶ τὸ μεσότοιχον αὐτοῦ ἔλυσεν, καὶ ἀνέστη διὰ τριῶν ἡμερῶν ἐγείραντος αὐτὸν τοῦ πατρός, καὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας συνδιατρίψας τοῖς ἀποστόλοις ἀνελήφθη πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ περιμένων, ἕως ἂν τεθῶσιν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. 5. τῇ οὖν παρασκευῇ τρίτῃ ὥρᾳ ἀπόφασιν ἐδέξατο παρὰ τοῦ Πιλάτου συγχωρήσαντος τοῦ πατρός, ἕκτῃ ὥρᾳ ἐσταυρώθη, ἐννάτῃ ἀπέπνευσεν, πρὸ ἡλίου δύσεως ἐτάφη· τὸ σάββατον ὑπὸ γῆν μένει ἐν τῷ μνημείῳ, ᾧ ἀπέθετο αὐτὸν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθείας· ἐπιφωσκούσης κυριακῆς ἀνέστη ἐκ τῶν νεκρῶν κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπ’ αὐτοῦ· Ὥσπερ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδία τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας. 6. περιέχει οὖν ἡ μὲν παρασκευὴ τὸ πάθος, τὸ σάββατον τὴν ταφήν, ἡ κυριακὴ τὴν ἀνάστασιν.

Ensurdecei, pois (69), quando alguém vos falar sem Jesus Cristo, o Filho de Deus, que veio de Davi (70), o nascido de Maria; o qual verdadeiramente foi gerado tanto de Deus como da Virgem — mas não do mesmo modo, pois não são o mesmo Deus e o homem —; verdadeiramente assumiu um corpo — pois o Verbo se fez carne³³ — e viveu entre os homens sem pecado — pois: Quem dentre vós, diz ele, me convence de pecado?³⁴ —; comeu e bebeu verdadeiramente; foi crucificado e morreu (71) sob Pôncio Pilatos; e verdadeiramente, e não em aparência, foi crucificado e morreu, vendo-o os celestes, os terrestres (72) e os que estão sob a terra³⁵: os celestes, isto é, as naturezas incorpóreas; os terrestres, os judeus e os romanos e os homens presentes naquele momento em que o Senhor era crucificado; os de sob a terra, a multidão que ressuscitou juntamente com o Senhor — pois: Muitos corpos, diz a Escritura, dos santos que dormiam ressuscitaram³⁶, abertos os sepulcros —; e desceu ao Hades sozinho, mas subiu com uma multidão (73); e rasgou a cerca que existia desde o princípio dos séculos (74), e derrubou o seu muro divisório; e ressuscitou ao cabo de três dias, tendo-o o Pai ressuscitado; e, tendo passado quarenta (75) dias com os apóstolos, foi elevado para junto do Pai, e assentou-se à sua direita, aguardando até que os seus inimigos sejam postos sob os seus pés³⁷. Na Parasceve, pois (76)³⁸, à hora terceira recebeu a sentença de Pilatos (77), permitindo-o o Pai; à hora sexta foi crucificado; à nona expirou; antes do pôr do sol foi sepultado (78); durante o sábado permanece sob a terra, no sepulcro em que o depositou José de Arimateia³⁹; ao raiar do dia do Senhor ressuscitou dentre os mortos, segundo o que fora dito por ele: Assim como Jonas esteve no ventre do grande peixe três dias e três noites, assim estará também o Filho do homem no coração da terra três dias e três noites (79)⁴⁰. A Parasceve, pois, contém a paixão; o sábado, a sepultura; o dia do Senhor, a ressurreição.

X

Εἰ δέ, ὥσπερ τινὲς ἄθεοι ὄντες, τουτέστιν ἄπιστοι, λέγουσι, τὸ δοκήσει γεγενῆσθαι αὐτὸν ἄνθρωπον, οὐκ ἀληθῶς ἀνειληφέναι σῶμα, καὶ τὸ δοκεῖν τεθνηκέναι, πεπονθέναι οὐ τῷ ὄντι, τίνος ἕνεκεν ἐγὼ δέδεμαι καὶ εὔχομαι θηριομαχῆσαι; 2. δωρεὰν οὖν ἀποθνήσκω, ἄρα καταψεύδομαι τοῦ σταυροῦ τοῦ κυρίου καὶ περιττὸς ὁ προφήτης· Ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν καὶ κόψονται ἐφ’ ἑαυτοῖς ὡς ἐπὶ ἀγαπητῷ. 3. οὐκοῦν ἄπιστοι αὐτοὶ οὐχ ἧττον τῶν σταυρωσάντων αὐτόν. ἐγὼ δὲ οὐ τὸ δοκεῖν ἔχω τὰς ἐλπίδας ἐπὶ τῷ ὑπὲρ ἐμοῦ ἀποθανόντι, ἀλλὰ τῷ ὄντι· ἀληθείας γὰρ ἀλλότριον τὸ ψεῦδος. 4. ἀληθῶς τοίνυν ἐγέννησεν Μαρία σῶμα θεὸν ἔνοικον ἔχον καὶ ἀληθῶς ἐγεννήθη ὁ θεὸς λόγος ἐκ τῆς παρθένου σῶμα ὁμοιοπαθὲς ἡμῖν ἠμφιεσμένος· ἀληθῶς γέγονεν ἐν μήτρᾳ ὁ πάντας ἀνθρώπους ἐν μήτρᾳ διαπλάττων, καὶ ἐποίησεν ἑαυτῷ σῶμα ἐκ τῶν τῆς παρθένου σπερμάτων, πλὴν ὅσον ἄνευ ὁμιλίας ἀνδρός. ἐκυοφορήθη ὡς καὶ ἡμεῖς χρόνων περιόδοις, καὶ ἀληθῶς ἐτέχθη ὡς καὶ ἡμεῖς, καὶ ἀληθῶς ἐγαλακτοτροφήθη καὶ τροφῆς κοινῆς καὶ ποτοῦ μετέσχεν ὡς καὶ ἡμεῖς. 5. καὶ τρεῖς δεκάδας ἐτῶν πολιτευσάμενος ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου ἀληθῶς καὶ οὐ δοκήσει· καὶ τρεῖς ἐνιαυτοὺς κηρύξας τὸ εὐαγγέλιον καὶ ποιήσας σημεῖα καὶ τέρατα ὑπὸ τῶν Ψευδοϊουδαίων καὶ Πιλάτου τοῦ ἡγεμόνος ὁ κριτὴς ἐκρίθη, ἐμαστιγώθη, ἐπὶ κόρρης ἐραπίσθη, ἐνεπτύσθη, ἀκάνθινον στέφανον καὶ πορφυροῦν ἱμάτιον ἐφόρησεν, κατεκρίθη, ἐσταυρώθη ἀληθῶς, οὐ δοκήσει, οὐ φαντασίᾳ, οὐκ ἀπάτῃ. 6. ἀπέθανεν ἀληθῶς καὶ ἐτάφη καὶ ἠγέρθη ἐκ τῶν νεκρῶν, καθώς που προσηύχετο λέγων· Σὺ δὲ κύριε ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. καὶ ὁ πάντοτε ἐπακούων αὐτῷ πατὴρ ἀποκριθεὶς λέγει· Ἀνάστα, ὁ θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν. 7. ὁ τοίνυν ἀναστήσας αὐτὸν πατὴρ καὶ ἡμᾶς δι’ αὐτοῦ ἐγερεῖ, οὗ χωρὶς τὸ ἀληθινῶς ζῆν οὐχ ἕξει τις· λέγει γάρ, ὅτι Ἐγὼ εἰμι ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται, καὶ πᾶς ὁ ζῶν καὶ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. 8. φεύγετε οὖν τὰς ἀθέους αἱρέσεις· τοῦ διαβόλου γάρ εἰσιν ἐφευρέσεις, τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως τοῦ διὰ τῆς γυναικὸς ἀπατήσαντος Ἀδὰμ τὸν πατέρα τοῦ γένους ἡμῶν.

Mas se⁴¹ (80), como dizem alguns que são ateus, isto é, incrédulos, ele nasceu homem só em aparência (81), sem ter verdadeiramente assumido um corpo, e morreu em aparência, sem ter de fato padecido — por que causa estou eu acorrentado, e peço combater com as feras? Então morro em vão (82). Então minto contra a cruz (83) do Senhor; e é supérfluo o profeta: Olharão para aquele que traspassaram, e prantearão sobre si mesmos como sobre um amado⁴² (84). Logo, esses são incrédulos, não menos que os que o crucificaram. Eu, porém, tenho as minhas esperanças naquele que morreu por mim, não em aparência, mas de fato. Pois a mentira é estranha à verdade. Verdadeiramente, portanto (85), Maria gerou um corpo que tinha Deus por habitante; e verdadeiramente o Deus Verbo (86) nasceu da Virgem, revestido de um corpo passível de iguais sofrimentos que o nosso (87)⁴³; verdadeiramente foi formado no ventre aquele que forma no ventre todos os homens (88); e fez para si um corpo das sementes da Virgem (89), salvo que sem comércio de varão; foi gestado no ventre, como também nós, pelos períodos do tempo; e verdadeiramente foi dado à luz, como também nós (90); e verdadeiramente foi criado a leite, e tomou parte de comida e bebida comuns, como também nós; e, tendo vivido três décadas de anos, foi batizado por João, verdadeiramente, e não em aparência; e, tendo pregado por três anos o Evangelho, e feito sinais e prodígios, ele, o juiz, foi julgado pelos falsos judeus e pelo governador Pilatos; foi flagelado, esbofeteado na face (91), cuspido; carregou coroa de espinhos e manto de púrpura; foi condenado; foi crucificado verdadeiramente (92), não em aparência, não em fantasia, não em engano; morreu verdadeiramente, e foi sepultado, e ressuscitou dentre os mortos, como em certo lugar orava, dizendo: Tu, porém, Senhor, ressuscita-me, e eu lhes retribuirei⁴⁴; e o Pai, que sempre o atende⁴⁵, respondendo diz: Levanta-te, ó Deus, julga a terra, porque tu herdarás em todas as nações⁴⁶. O Pai, portanto, que o ressuscitou, também a nós nos ressuscitará por meio dele (93); sem o qual ninguém terá o viver verdadeiro⁴⁷. Pois diz: Eu sou a vida; quem crê em mim, ainda que morra (94), viverá; e todo aquele que vive e crê em mim, ainda que morra, viverá para sempre⁴⁸. Fugi, pois, das heresias ateias; pois são invenções do diabo, da serpente autora primeira do mal, que por meio da mulher enganou Adão, o pai da nossa raça.

XI

Φεύγετε δὲ αὐτοῦ καὶ τὰς κακὰς παραφυάδας, Σίμωνα τὸν πρωτότοκον αὐτοῦ υἱὸν καὶ Μένανδρον καὶ Βασιλίδην καὶ ὅλον αὐτοῦ τὸν ὀρυγμαδὸν τῆς κακίας, τοὺς ἀνθρωπολάτρας, τοὺς Ἐβιωναίους, οὓς καὶ ἐπικαταράτους λέγει Ἱερεμίας ὁ προφήτης. 2. φεύγετε καὶ τοὺς ἀκαθάρτους Νικολαΐτας, τοὺς ψευδωνύμους, τοὺς φιληδόνους, τοὺς συκοφάντας· οὐ γὰρ ἦν τοιοῦτος ὁ τῶν ἀποστόλων Νικόλαος. 3. φεύγετε καὶ τὰ τοῦ πονηροῦ ἔγγονα Θεόδοτον καὶ Κλεόβουλον, τὰ γεννῶντα καρπὸν θανατηφόρον, οὗ ἐάν τις γεύσηται, παραυτίκα ἀποθνήσκει οὐ τὸν πρόσκαιρον θάνατον, ἀλλὰ τὸν αἰώνιον. 4. οὗτοι οὔκ εἰσι φυτεία πατρός, ἀλλ’ ἔγγονα κατηραμένα. πᾶσα δέ, φησὶν ὁ κύριος, φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ πατήρ μου ὁ ἐπουράνιος, ἐκριζωθήτω. 5. εἰ γὰρ ἦσαν τοῦ πατρὸς κλάδοι, οὐκ ἂν ἦσαν ἐχθροὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ τῶν ἀποκτεινάντων τὸν τῆς δόξης κύριον· νῦν δὲ τὸν σταυρὸν ἀρνούμενοι καὶ τὸ πάθος ἐπαισχυνόμενοι καλύπτουσι τὴν Ἰουδαίων παρανομίαν, τῶν θεομάχων, τῶν κυριοκτόνων· μικρὸν γὰρ εἰπεῖν προφητοκτόνων. 6. ὑμᾶς δὲ παρακαλεῖ Χριστὸς εἰς τὴν αὐτοῦ ἀφθαρσίαν διὰ τοῦ πάθους αὐτοῦ καὶ τῆς ἀναστάσεως, ὄντας μέλη αὐτοῦ.

Fugi também dos seus maus rebentos: Simão, seu filho primogênito⁴⁹, e Menandro, e Basilides (95)⁵⁰, e toda a sua turba tumultuosa de malícia (96-97), os adoradores de homem (98), que também o profeta Jeremias chama malditos⁵¹. Fugi também dos impuros nicolaítas, os de falso nome (99), amadores dos prazeres, caluniadores⁵² (1). Fugi ainda dos rebentos do Maligno (2), Teódoto (3) e Cleóbulo (4), que geram fruto mortífero; do qual, se alguém provar, morre no mesmo instante — não a morte temporal, mas a eterna. Estes não são plantação do Pai, mas rebentos amaldiçoados⁵³. Pois: Toda plantação, diz o Senhor, que o meu Pai celeste⁵⁴ não plantou, seja desarraigada⁵⁵ (5). Pois, se fossem ramos do Pai, não seriam inimigos da cruz (6) de Cristo⁵⁶, mas dos que mataram o Senhor da glória⁵⁷. Agora, porém, negando a cruz e envergonhando-se da paixão, encobrem a transgressão dos judeus⁵⁸, que combateram contra Deus e mataram o Senhor (7) — pois dizer "matadores de profetas" é pouco⁵⁹. A vós, porém, Cristo vos convida (8) para a sua incorrupção, pela sua paixão e ressurreição, a vós que sois membros dele.

XII

Ἀσπάζομαι ὑμᾶς ἀπὸ Σμύρνης ἅμα ταῖς συμπαρούσαις μοι ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ, ὧν οἱ ἡγούμενοί με κατὰ πᾶν ἀνέπαυσαν σαρκί τε καὶ πνεύματι. 2. παρακαλεῖ ὑμᾶς τὰ δεσμά μου, ἃ ἕνεκεν Ἰησοῦ Χριστοῦ περιφέρω, αἰτούμενος θεοῦ ἐπιτυχεῖν· διαμένετε ἐν τῇ ὁμονοίᾳ τῇ πρὸς ἀλλήλους καὶ τῇ προσευχῇ· πρέπει γὰρ ὑμῖν τοῖς καθ’ ἕνα, ἐξαιρέτως καὶ τοῖς πρεσβυτέροις, ἀναψύχειν τὸν ἐπίσκοπον εἰς τιμὴν πατρὸς καὶ εἰς τιμὴν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων. 3. εὔχομαι ὑμᾶς ἐν ἀγάπῃ ἀκοῦσαί μου, ἵνα μὴ εἰς μαρτύριον ὦ ὑμῖν γράψας. καὶ περὶ ἐμοῦ δὲ προσεύχεσθε τῆς ἀφ’ ὑμῶν ἀγάπης χρῄζοντος ἐν τῷ ἐλέει τοῦ θεοῦ, εἰς τὸ καταξιωθῆναί με τοῦ κλήρου, οὗ περίκειμαι ἐπιτυχεῖν, ἵνα μὴ ἀδόκιμος εὑρεθῶ.

Saúdo-vos de Esmirna, juntamente com as Igrejas de Deus presentes comigo⁶⁰, cujos dirigentes em tudo me reconfortaram (9), na carne e no espírito. Exortam-vos as minhas cadeias, que carrego por causa de Jesus Cristo, pedindo alcançar a Deus: permanecei na concórdia de uns com os outros, e na oração. Pois convém a cada um de vós, e sobretudo aos presbíteros, refrigerar o bispo, para honra do Pai e para honra de Jesus Cristo⁶¹ e dos apóstolos. Peço que me ouçais em caridade, para que eu, por vos ter escrito, não venha a ser testemunho contra vós. E orai também por mim, que necessito, na misericórdia de Deus, da vossa caridade, para que eu seja julgado digno da sorte que me está posta alcançar (10), para que não seja achado reprovado.

XIII

Ἀσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἀγάπη Σμυρναίων καὶ Ἐφεσίων. μνημονεύετε 〈ἐν ταῖς προσευχαῖς〉 ὑμῶν τῆς ἐν Συρίᾳ ἐκκλησίας, ὅθεν οὐκ ἄξιός εἰμι λέγεσθαι, ὢν ἔσχατος τῶν ἐκεῖ. 2. ἔρρωσθε ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ, ὑποτασσόμενοι τῷ ἐπισκόπῳ, ὁμοίως καὶ τοῖς πρεσβυτέροις καὶ τοῖς διακόνοις· καὶ οἱ κατὰ ἄνδρα ἀλλήλους ἀγαπᾶτε ἐν ἀμερίστῳ καρδίᾳ. 3. ἁγνίζεται ὑμῶν τὸ ἐμὸν πνεῦμα οὐ μόνον νῦν, ἀλλὰ καὶ ὅταν θεοῦ ἐπιτύχω. ἔτι γὰρ ἐπικίνδυνός εἰμι, ἀλλὰ πιστὸς ὁ πατὴρ Ἰησοῦ Χριστοῦ πληρῶσαί μου τὴν αἴτησιν καὶ ὑμῶν, ἐν ᾧ εὑρεθείημεν ἄμωμοι. ὀναίμην ὑμῶν ἐν κυρίῳ.

Saúda-vos a caridade dos esmirneus e dos efésios. Lembrai-vos de nós⁶² e da⁶³ Igreja que está na Síria (11), da qual não sou digno de ser contado, sendo o último dos de lá. Fortalecei-vos no Senhor Jesus Cristo, sujeitos ao bispo (12), e igualmente aos presbíteros e aos diáconos (13); e, cada um por si, amai-vos uns aos outros com coração indiviso. Saúda-vos o meu espírito (14), não somente agora, mas também quando eu alcançar a Deus; pois ainda estou sob perigo; mas fiel é o Pai de Jesus Cristo para cumprir a minha petição e a vossa; no qual sejamos achados irrepreensíveis. Que eu me alegre em vós no Senhor (15).

Epístola aos Romanos

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ ἠλεημένῃ ἐν μεγαλειότητι ὑψίστου θεοῦ πατρὸς καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ υἱοῦ ἐκκλησίᾳ ἡγιασμένῃ καὶ πεφωτισμένῃ ἐν θελήματι θεοῦ τοῦ ποιήσαντος τὰ πάντα, ἃ ἔστιν, κατὰ πίστιν καὶ ἀγάπην Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν, ἥτις καὶ προκάθηται ἐν τόπῳ χωρίου Ῥωμαίων, ἀξιόθεος, ἀξιοπρεπής, ἀξιομακάριστος, ἀξιέπαινος, ἀξιοεπίτευκτος, ἀξίαγνος καὶ προκαθημένη τῆς ἀγάπης, χριστόνομος, πατρώνυμος, πνευματοφόρος, ἣν καὶ ἀσπάζομαι ἐν ὀνόματι θεοῦ παντοκράτορος καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ· τοῖς κατὰ σάρκα καὶ πνεῦμα ἡνωμένοις πάσῃ ἐντολῇ αὐτοῦ, πεπληρωμένοις πάσης χάριτος θεοῦ ἀδιακρίτως καὶ ἀποδιϋλισμένοις ἀπὸ παντὸς ἀλλοτρίου χρώματος, πλεῖστα ἐν θεῷ καὶ πατρὶ καὶ κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ ἀμώμως χαίρειν.

Inácio, também chamado Teóforo¹, à Igreja que alcançou misericórdia (17) na majestade do altíssimo Deus Pai e de Jesus (18) Cristo, seu Filho unigênito; Igreja santificada² (19) e iluminada na vontade de Deus, que fez (20) todas as coisas que existem, segundo a fé e a caridade de Jesus Cristo, nosso Deus e Salvador; a qual preside (21) no lugar da região dos romanos (22): digna de Deus (23), digna de decoro, digna de ser proclamada bem-aventurada, digna de louvor, digna de alcançar o que pede³ (24), digna em pureza (25), e que preside à caridade, portadora do nome de Cristo⁴ (26), portadora do nome do Pai, portadora do Espírito; a qual também saúdo em nome de Deus todo-poderoso e de Jesus Cristo, seu Filho. Aos que, segundo a carne e o espírito (27), estão unidos a todo mandamento dele, cheios (28) de toda (29) a graça de Deus sem vacilação, e purificados de toda cor estranha: pleníssima e imaculada saudação em Deus Pai e em nosso⁵ Senhor Jesus Cristo (30).

I

Ἐπεὶ εὐξάμενος τῷ θεῷ ἐπέτυχον ἰδεῖν ὑμῶν τὰ ἀξιόθεα πρόσωπα, ὡς καὶ πλέον ᾐτούμην λαβεῖν· δεδεμένος γὰρ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐλπίζω ὑμᾶς ἀσπάσασθαι, ἐάνπερ θέλημα ᾗ τοῦ ἀξιωθῆναί με εἰς τέλος εἶναι. 2. ἡ μὲν γὰρ ἀρχὴ εὐοικονόμητός ἐστιν, ἐάνπερ χάριτος ἐπιτύχω εἰς τὸ τὸν κλῆρόν μου εἰς πέρας ἀνεμποδίστως ἀπολαβεῖν. φοβοῦμαι γὰρ τὴν ἀγάπην ὑμῶν, μὴ αὐτή με ἀδικήσῃ· ὑμῖν γὰρ εὐχερές ἐστιν, ὃ θέλετε ποιῆσαι, ἐμοὶ δὲ δύσκολόν ἐστιν τοῦ θεοῦ ἐπιτυχεῖν, ἐάνπερ ὑμεῖς μὴ φείσησθέ μου προφάσει φιλίας σαρκίνης.

Tendo suplicado⁶ a Deus, alcancei ver (31) os vossos rostos dignos de Deus⁷, os quais⁸ (32) eu pedia ainda mais receber. Pois, acorrentado em Cristo Jesus, espero saudar-vos, se for a vontade⁹ de que eu seja julgado digno de chegar ao fim¹⁰ (33). O começo (34), com efeito, está bem encaminhado, se eu alcançar a graça de receber a minha herança até o termo, sem impedimento; pois temo a vossa caridade: que (35) ela mesma me cause dano. Pois para vós é fácil fazer o que quereis; mas para mim é difícil alcançar a Deus, se vós me¹¹ poupardes, sob pretexto de amizade carnal.

II

Οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἀνθρωπαρεσκῆσαι, ἀλλὰ θεῷ ἀρέσαι, ὥσπερ καὶ ἀρέσκετε· οὔτε γὰρ ἐγὼ ἕξω ποτὲ καιρὸν τοιοῦτον, ὥστε θεοῦ ἐπιτυχεῖν, οὔτε ὑμεῖς, ἐὰν σιωπήσητε, κρείττονι ἔργῳ ἔχετε ἐπιγραφῆναι. ἐάν τε γὰρ σιωπήσητε ἀπ’ ἐμοῦ, ἐγὼ γενήσομαι θεοῦ· ἐὰν δὲ ἐρασθῆτε τῆς σαρκός μου, πάλιν ἔσομαι τρέχων. 2. πλεῖον δέ μοι παρέχεσθε τοῦ σπονδισθῆναι θεῷ, ὡς ἔτι θυσιαστήριον ἕτοιμόν ἐστιν, ἵνα ἐν ἀγάπῃ χορὸς γενόμενοι ᾄσητε τῷ πατρὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι τὸν ἐπίσκοπον Συρίας κατηξίωσεν ὁ θεὸς εὑρεθῆναι εἰς δύσιν, ἀπὸ ἀνατολῆς μεταπεμψάμενος τῶν ἑαυτοῦ παθημάτων μάρτυρα. καλὸν τὸ διαλυθῆναι ἀπὸ κόσμου πρὸς θεόν, ἵνα εἰς αὐτὸν ἀνατείλω.

Pois não quero que agradeis a homens, mas que agradeis a Deus, como de fato agradais. Pois nem eu terei jamais (36) ocasião como esta de alcançar a Deus, nem vós (37), se guardardes silêncio, tereis obra melhor em que ser inscritos¹². Pois, se guardardes silêncio a meu respeito, eu me tornarei de Deus; mas, se vos enamorardes da minha carne, de novo estarei correndo. Não me concedais nada além¹³ de ser libado a Deus (38)¹⁴, enquanto ainda está pronto o altar: para que, formando um coro na caridade, canteis (39) ao Pai em Cristo Jesus, porque Deus julgou o bispo da Síria digno de ser encontrado no ocaso, tendo-o mandado vir do oriente¹⁵ (40), chamando-o¹⁶ testemunha dos seus sofrimentos¹⁷. Bom é¹⁸ pôr-se, deixando o mundo¹⁹, rumo a²⁰ Deus, para que eu raie²¹ nele (41).

III

Οὐδέποτε ἐβασκάνατε οὐδενί, ἄλλους ἐδιδάξατε. ἐγὼ δὲ θέλω, ἵνα κἀκεῖνα βέβαια ᾗ, ἃ μαθητεύοντες ἐντέλλεσθε. 2. μόνον δύναμιν αἰτεῖσθέ μοι ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεν, ἵνα μὴ μόνον λέγω, ἀλλὰ καὶ θέλω, ὅπως μὴ μόνον λέγωμαι Χριστιανός, ἀλλὰ καὶ εὑρεθῶ· ἐὰν γὰρ εὑρεθῶ, καὶ λέγεσθαι δύναμαι καὶ τότε πιστὸς εἶναι, ὅταν κόσμῳ μὴ φαίνωμαι. 3. οὐδὲν φαινόμενον αἰώνιον· τὰ γὰρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια. οὐ πεισμονῆς τὸ ἔργον, ἀλλὰ μεγέθους ἐστὶν ὁ Χριστιανισμός· ὅταν μισῆται ὑπὸ κόσμου, φιλεῖται παρὰ θεοῦ. εἰ ἐκ τοῦ κόσμου γάρ, φησί, τούτου ἦτε, ὁ κόσμος ἂν ἐφίλει τὸ ἴδιον· νυνὶ δὲ οὔκ ἐστε ἐκ τοῦ κόσμου, ἀλλ’ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς· μείνατε παρ’ ἐμοί.

Nunca invejastes ninguém; a outros ensinastes. Eu, porém, quero que também permaneça firme aquilo que, fazendo discípulos, ordenais. Pedi somente, para mim, força²² (42), interior e exterior²³ (43), para que eu não apenas fale, mas também queira²⁴; para que não apenas seja chamado cristão, mas também seja achado tal. Pois, se eu for achado, também posso ser chamado, e então ser fiel (44), quando já não aparecer ao mundo²⁵ (45). Nada²⁶ do que aparece é eterno. Pois as coisas que se veem (46) são passageiras (47); as que não se veem, eternas²⁷. O cristianismo não é obra de persuasão²⁸, mas de grandeza: quando é odiado pelo mundo, é amado por Deus. Pois: Se fôsseis deste mundo, diz ele, o mundo amaria o que é seu; agora, porém, não sois do mundo; mas eu vos escolhi: permanecei junto de mim²⁹.

IV

Ἐγὼ γράφω πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐντέλλομαι πᾶσιν, ὅτι ἑκὼν ὑπὲρ θεοῦ ἀποθνήσκω, ἐάνπερ ὑμεῖς μὴ κωλύσητε. παρακαλῶ ὑμᾶς, μὴ εὔνοια ἄκαιρος γένησθέ μοι. ἄφετέ με θηρίων εἶναι βρῶμα, δι’ ὧν ἔστιν θεοῦ ἐπιτυχεῖν. σῖτός εἰμι τοῦ θεοῦ καὶ δι’ ὀδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος θεοῦ εὑρεθῶ. 2. μᾶλλον κολακεύσατε τὰ θηρία, ἵνα μοι τάφος γένωνται καὶ μηθὲν καταλίπωσι τῶν τοῦ σώματός μου, ἵνα μὴ κοιμηθεὶς βαρὺς τινι εὑρεθήσωμαι· τότε δὲ ἔσομαι μαθητὴς ἀληθὴς Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτε οὐδὲ τὸ σῶμά μου ὁ κόσμος ὄψεται. λιτανεύσατε τὸν κύριον ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα διὰ τῶν ὀργάνων τούτων θεῷ θυσία εὑρεθῶ. 3. οὐχ ὡς Πέτρος καὶ Παῦλος διατάσσομαι ὑμῖν· ἐκεῖνοι ἀπόστολοι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐγὼ δὲ ἐλάχιστος· ἐκεῖνοι ἐλεύθεροι ὡς δοῦλοι θεοῦ, ἐγὼ δὲ μέχρι νῦν δοῦλος. ἀλλ’ ἐὰν πάθω, ἀπελεύθερος γενήσομαι Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἀναστήσομαι ἐν αὐτῷ ἐλεύθερος. νῦν μανθάνω, ἐν αὐτῷ δεδεμένος, μηδὲν ἐπιθυμεῖν κοσμικὸν ἢ μάταιον.

Eu escrevo a todas as Igrejas e ordeno³⁰ a todos que eu, de bom grado (48), morro por Deus, contanto que vós não o impeçais. Rogo-vos: não sejais para mim uma benevolência inoportuna. Deixai-me ser alimento das feras, pelas quais é possível (49) alcançar a Deus. Sou trigo de Deus, e pelos dentes das feras sou moído, para ser achado puro pão de Deus (50). Antes, afagai as feras, para que se tornem o meu sepulcro e nada deixem³¹ do meu corpo, a fim de que, adormecido, eu não venha a ser achado³² pesado a ninguém (51). Então serei (52) verdadeiro discípulo de Jesus Cristo, quando o mundo não vir sequer o meu corpo (53). Suplicai³³ ao Senhor³⁴ por mim, para que, por meio desses instrumentos, eu seja achado sacrifício para Deus³⁵ (54-55). Não vos dou ordens como Pedro e Paulo: eles, apóstolos de Jesus Cristo; eu, o mínimo (56); eles, livres, como servos de Deus³⁶; eu, até agora, escravo. Mas, se eu padecer (57), tornar-me-ei liberto de Jesus Cristo, e nele ressuscitarei livre. Agora, acorrentado nele, aprendo a nada desejar de mundano ou vão.

V

Ἀπὸ Συρίας μέχρι Ῥώμης θηριομαχῶ διὰ γῆς καὶ θαλάσσης, νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐνδεδεμένος δέκα λεοπάρδοις, ὃ ἐστιν στρατιωτικὸν τάγμα, οἳ καὶ εὐεργετούμενοι χείρους γίνονται. ἐν δὲ τοῖς ἀδικήμασιν αὐτῶν μᾶλλον μαθητεύομαι, ἀλλ’ οὐ παρὰ τοῦτο δεδικαίωμαι. 2. ὀναίμην τῶν θηρίων τῶν ἐμοὶ ἡτοιμασμένων, ἃ καὶ εὔχομαι σύντομά μοι εὑρεθῆναι· ἃ καὶ κολακεύσω συντόμως με καταφαγεῖν, οὐχ ὥσπερ τινῶν δειλαινόμενα οὐχ ἥψαντο. κἂν αὐτὰ δὲ ἑκόντα μὴ θέλῃ, ἐγὼ προσβιάσομαι. 3. συγγνώμην μοι ἔχετε· τί μοι συμφέρει, ἐγὼ γινώσκω. νῦν ἄρχομαι μαθητὴς εἶναι. μηθέν με ζηλώσαι τῶν ὁρατῶν καὶ τῶν ἀοράτων, ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. πῦρ καὶ σταυρὸς θηρίων τε συστάσεις, ἀνατομαί, διαιρέσεις, σκορπισμοὶ ὀστέων, συγκοπαὶ μελῶν, ἀλεσμοὶ ὅλου τοῦ σώματος καὶ κόλασις τοῦ διαβόλου ἐπ’ ἐμὲ ἐρχέσθω, μόνον ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω.

Desde a Síria até Roma³⁷ (58), combato com feras, por terra (59) e por mar, de noite e de dia, acorrentado³⁸ a dez leopardos (60) — isto é, um destacamento de soldados (61) —, os quais, mesmo recebendo benefícios, se tornam piores. Com as injustiças deles, porém, mais me faço discípulo; mas nem por isso estou justificado³⁹ (62). Que eu tire proveito das feras (63) que me estão preparadas (64); e peço que se mostrem prontas⁴⁰ para mim; e até as afagarei (65), para que me devorem depressa — não como a alguns, a quem, intimidadas, não tocaram. E, ainda que elas, de moto próprio, não queiram (66), eu as forçarei (67). Tende indulgência comigo (68): o que me convém, eu o sei. Agora começo a ser discípulo: que nada me dispute por inveja⁴¹, das coisas visíveis e das invisíveis (69), para que eu alcance Jesus Cristo. Fogo e cruz (70), matilhas de feras, cortes, separações (71), dispersões de ossos, mutilações (72) de membros, moagens⁴² (73) do corpo inteiro e o castigo do diabo venham sobre mim (74), contanto apenas que eu alcance Jesus Cristo.

VI

Οὐδέν με ὠφελήσει τὰ πέρατα τοῦ κόσμου οὐδὲ αἱ βασιλεῖαι τοῦ αἰῶνος τούτου. καλὸν ἐμοὶ ἀποθανεῖν διὰ Χριστὸν Ἰησοῦν, ἢ βασιλεύειν τῶν περάτων τῆς γῆς. τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος, ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ἀπολέσῃ; τὸν κύριον ποθῶ, τὸν υἱὸν τοῦ ἀληθινοῦ θεοῦ καὶ πατρός, Ἰησοῦν τὸν Χριστόν. ἐκεῖνον ζητῶ τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντα καὶ ἀναστάντα. 2. συγγνωμονεῖτέ μοι, ἀδελφοί· μὴ ἐμποδίσητέ μοι εἰς ζωὴν φθάσαι, Ἰησοῦς γάρ ἐστιν ἡ ζωὴ τῶν πιστῶν· μὴ θελήσητέ με ἀποθανεῖν, θάνατος γάρ ἐστιν ἡ ἄνευ Χριστοῦ ζωή. τοῦ θεοῦ θέλοντά με εἶναι κόσμῳ μὴ χαρίσησθε. ἄφετέ με καθαρὸν φῶς λαβεῖν· ἐκεῖ παραγενόμενος ἄνθρωπος θεοῦ ἔσομαι. 3. ἐπιτρέψατέ μοι μιμητὴν εἶναι πάθους Χριστοῦ τοῦ θεοῦ μου. εἴ τις αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ ἔχει, νοησάτω, ὃ θέλω, καὶ συμπαθείτω μοι, εἰδὼς τὰ συνέχοντά με.

De nada me servirão os confins⁴³ (75) do mundo, nem os reinos deste século; melhor me é morrer por Jesus Cristo⁴⁴ (76) do que reinar sobre os confins da terra. Pois de que se aproveita o homem, se ganhar o mundo inteiro, mas perder⁴⁵ a sua alma (77)?⁴⁶ Ao Senhor desejo, o Filho do verdadeiro Deus (78) e Pai, Jesus, o Cristo. Aquele eu busco, que por nós morreu e ressuscitou (79). Perdoai-me (80), irmãos: não me impeçais de chegar à vida (81). Pois Jesus é a vida dos fiéis. Não queirais (82) que eu morra; pois morte é a vida sem Cristo. A mim, que quero ser de Deus, não me entregueis ao mundo (83). Deixai-me receber a pura luz: chegado lá (84), serei homem de Deus. Permiti-me ser imitador da paixão de Cristo, o meu Deus (85). Se alguém o tem em si mesmo⁴⁷ (86), entenda o que quero, e compadeça-se (87) de mim, sabendo o que me constrange.

VII

Ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου διαρπάσαι με βούλεται καὶ τὴν εἰς τὸν θεόν μου γνώμην διαφθεῖραι. μηδεὶς οὖν τῶν παρόντων ὑμῶν βοηθείτω αὐτῷ· μᾶλλον ἐμοὶ γένεσθε, τουτέστι τοῦ θεοῦ. μὴ λαλεῖτε Ἰησοῦν Χριστόν, κόσμον δὲ προτιμᾶτε. 2. βασκανία ἐν ὑμῖν μὴ κατοικείτω. μηδὲ ἐὰν ἐγὼ ὑμᾶς παρὼν παρακαλῶ, πείσθητε· τούτοις δὲ μᾶλλον πιστεύσατε, οἷς γράφω ὑμῖν. ζῶν γὰρ γράφω ὑμῖν, ἐρῶν τοῦ διὰ Χριστὸν ἀποθανεῖν. ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωται, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοὶ πῦρ φιλόϋλον· ὕδωρ δὲ ζῶν, ἁλλόμενον ἐν ἐμοί, ἔσωθέν μοι λέγει· Δεῦρο πρὸς τὸν πατέρα. 3. οὐχ ἥδομαι τροφῇ φθορᾶς οὐδὲ ἡδοναῖς τοῦ βίου τούτου. ἄρτον τοῦ θεοῦ θέλω, ἄρτον οὐράνιον, ἄρτον ζωῆς, ὅ ἐστιν σὰρξ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, τοῦ γενομένου ἐν ὑστέρῳ ἐκ σπέρματος Δαυὶδ καὶ Ἀβραάμ· καὶ πόμα θέλω τὸ αἷμα αὐτοῦ, ὁ ἐστιν ἀγάπη ἄφθαρτος καὶ ἀένναος ζωή.

O príncipe deste século quer arrebatar-me e corromper a minha disposição para com Deus. Nenhum de vós, pois, que estais presentes, o ajude; antes, ficai do meu lado (88)⁴⁸ — isto é, do lado de Deus (89)⁴⁹. Não faleis de Jesus Cristo preferindo o mundo (90). Não habite em vós a inveja (91). Nem que eu, presente, vos rogue, não vos deixeis persuadir (92); crede antes nisto que (93) vos escrevo. Pois vivo vos escrevo, enamorado do morrer por Cristo (94). O meu amor está crucificado (95), e não há em mim fogo que ame coisa alguma; mas água viva, que salta dentro de mim, me diz por dentro: Vem ao Pai (96). Não me deleito (97) no alimento da corrupção, nem nos prazeres desta vida (98): quero o pão de Deus, pão celeste, pão da vida, que é a carne⁵⁰ de Jesus Cristo, o Filho de Deus (99), nascido nos últimos tempos da semente de Davi e de Abraão; e quero por bebida (1) o seu sangue (2), que é caridade incorruptível e vida perene.

VIII

Οὐκέτι θέλω κατὰ ἀνθρώπους ζῆν. τοῦτο δὲ ἔσται, ἐὰν ὑμεῖς θέλητε. Χριστῷ συνεσταύρωμαι· ζῷ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ἐπειδήπερ ζῇ ἐν ἐμοὶ ὁ Χριστός. 2. δι’ ὀλίγων γραμμάτων αἰτοῦμαι ὑμᾶς· μὴ παραιτήσησθέ με· πιστεύσατέ μοι, ὅτι τὸν Ἰησοῦν φιλῶ τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ παραδοθέντα. τί ἀνταποδώσω τῷ κυρίῳ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ μοι; αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς καὶ πατὴρ καὶ ὁ κύριος Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς φανερώσει ὑμῖν ταῦτα, ὅτι ἀληθῶς λέγω. 3. καὶ ὑμεῖς συνεύξασθέ μοι, ἵνα τοῦ σκοποῦ τύχω ἐν πνεύματι ἁγίῳ. οὐ κατὰ σάρκα ὑμῖν ἔγραψα, ἀλλὰ κατὰ γνώμην θεοῦ. ἐὰν πάθω, ἠγαπήσατε· ἐὰν ἀποδοκιμασθῶ, ἐμισήσατε.

Já não quero viver segundo os homens. E isso será, se vós o quiserdes⁵¹. Com Cristo estou crucificado (3); e vivo, já não eu, pois vive em mim Cristo⁵². Por meio destas poucas letras vos peço: não (4) me recuseis; crede-me que amo Jesus, que por mim foi entregue. Que retribuirei ao Senhor por tudo o que ele me retribuiu?⁵³ E o próprio Deus e Pai, e o Senhor (5) Jesus, o Cristo, vos manifestará estas coisas: que digo a verdade (6). E vós, orai comigo, para que eu atinja o alvo, no Espírito Santo (7). Não vos escrevi segundo a carne, mas segundo o desígnio de Deus. Se eu padecer, foi porque me amastes (8); se eu for rejeitado, foi porque me odiastes.

IX

Μνημονεύετε ἐν τῇ εὐχῇ ὑμῶν τῆς ἐν Συρίᾳ ἐκκλησίας, ἥτις ἀντ’ ἐμοῦ ποιμένι χρῆται τῷ κυρίῳ τῷ εἰπόντι· Ἐγὼ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός· καὶ μόνος αὐτὴν ἐπισκοπήσει καὶ ἡ ὑμῶν εἰς αὐτὸν ἀγάπη. 2. ἐγὼ δὲ καὶ αἰσχύνομαι ἐξ αὐτῶν λέγεσθαι· οὐ γάρ εἰμι ἄξιος, ὢν ἔσχατος αὐτῶν καὶ ἔκτρωμα. ἀλλ’ ἠλέημαί τις εἶναι, ἐὰν θεοῦ ἐπιτύχω. 3. ἀσπάζεται ὑμᾶς τὸ ἐμὸν πνεῦμα καὶ ἡ ἀγάπη τῶν ἐκκλησιῶν τῶν δεξαμένων με εἰς ὄνομα Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὐχ ὡς παροδεύοντα· καὶ γὰρ αἱ μὴ προσήκουσαί μοι τῇ ὁδῷ κατὰ πόλιν με προήγαγον.

Lembrai-vos, nas vossas orações⁵⁴ (9), da Igreja que está na Síria, a qual, em meu lugar, tem por pastor o Senhor (10), que disse: Eu sou o bom pastor⁵⁵; e só ele a episcopará (11), e também a vossa caridade para com ela. Eu, porém, até me envergonho de ser contado entre os deles; pois não sou digno, sendo o último deles e um abortivo (12); mas alcancei misericórdia para ser alguém, se eu alcançar a Deus. Saúda-vos o meu espírito, e a caridade das Igrejas que me receberam em⁵⁶ nome (13) de Jesus Cristo, não como quem só passa; pois até as que não ficavam no meu caminho (14) me conduziram de cidade em cidade⁵⁷ (15).

X

Γράφω δὲ ὑμῖν ταῦτα ἀπὸ Σμύρνης διὰ Ἐφεσίων τῶν ἀξιομακαρίστων. ἔστι δὲ ἅμα ἐμοὶ σὺν πολλοῖς καὶ ἄλλοις Κρόκος, τὸ ποθητὸν ὄνομα. 2. περὶ τῶν προσελθόντων ἀπὸ Συρίας εἰς Ῥώμην εἰς δόξαν θεοῦ πιστεύω ὑμᾶς ἐπεγνωκέναι· οἷς καὶ δηλώσετε ἐγγὺς με ὄντα· πάντες γάρ εἰσιν ἄξιοι θεοῦ καὶ ὑμῶν· οὓς πρέπον ἐστὶν ὑμῖν κατὰ πάντα ἀναπαῦσαι. 3. ἔγραψα δὲ ὑμῖν ταῦτα τῇ πρὸ ἐννέα καλανδῶν Σεπτεμβρίων. ἔρρωσθε εἰς τέλος ἐν ὑπομονῇ Ιησοῦ Χριστοῦ.

E escrevo-vos isto de Esmirna, por meio dos efésios, dignos de serem proclamados bem-aventurados. Está comigo, junto com muitos outros (16), Croco, nome que me é querido. Quanto aos que foram⁵⁸ (17) da Síria a Roma, para a glória de Deus, creio que já tendes conhecimento; a eles comunicai que estou perto; pois todos são dignos de Deus e de vós; e convém que os reconforteis em tudo (18). E escrevi-vos isto no dia anterior às nove calendas de setembro⁵⁹ (19). Fortalecei-vos até o fim (20), na paciência de Jesus Cristo (21).

Epístola aos Filadelfenses

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, ἐκκλησίᾳ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῇ οὔσῃ ἐν Φιλαδελφίᾳ, ἐν ἀγάπῃ ἠλεημένῃ καὶ ἡδρασμένῃ ἐν ὁμονοίᾳ θεοῦ καὶ ἀγαλλομένῃ ἐν τῷ πάθει τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἀδιακρίτως καὶ ἐν τῇ ἀναστάσει αὐτοῦ πεπληροφορημένῃ ἐν παντὶ ἐλέει, ἣν ἀσπάζομαι ἐν αἵματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἥτις ἐστὶν χαρὰ αἰώνιος καὶ παράμονος· 2. μάλιστα ἐὰν ἐν ἑνὶ ὦσι σὺν τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις ἀποδεδειγμένοις ἐν θελήματι θεοῦ πατρὸς διὰ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς κατὰ τὸ ἴδιον βούλημα ἐστήριξεν αὐτοῦ βεβαίως τὴν ἐκκλησίαν ἐπὶ τῇ πέτρᾳ, οἰκοδομῇ πνευματικῇ, ἀχειροποιήτῳ, ᾗ συγκλύσαντες οἱ ἄνεμοι καὶ οἱ ποταμοὶ οὐκ ἴσχυσαν αὐτὴν ἀνατρέψαι, ἀλλὰ μηδὲ ἰσχύσειάν ποτε τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας, ἀλλ’ ἐξασθενήσειαν δυνάμει Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja de Deus Pai e do Senhor Jesus Cristo que está em Filadélfia, que na caridade (23) alcançou misericórdia, e está assentada na concórdia de Deus, e exulta indivisamente na paixão de nosso Senhor Jesus¹ (24), e na sua ressurreição está plenamente confirmada em toda misericórdia²; a qual saúdo no sangue de Jesus Cristo, que é alegria eterna e permanente (25) — sobretudo para os que estão em unidade com o bispo, com os presbíteros e com os diáconos, designados na vontade de Deus Pai, por meio do Senhor Jesus Cristo, o qual, segundo o seu próprio querer³, firmou solidamente (26) a sua Igreja sobre a rocha⁴, com edifício espiritual⁵ (27), não feito por mãos; contra a qual, precipitando-se juntos (28)⁶, os ventos e os rios não puderam derrubá-la; e nem possam jamais os espíritos da malícia, mas enfraqueçam pelo poder de Jesus Cristo, nosso Senhor.

I

Θεασάμενος ὑμῶν τὸν ἐπίσκοπον ἔγνων, ὅτι οὐκ ἀφ’ ἑαυτοῦ οὐδὲ δι’ ἀνθρώπων ἠξιώθη τὴν διακονίαν τὴν εἰς τὸ κοινὸν ἀνήκουσαν ἐγχειρισθῆναι οὐδὲ κατὰ κενοδοξίαν, ἀλλ’ ἐν ἀγάπῃ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ πατρός, τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν· οὗ καταπέπληγμαι τὴν ἐπιείκειαν, ὃς σιγῶν πλέον δύναται τῶν πλέον λαλούντων. 2. συνήρμοσται γὰρ ταῖς ἐντολαῖς κυρίου καὶ τοῖς δικαιώμασιν, ὡς χορδαὶ τῇ κιθάρᾳ, καὶ ἔστιν ἄμεμπτος οὐχ ἧττον Ζαχαρίου τοῦ ἱερέως. διὸ μακαρίζει μου ἡ ψυχὴ τὴν εἰς θεὸν αὐτοῦ γνώμην, ἐπιγνοὺς ἐνάρετον καὶ τελείαν οὖσαν, τὸ ἀκίνητον αὐτοῦ καὶ τὸ ἀόργητον ἐν πάσῃ ἐπιεικείᾳ θεοῦ ζῶντος.

Ao contemplar o vosso bispo, reconheci (29) que não foi por si mesmo, nem por meio de homens, que foi julgado digno de receber em mãos o ministério que pertence à comunidade, nem por vanglória, mas na caridade de Jesus Cristo e de Deus Pai (30), que o ressuscitou dentre os mortos⁷. Fiquei atônito com a sua mansidão: ele, calado, pode mais do que os que falam demais (31). Pois está ajustado aos mandamentos do Senhor e às suas justificações, como as cordas à cítara; e é irrepreensível, não menos que o sacerdote Zacarias⁸. Por isso a minha alma proclama bem-aventurada a sua disposição para com Deus⁹, tendo reconhecido que ela é virtuosa e perfeita — e a sua imperturbabilidade e a sua isenção de ira, em toda a mansidão do Deus vivo.

II

Ὡς τέκνα οὖν φωτὸς ἀληθείας φεύγετε τὸν μερισμὸν τῆς ἑνότητος καὶ τὰς κακοδιδασκαλίας τῶν αἱρεσιωτῶν, ἐξ ὧν μολυσμὸς ἐξῆλθεν εἰς πᾶσαν τὴν γῆν. 2. ὅπου δὲ ὁ ποιμήν ἐστιν, ἐκεῖ ὡς πρόβατα ἀκολουθεῖτε· πολλοὶ γὰρ λύκοι κωδίοις ἠμφιεσμένοι ἡδονῇ κακῇ αἰχμαλωτίζουσι τοὺς θεοδρόμους· ἀλλ’ ἐν τῇ ἑνότητι ὑμῶν οὐχ ἕξουσι τόπον.

Como filhos da luz e¹⁰ da verdade, fugi da divisão da unidade (32) e da má doutrina (33) dos hereges (34), dos quais a contaminação saiu por toda a terra¹¹. Onde está o pastor, aí segui como ovelhas. Pois muitos lobos vestidos de peles de ovelha¹² cativam, com mau prazer, os corredores de Deus; mas na vossa unidade não terão lugar.

III

Ἀπέχεσθε οὖν τῶν κακῶν βοτανῶν, ἅστινας Ἰησοῦς Χριστὸς οὐ γεωργεῖ, ἀλλ’ ὁ ἀνθρωποκτόνος θήρ, διὰ τὸ μὴ εἶναι αὐτοὺς φυτείαν πατρός, ἀλλὰ σπέρμα τοῦ πονηροῦ. οὐχ ὅτι παρ’ ὑμῖν μερισμὸν εὗρον, ταῦτα γράφω, ἀλλὰ προασφαλίζομαι ὑμᾶς ὡς τέκνα θεοῦ. 2. ὅσοι γὰρ Χριστοῦ εἰσιν, οὗτοι μετὰ τοῦ ἐπισκόπου εἰσίν· ὅσοι δ’ ἂν ἐκκλίνωσιν αὐτοῦ καὶ τὴν κοινωνίαν ἀσπάσωνται μετὰ τῶν κατηραμένων, οὗτοι σὺν αὐτοῖς ἐκκοπήσονται· οὐ γάρ εἰσιν γεώργιον Χριστοῦ, ἀλλ’ ἐχθροῦ σπορά· οὗ ῥυσθείητε πάντοτε εὐχαῖς τοῦ προκαθεζομένου ὑμῶν ποιμένος, τοῦ πιστοτάτου καὶ πραοτάτου. παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐν κυρίῳ· ὅσοι ἂν μετανοήσαντες ἔλθωσιν ἐπὶ τὴν ἑνότητα τῆς ἐκκλησίας, προσδέχεσθε αὐτοὺς μετὰ πάσης πραότητος, ἵνα διὰ τῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἀνεξικακίας ἀνανήψαντες ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος, ἄξιοι Ἰησοῦ Χριστοῦ γενόμενοι, σωτηρίας αἰωνίου τύχωσιν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ. 3. ἀδελφοί, μὴ πλανᾶσθε· εἴ τις σχίζοντι ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἀκολουθεῖ, βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσει· καὶ εἶ τις οὐκ ἀφίσταται τοῦ ψευδολόγου κήρυκος, εἰς γέενναν κατακριθήσεται· οὔτε γὰρ εὐσεβῶν ἀφίστασθαι χρή, οὔτε δυσσεβέσιν συγκεῖσθαι δεῖ. 4. εἴ τις ἐν ἀλλοτρίᾳ γνώμῃ περιπατεῖ, οὗτος οὐκ ἔστιν Χριστοῦ οὔτε τοῦ πάθους αὐτοῦ κοινωνός, ἀλλ’ ἔστιν ἀλώπηξ, φθορεὺς ἀμπελῶνος Χριστοῦ. τῷ τοιούτῳ μὴ συναναμίγνυσθε, ἵνα μὴ συναπόλησθε αὐτῷ, κἂν πατὴρ ᾖ κἂν υἱὸς κἂν ἀδελφὸς κἂν οἰκεῖος. οὐ φείσεται γάρ σου, φησίν, ὁ ὀφθαλμὸς ἐπ’ αὐτῷ. 5. τοὺς μισοῦντας οὖν τὸν θεὸν μισεῖν χρὴ καὶ ὑμᾶς καὶ ἐπὶ τοῖς ἐχθροῖς αὐτοῦ ἐκτήκεσθαι· οὐ μὴν καὶ τύπτειν αὐτοὺς ἢ διώκειν, καθὼς τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα τὸν κύριον καὶ θεόν, ἀλλ’ ἐχθροὺς μὲν ἡγεῖσθαι καὶ χωρίζεσθαι ἀπ’ αὐτῶν, νουθετεῖν δὲ αὐτοὺς καὶ ἐπὶ μετάνοιαν παρακαλεῖν, ἐὰν ἄρα ἀκούσωσιν, ἐὰν ἄρα ἐνδῶσιν. 6. φιλάνθρωπος γάρ ἐστιν ὁ θεὸς ἡμῶν, καὶ πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. διὸ τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ βρέχει τὸν ὑετὸν ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. οὗ τῆς χρηστότητος θέλων καὶ ἡμᾶς εἶναι μιμητὰς ὁ κύριος λέγει· Γίνεσθε τέλειοι, καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν.

Abstende-vos, pois, das ervas más (35), que Jesus Cristo não cultiva — mas sim a fera matadora de homens —, por não serem elas¹³ plantação do Pai, mas semente do Maligno. Não escrevo isto por ter encontrado divisão entre vós¹⁴; mas previno-vos, como a filhos de Deus (36). Pois quantos são de Cristo¹⁵ (37), esses estão com o bispo; mas quantos dele se desviarem e abraçarem a comunhão com os amaldiçoados, esses serão cortados juntamente com eles; pois não são lavoura de Cristo, mas (38) semeadura do inimigo; de quem sejais livrados sempre pelas orações do pastor que vos preside, o fidelíssimo e mansíssimo¹⁶. Exorto-vos, pois, no Senhor: a quantos, arrependidos (39), vierem à unidade da Igreja, recebei-os com toda a mansidão, para que, pela bondade e pela paciência recobrando o juízo, saídos do laço do diabo¹⁷, feitos dignos de Jesus Cristo (40), alcancem a salvação eterna no reino de Cristo. Irmãos, não vos enganeis (41). Se alguém segue a quem faz cisma da verdade (42), não herdará o reino de Deus; e, se alguém não se afasta do pregador mentiroso, será condenado à geena. Pois não convém afastar-se dos piedosos, nem juntar-se aos ímpios. Se alguém caminha num parecer estranho (43), esse não é de Cristo, nem participante da sua paixão; mas é raposa, corruptor da vinha de Cristo (44)¹⁸. Com o tal não vos mistureis¹⁹, para que não pereçais com ele — ainda que seja pai, ainda que filho, ainda que irmão, ainda que da casa. Pois: O teu olho, diz a Escritura, não o poupará²⁰. Aos que odeiam a Deus, cumpre que também vós os odieis, e que vos consumais contra os inimigos dele (45)²¹ — não, porém, que os espanqueis ou persigais, como fazem os gentios que não conhecem o Senhor e Deus²²; mas tende-os por inimigos e separai-vos deles; admoestai-os, porém, e exortai-os ao arrependimento, se acaso ouvirem, se acaso cederem (46). Pois o nosso Deus é amigo dos homens, e quer que todos os homens sejam salvos e cheguem ao conhecimento da verdade²³. Por isso faz nascer o seu sol (47) sobre maus e bons, e faz chover a chuva²⁴ sobre justos e injustos²⁵; e o Senhor, querendo que também nós sejamos imitadores da sua bondade, diz: Sede perfeitos, como também o vosso Pai celeste é perfeito²⁶.

IV

Ἐγὼ πέποιθα εἰς ὑμᾶς ἐν κυρίῳ, ὅτι οὐδὲν ἄλλο φρονήσετε. διὸ καὶ θαρρῶν γράφω τῇ ἀξιοθέῳ ἀγάπῃ ὑμῶν, παρακαλῶν ὑμᾶς μιᾷ πίστει καὶ ἑνὶ κηρύγματι καὶ μιᾷ εὐχαριστίᾳ χρῆσθαι· μία γάρ ἐστιν ἡ σὰρξ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ καὶ ἓν αὐτοῦ τὸ αἷμα τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἐκχυθέν (εἷς γὰρ ἄρτος τοῖς πᾶσιν ἐθρύφθη καὶ ἕν ποτήριον τοῖς ὅλοις διενεμήθη), ἕν θυσιαστήριον πάσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ εἷς ἐπίσκοπος ἅμα τῷ πρεσβυτερίῳ καὶ τοῖς διακόνοις, τοῖς συνδούλοις μου. 2. ἐπείπερ καὶ εἷς ἀγέννητος, ὁ θεὸς καὶ πατήρ, καὶ εἷς μονογενὴς υἱός, θεὸς λόγος καὶ ἄνθρωπος, καὶ εἷς ὁ παράκλητος, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ἓν δὲ καὶ τὸ κήρυγμα καὶ ἡ πίστις μία καὶ τὸ βάπτισμα ἓν καὶ μία ἡ ἐκκλησία, ἣν ἱδρύσαντο οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι ἀπὸ περάτων ἕως περάτων ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ οἰκείοις ἱδρῶσι καὶ πόνοις. 3. καὶ ὑμᾶς οὖν χρὴ ὡς λαὸν περιούσιον καὶ ἔθνος ἅγιον ἐν ὁμονοίᾳ πάντα ἐν Χριστῷ ἐπιτελεῖν. αἱ γυναῖκες τοῖς ἀνδράσιν ὑποτάγητε ἐν φόβῳ θεοῦ· αἱ παρθένοι τῷ Χριστῷ ἐν ἀφθαρσίᾳ, οὐ βδελυσσόμεναι γάμον, ἀλλὰ τοῦ κρείσσονος ἐφιέμεναι, οὐκ ἐπὶ διαβολῇ συναφείας, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς τῶν νόμων μελέτης. τὰ τέκνα πειθαρχεῖτε τοῖς γονεῦσιν ὑμῶν καὶ στέργετε αὐτοὺς ὡς συνεργοὺς θεοῦ εἰς τὴν ὑμετέραν γέννησιν. οἱ δοῦλοι ὑποτάγητε τοῖς κυρίοις ἐν θεῷ, ἵνα Χριστοῦ ἀπελεύθεροι γένησθε. οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας ὑμῶν ὡς ὁμοδούλους θεῷ, ὡς οἰκεῖον σῶμα, ὡς κοινωνοὺς βίου καὶ συνεργοὺς τεκνογονίας. αἱ παρθένοι μόνον τὸν Χριστὸν πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχετε καὶ τὸν αὐτοῦ πατέρα ἐν ταῖς ψυχαῖς φωτιζόμεναι ὑπὸ τοῦ πνεύματος. 4. ὀναίμην ὑμῶν τῆς ἁγιωσύνης ὡς Ἠλία, ὡς Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὡς Μελχισεδέκ, ὡς Ἐλισσαίου, ὡς Ἱερεμίου, ὡς τοῦ βαπτιστοῦ Ἰωάννου, ὡς τοῦ ἀγαπημένου μαθητοῦ, ὡς Τιμοθέου, ὡς Τίτου, ὡς Εὐοδίου, ὡς Κλήμεντος, τῶν ἐν ἁγνείᾳ ἐξελθόντων τὸν βίον. 5. οὐ ψέγων τοὺς λοιποὺς μακαρίους, ὅτι γάμοις προσωμίλησαν, τούτων ἐμήσθην ἄρτι (εὔχομαι γὰρ ἄξιος θεοῦ εὑρεθεὶς πρὸς τοῖς ἴχνεσιν αὐτῶν εὑρεθῆναι ἐν τῇ βασιλείᾳ ὡς Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, ὡς Ἰωσὴφ καὶ Ἡσαΐου καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, ὡς Πέτρου καὶ Παύλου καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων τῶν γάμοις προσομιλησάντων), ἀλλ’ ὑπὸ προθυμίας τῆς περὶ τὸ πρᾶγμα ἐπ’ ἐννοίας αὐτὸς ἔσχον ἐκείνους. 6. οἱ πατέρες ἐκτρέφετε τοὺς ἑαυτῶν παῖδας ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ κυρίου, καὶ διδάσκετε αὐτοὺς τὰ ἱερὰ γράμματα καὶ τέχνας πρὸς τὸ μὴ ἀργίᾳ χαίρειν. καλῶς δέ, φησίν, ἐκτρέφει πατὴρ δίκαιος, ἐπὶ υἱῷ συνετῷ εὐφρανθήσεται ἡ καρδία αὐτοῦ. οἱ κύριοι εὐμενῶς τοῖς οἰκέταις προσέχετε, ὡς ὁ ἅγιος Ἰὼβ ἐδίδαξεν· μία γὰρ 〈ἡ〉 φύσις καὶ ἓν τὸ γένος τῆς ἀνθρωπότητος· ἐν γὰρ Χριστῷ οὔτε δοῦλος οὔτε ἐλεύθερος. 7. οἱ ἄρχοντες πειθαρχείτωσαν τῷ καίσαρι, οἱ στρατιῶται τοῖς ἄρχουσιν· οἱ διάκονοι τοῖς πρεσβυτέροις ὡς ἱερεῦσιν, οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ διάκονοι καὶ ὁ λοιπὸς κλῆρος ἅμα παντὶ τῷ λαῷ καὶ τοῖς στρατιώταις καὶ τοῖς ἄρχουσι καὶ τῷ καίσαρι τῷ ἐπισκόπῳ, ὁ ἐπίσκοπος τῷ Χριστῷ, ὡς ὁ Χριστὸς τῷ πατρί· καὶ οὕτως ἡ ἑνότης διὰ πάντων σώζεται. 8. ἔστωσαν δὲ καὶ αἱ χήραι μὴ ῥεμβοί, μὴ λίχνοι, μὴ περιτροχάδες, ἀλλ’ ὡς Ἰουδὶθ ἡ σεμνοτάτῃ, ὡς ἡ Ἄννα ἡ σωφρονεστάτη. ταῦτα οὐχ ὡς ἀπόστολος διατάσσομαι (τίς γάρ εἰμι ἐγώ, ἢ τίς ὁ οἶκος τοῦ πατρός μου, ἵνα ἰσότιμον ἑαυτὸν ἐκείνων εἴπω;), ἀλλ’ ὡς συστρατιώτης ὑμῶν ὑποφωνητοῦ τάξιν ἐπέχων.

Eu confio em vós, no Senhor, que nada de outro pensareis. Por isso também escrevo com confiança à vossa caridade digna de Deus, exortando-vos a usar de uma só fé, de uma só pregação e de uma só eucaristia (48). Pois uma só é a carne do Senhor Jesus²⁷, e um só o seu sangue derramado por nós; um só pão foi partido para todos, e um só cálice foi distribuído a todos (49); um só altar (50) para toda a Igreja, e um só bispo, junto com o presbitério e os diáconos, meus conservos. Visto que também um só é (51) o ingênito, Deus e Pai; e um só o unigênito, Filho, Deus Verbo e homem; e um só o Paráclito, o Espírito da verdade; e uma só a pregação, e uma só a fé, e um só o batismo²⁸; e uma só a Igreja, que os santos apóstolos fundaram, de confim a confim, no sangue de Cristo, com seus próprios suores e trabalhos. Cumpre, pois, que também vós, como povo de aquisição (52)²⁹ e nação santa, tudo realizeis na concórdia, em Cristo. As mulheres, sede sujeitas aos vossos maridos, no temor de Deus³⁰; as virgens, a Cristo, na incorrupção — não abominando o matrimônio, mas aspirando ao que é melhor; não para difamação do enlace, mas por causa da meditação da lei³¹ (53). Os filhos, obedecei aos vossos pais e amai-os, como cooperadores de Deus para a vossa geração. Os servos, sujeitai-vos aos senhores, em Deus, para que vos torneis libertos de Cristo³². Os maridos, amai as vossas mulheres³³, como conservas em Deus, como o próprio corpo, como companheiras de vida e cooperadoras na geração dos filhos. As virgens, tende diante dos olhos somente Cristo, e o seu Pai, nas orações (54), iluminadas pelo Espírito. Que eu me alegre com a vossa santidade — como a de Elias (55), como a de Josué, filho de Nun (56), como a de Melquisedec (57), como a de Eliseu, como a de Jeremias, como a de João, o Batista, como a do discípulo amado, como a de Timóteo, como a de Tito (58), como a de Evódio (59), como a de Clemente, que saíram da vida na castidade. Não censuro (60), porém, os demais bem-aventurados por se terem unido em núpcias — eles, de quem (61)³⁴ há pouco fiz menção. Pois desejo que, achado digno de Deus, eu seja encontrado junto às pegadas deles no reino — como Abraão, Isaac e Jacó, como José e Isaías³⁵ (62) e os demais profetas (63), como Pedro e Paulo³⁶ (64) e os demais apóstolos (65), que se uniram em núpcias: não³⁷ por apetite da coisa, mas por consideração da sua própria³⁸ linhagem tiveram as esposas. Os pais, criai os vossos filhos na disciplina e admoestação do Senhor; e ensinai-lhes as sagradas letras, e também ofícios, para que não se comprazam na ociosidade. Pois: Bem cria, diz a Escritura, o pai justo; no filho inteligente se alegrará o seu coração³⁹. Os senhores, tratai os servos com benevolência, como ensinou o santo Jó⁴⁰. Pois uma só é a natureza, e um só o gênero da humanidade. Pois em Cristo não há nem escravo nem livre⁴¹. Os governantes obedeçam a César; os soldados, aos governantes; os diáconos, aos presbíteros, como a sacerdotes⁴² (66); os presbíteros, os diáconos e o restante do clero, junto com todo o povo, os soldados, os governantes e César, ao bispo; o bispo, a Cristo, como Cristo ao Pai. E assim a unidade se conserva por todos⁴³. Sejam também as viúvas (67) não vadias, não gulosas, não andarilhas de porta em porta; mas como Judite⁴⁴, a mui digna⁴⁵, como Ana⁴⁶, a mui sóbria. Isto não o ordeno como apóstolo (68); pois quem sou eu, ou qual é a casa de meu pai⁴⁷, para que me diga a mim mesmo⁴⁸ de igual honra com eles? Mas, como vosso companheiro de milícia⁴⁹, cumpro o papel de quem dá o brado de apoio (69).

V

Ἀδελφοί μου, λίαν ἐκκέχυμαι ἀγαπῶν ὑμᾶς καὶ ὑπεραγαλλόμενος ἀσφαλίζομαι ὑμᾶς· οὐκ ἐγὼ δέ, ἀλλὰ δι’ ἐμοῦ ὁ κύριος Ἰησοῦς, ἐν ᾧ δεδεμένος φοβοῦμαι μᾶλλον· ἔτι γάρ εἰμι ἀναπάρτιστος· ἀλλ’ ἡ προσευχὴ ὑμῶν εἰς θεόν με ἀπαρτίσει, ἵνα ἐν ᾧ ἐκλήθην ἐπιτύχω, προσφυγὼν τῷ εὐαγγελίῳ ἡς πασα. Ἰησοῦ Χριστοῦ και τούς ἀποστόλους ὡς πεσσιτεσιν ἐκκλησίας. 2. και τους προφητας δε αγαπῶ ὡς Χριστον καταγγείλαντας. ὡς τοῦ αὐτοῦ πνεύματος μετασχόντας. οὗ καὶ οἱ ἀπόστολοι. ὡς γὰρ οἱ ψευδοπροφῆται καὶ οἱ ψευδαπόστολοι ἕν καὶ τὸ αὐτὸ εἴλαυσαν πονηρὸν καὶ ἀπατηλὸν καὶ λαοπλάνον πνεῦμα. οὔτω καὶ οἱ προφῆται καὶ οἱ ἁπόστολοι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἅγιον πνεῦμα ἀγαθὸν καὶ ἡγεμονικὸν ἀληθές τε καὶ διδασκαλικὸν ἔλαβον παρὰ θεοῦ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰθὲς πνεῦμα. 3. εἷς γὰρ ὁ θεὸς παλαιᾶς καὶ καινῆς διαθήκης· εἷς ὁ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων εἰς τε δημιουργίαν νοητῶν καὶ αισθητῶν καὶ πρόνοιαν πρόσφορον καὶ κατάλληλον· είς δὲ καὶ ὁ παράκλητος, ὁ ἐνεργήσας ἐν Μωσῇ, καὶ προφήταις καὶ ἀποστόλοις. 4. πάντες οὖν οἱ ἅγιοι ἐν Χριστῷ ἐποίησαν. ἐλπίσαντες εἰς αὐτον και αὐτον ἀναμείναντες. καὶ δι’ αὐτοῦ σωτηρίας ἐτυχον, ὄντες ἀξιαγάπητοι καὶ ἀξιοθαύμαστοι ἅγιοι. ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ μεμαρτυρημένοι ἐν τῷ ευαγγελίῳ τῆς κοινῆς ἐλπίδος.

Meus irmãos, estou muito derramado em amor por vós; e, exultando sobremaneira, procuro pôr-vos em segurança. Não eu, porém, mas, por meu intermédio, o Senhor Jesus; no qual, acorrentado, mais temo. Pois ainda estou inacabado; mas a vossa oração a Deus me acabará, para que eu alcance aquilo para que fui chamado (70), refugiando-me no Evangelho como na carne de Jesus (71) Cristo, e nos apóstolos como no presbitério da Igreja (72). Também os profetas amo, por terem anunciado a Cristo (73), por terem participado do mesmo Espírito de que também os apóstolos. Pois, assim como os falsos profetas e os falsos apóstolos atraíram⁵⁰ (74) um só e mesmo espírito maligno, enganador e sedutor do povo, assim também (75) os profetas e os apóstolos receberam de Deus, por Jesus Cristo⁵¹ (77), um só e mesmo Espírito Santo, bom, soberano (76), verdadeiro e mestre. Pois um só é o Deus do Antigo e do Novo Testamento; um só o mediador entre Deus e os homens⁵², para a criação dos seres inteligíveis e sensíveis, e para a providência proveitosa e adequada; e um só também o Paráclito, que operou em Moisés, nos profetas e nos apóstolos. Todos os santos, portanto, foram salvos em Cristo, esperando nele e aguardando-o; e por ele alcançaram a salvação (78), sendo santos dignos de amor e dignos de admiração, que receberam de Jesus Cristo testemunho no Evangelho da esperança comum (79).

VI

Ἐάν τις θεὸν νόμου καὶ προφητῶν κηρύττῃ ἕνα, Χριστὸν δὲ ἀρνῆται υἱὸν εἶναι θεοῦ, ψεύστης ἐστίν. ὡς καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὁ διάβολος, καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος τῆς κάτω περιτομῆς ψευδοϊουδαίος. 2. ἐάν τις ὁμολογῇ Χριστὸν Ἰησοῦν κύριον, ἀρνῆται δὲ τὸν θεὸν τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν, οὐκ εἶναι λέγων τὸν οὐρανοῦ καὶ γῆς ποιητὴν πατέρα τοῦ Χριστοῦ, ὁ τοιοῦτος ἐν τῇ ἀληθείᾳ οὐχ ἕστηκεν, ὡς καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὁ διάβολος, καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος Σίμωνος τοῦ μάγου, ἀλλ’ οὐ τοῦ ἁγίου πνεύματος μαθητής. 3. ἐάν τις λέγῃ μὲν ἕνα θεόν, ὁμολογῇ δὲ καὶ Χρι στὸν Ἰησοῦν, ψιλὸν δὲ ἄνθρωπον εἶναι νομίζῃ τὸν κύριον, οὐχὶ θεὸν μονογενῆ καὶ σοφίαν καὶ λόγον θεοῦ, ἀλλ’ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος αὐτὸν εἶναι νομίζῃ, ὁ τοιοῦτος ὄφις ἐστίν, ἀπάτην καὶ πλάνην κηρύττων ἐπ’ ἀπωλείᾳ ἀνθρώπων, καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος πένης τὴν διάνοιαν ὡς ἐπίκλην Ἐβίων. 4. ἐάν τις ταῦτα μὲν ὁμολογῇ, φθορὰν δὲ καὶ μολυσμὸν καλῇ τὴν νόμιμον μίξιν καὶ τὴν τῶν παίδων γένεσιν ἡ τινα τῶν βρωμάτων βδελυκτά, ὁ τοιοῦτος ἔνοικον ἔχει τὸν δράκοντα τὸν ἀποστάτην. 5. ἐάν τις πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα ὁμολογῇ καὶ τὴν κτίσιν ἐπαινῇ, δόκησιν δὲ λέγῃ τὴν ἐνσωμάτωσιν καὶ τὸ πάθος ἐπαισχύνηται, ὁ τοιοῦτος ἤρνηται τὴν πίστιν οὐχ ἧττον τῶν χριστοφόνων Ἰουδαίων. 6. ἐάν τις ταῦτα μὲν ὁμολογῇ, καὶ ὅτι θεὸς λόγος ἐν ἀνθρωπίνῳ σώματι κατῴκει, ὢν ἐν ἑαυτῷ ὁ λόγος, ὡς ψυχὴ ἐν σώματι, διὰ τὸ ἔνοικον εἶναι θεόν, ἀλλ’ οὐχὶ ἀνθρωπείαν ψυχήν, λέγῃ δὲ τὰς παρανόμους μίξεις ἀγαθόν τι εἶναι καὶ τέλος εὐδαιμονίας ἡδονὴν τίθηται, οἷος ὁ ψευδώνυμος Νικολαΐτης, οὗτος οὔτε φιλόθεος οὔτε φιλόχριστος εἶναι δύναται, ἀλλὰ φθορεὺς τῆς οἰκείας σαρκὸς καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἁγίου πνεύματος κενὸς καὶ τοῦ Χριστοῦ ἀλλότριος. 7. οἱ τοιοῦτοι πάντες στῆλαί εἰσιν καὶ τάφοι νεκρῶν, ἐφ’ οἷς γέγραπται μόνον ὀνόματα νεκρῶν ἀνθρώπων. 8. φεύγετε οὖν τὰς κακοτεχνίας καὶ ἐνέδρας τοῦ πνεύματος τοῦ νῦν ἐνεργοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τοῦ αἰῶνος τούτου, μήποτε οἱ θλιβέντες ἐξασθενήσητε ἐν τῇ ἀγάπῃ· ἀλλὰ πάντες ἐπὶ τὸ αὐτὸ γίνεσθε ἐν ἀμερίστῳ καρδίᾳ καὶ ψυχῇ θελούσῃ, σύμψυχοι, τὸ ἓν φρονοῦντες, πάντοτε τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν δοξάζοντες, ἔν τε ἀνέσει καὶ κινδύνοις καὶ ἐν λύπαις καὶ ἐν χαρμοναῖς. 9. εὐχαριστῶ τῷ θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι εὐσυνείδητός εἰμι ἐν ὑμῖν καὶ οὐκ ἔχει τις καυχήσασθαι οὔτε λάθρα οὔτε φανερῶς, ὅτι ἐβάρησά τινα ἢ ἐν μικρῷ ἢ ἐν μεγάλῳ. καὶ πᾶσιν, ἐν οἷς ἐλάλησα, εὔχομαι, ἵνα μὴ εἰς μαρτυρίαν αὐτὸ κτήσωνται.

Se alguém prega um só Deus da lei e dos profetas (80), mas nega que Cristo seja Filho de Deus, é mentiroso, como também o seu pai, o diabo⁵³, e o tal é um pseudojudeu da circuncisão de baixo. Se alguém confessa Cristo Jesus como Senhor, mas nega o Deus da lei e dos profetas, dizendo que o criador do céu e da terra não é o Pai de Cristo, o tal não permaneceu na verdade, como também o seu pai, o diabo⁵⁴; e o tal é discípulo de Simão, o Mago, e não do Espírito Santo. Se alguém diz haver um só Deus, e confessa também Cristo Jesus, mas julga que o Senhor é mero homem, não Deus unigênito, e sabedoria, e Verbo de Deus, e supõe que ele consta apenas de alma e corpo, o tal é serpente, que prega fraude e erro para a perdição dos homens; e o tal é pobre de entendimento (81), tal como se chama Ebião⁵⁵ (82)⁵⁶. Se alguém confessa estas coisas, mas chama corrupção e contaminação (83) a união legítima e a geração dos filhos, ou julga abomináveis alguns alimentos, o tal tem por inquilino o dragão apóstata. Se alguém confessa o Pai, o Filho e o Espírito Santo, e louva a criação, mas diz que a encarnação é aparência, e se envergonha da paixão, o tal negou a fé, não menos que os judeus assassinos de Cristo⁵⁷. Se alguém confessa estas coisas, e que Deus Verbo habitou em corpo humano, estando nele o Verbo como a alma no corpo — por ser Deus quem nele habita, e não uma alma humana (84-85) —, mas diz que as uniões ilegítimas são algo bom, e põe o prazer como fim da felicidade — tal como aquele que falsamente se chama nicolaíta (86) —, este não pode ser amante de Deus nem amante de Cristo, mas é corruptor da própria carne, e por isso vazio do Espírito Santo e estranho a Cristo. Todos os tais são estelas e túmulos de mortos, sobre os quais estão escritos somente nomes de homens mortos (87). Fugi, pois, das más artes e emboscadas do espírito que agora opera nos filhos deste século⁵⁸, para que jamais, atribulados, enfraqueçais (88) na caridade; mas estai todos no mesmo lugar, com coração indiviso e alma disposta, unânimes, tendo um só sentir, pensando sempre as mesmas coisas sobre as mesmas⁵⁹ — na tranquilidade e nos perigos, nas tristezas e nas alegrias. Dou graças a Deus, por Jesus Cristo, porque tenho boa consciência entre vós, e ninguém pode gloriar-se, nem em oculto nem às claras, de que eu tenha pesado a alguém, em coisa pequena ou grande. E a todos entre os quais falei, faço votos de que não o guardem para testemunho contra si.

VII

Εἰ γὰρ κατὰ σάρκα με ἠθέλησάν τινες πλανῆσαι, ἀλλὰ τὸ πνεῦμά μου οὐ πλανᾶται· παρὰ γὰρ θεοῦ αὐτὸ εἴληφα. οἶδε γὰρ, πόθεν ἔρχεται καὶ ποῦ ὑπάγει καὶ τὰ κρυπτὰ ἐλέγχει. ἐκραύγασα γὰρ μεταξὺ ὤν, ἐλάλουν μεγάλῃ φωνῇ (οὐκ ἐμὸς ὁ λόγος, ἀλλὰ θεοῦ)· Τῷ ἐπισκόπῳ προσέχετε καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ καὶ τοῖς διακόνοις. 2. εἰ δὲ ὑποπτεύετέ με ὡς προμαθόντα τὸν μερισμόν τινων λέγειν ταῦτα, μάρτυς μοι, δι’ ὃν δέδεμαι, ὅτι ἀπὸ στόματος ἀνθρώπου οὐκ ἔγνων. τὸ δὲ πνεῦμα ἐκήρυξέ μοι λέγον τάδε· Χωρὶς ἐπισκόπου μηδὲν ποιεῖτε· τὴν σάρκα ὑμῶν ὡς ναὸν θεοῦ τηρεῖτε, τὴν ἕνωσιν ἀγαπᾶτε, τοὺς μερισμοὺς φεύγετε, μιμηταὶ γίνεσθε Παύλου καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων, ὡς καὶ αὐτοὶ τοῦ Χριστοῦ.

Pois, ainda que alguns tenham querido enganar-me segundo a carne, o meu espírito não se engana; pois de Deus o recebi (89). Ele sabe donde vem e para onde vai⁶⁰, e põe a descoberto as coisas ocultas. Clamei, estando no meio de vós; falei⁶¹ (90) em alta voz — não é minha a palavra, mas de Deus: Atendei ao bispo, e ao presbitério (91), e aos diáconos. E, se suspeitais de mim (92), como se eu dissesse isto por ter sabido de antemão da divisão de alguns: testemunha me é (93) aquele por quem estou acorrentado, de que não o soube de boca de homem; foi o Espírito que o proclamou⁶² (94), dizendo assim: "Sem o bispo, nada façais. Guardai a vossa carne como templo de Deus. Amai a união; fugi das divisões. Sede imitadores de Paulo e dos demais apóstolos, como também eles o são de Cristo (95)."

VIII

Ἐγὼ μὲν οὖν τὸ ἴδιον ἐποίουν ὡς ἄνθρωπος εἰς ἕνωσιν κατηρτισμένος, ἐπιλέγων καὶ τοῦτο, ὅτι, οὗ διάστασις γνώμης καὶ ὀργὴ καὶ μῖσος, ἐκεῖ θεὸς οὐ κατοικεῖ. πᾶσιν οὖν τοῖς μετανοοῦσιν ἀφίει ὁ θεός, ἐὰν συνδράμωσιν εἰς ἑνότητα Χριστοῦ καὶ συνεδρείαν τοῦ ἐπισκόπου. πιστεύω τῇ χάριτι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι λύσει ἀφ’ ἡμῶν πάντα σύνδεσμον ἀδικίας. 2. παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς· μηδὲν κατ’ ἐρίθειαν πράσσετε, ἀλλὰ κατὰ χριστομαθίαν· ἤκουσα γάρ τινων λεγόντων, ὅτι, ἐὰν μὴ ἐν τοῖς ἀρχείοις εὕρω τοῦ εὐαγγελίου, οὐ πιστεύω. τοῖς δὲ τοιούτοις ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐμοὶ ἀρχεῖά ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστός, οὗ παρακοῦσαι πρόδηλος ὄλεθρος. ἄθικτόν μοί ἐστιν ἀρχεῖον ὁ σταυρὸς αὐτοῦ καὶ ὁ θάνατος καὶ ἡ ἀνάστασις αὐτοῦ καὶ ἡ πίστις ἡ περὶ τούτων· ἐν οἷς θέλω ἐν τῇ προσευχῇ ὑμῶν δικαιωθῆναι. 3. ὁ ἀπιστῶν τῷ εὐαγγελίῳ πᾶσιν ὁμοῦ ἀπιστεῖ· οὐ γὰρ πρόκειται τὰ ἀρχεῖα τοῦ πνεύματος. σκληρὸν τὸ πρὸς κέντρα λακτίζειν, σκληρὸν τὸ Χριστῷ ἀπιστεῖν, σκληρὸν τὸ ἀθετεῖν τὸ κήρυγμα τῶν ἀποστόλων.

Eu, pois, fazia a minha parte, como homem ajustado para a união, acrescentando também isto: onde há dissensão de parecer, e ira, e ódio, aí Deus não habita. A todos os que se arrependem Deus perdoa⁶³, se concorrerem para a unidade de Cristo (96) e para o consenso do bispo. Creio na graça de Jesus Cristo, que soltará de nós (97) todo vínculo de injustiça⁶⁴. Exorto-vos, pois: nada façais por rivalidade⁶⁵, mas segundo a disciplina de Cristo (98). Pois ouvi alguns dizerem: "Se eu não encontrar o Evangelho⁶⁶ nos arquivos (99), não creio." Aos tais eu digo (1) que para mim os arquivos são Jesus, o Cristo — desobedecer-lhe é perdição manifesta. Arquivo autêntico⁶⁷ para mim (2) são a sua cruz e a sua morte, e a sua ressurreição, e a fé que sobre elas se funda (3); nas quais quero, pela vossa oração, ser justificado (4). Quem descrê do Evangelho, descrê de tudo junto. Pois os arquivos não têm precedência⁶⁸ sobre o Espírito (5). Duro é recalcitrar contra os aguilhões⁶⁹ (6); duro é descrer de Cristo; duro é rejeitar a pregação dos apóstolos.

IX

Καλοὶ μὲν οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ τοῦ λόγου διάκονοι, κρείσσων δὲ ὁ ἀρχιερεὺς ὁ πεπιστευμένος τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, ὃς μόνος πεπίστευται τὰ κρυπτὰ τοῦ θεοῦ. καλαὶ αἱ λειτουργικαὶ τοῦ θεοῦ δυνάμεις. 2. καλὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὅ ἐστιν ὑπὲρ πάντα τὰ ἅγια ἁγιώτατον καὶ τοῦ λόγου διάκονος. ὑπὲρ πάντας δὲ τοὺς ἁγίους ὁ ἁγιώτατός ἐστιν ὁ ἀρχιερεύς, ὁ ὢν ἄγγελος καὶ διάκονος τοῦ πατρὸς καὶ ἄρχων τῶν λεγεώνων τῆς στρατιᾶς τῆς ἐπουρανίου, δι’ οὗ ὁ πατὴρ τὰ πάντα πεποίηκεν καὶ τῶν ὅλων προνοεῖ· οὗτός ἐστιν ἡ πρὸς τὸν πατέρα ἄγουσα ὁδός, ἡ πέτρα, ὁ φραγμός, ἡ κλείς, ὁ ποιμήν, τὸ ἱερεῖον, ἡ θύρα τῆς γνώσεως, δι’ ἧς εἰσῆλθον Ἀβραὰμ καὶ Ἱσαάκ καὶ Ἰακώβ, Μωσῆς καὶ ὁ σύμπας τῶν προφητῶν χορὸς καὶ οἱ στῦλοι τοῦ κόσμου, οἱ ἀπόστολοι, καὶ ἡ νύμφη τοῦ Χριστοῦ, ὑπὲρ ἧς φερνῆς λόγῳ ἐξέχεεν τὸ οἰκεῖον αἷμα, ἵνα αὐτὴν ἐξαγοράσῃ. πάντα ταῦτα εἰς ἑνότητα τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου ἀληθινοῦ θεοῦ. 3. ἐξαίρετον δέ τι ἔχει τὸ εὐαγγέλιον, τήν παρουσίαν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸ πάθος, αὐτὴν τὴν ἀνάστασιν. ἃ γὰρ οἱ προφῆται κατήγγελλον λέγοντες· Ἕως ἂν ἔλθῃ, ᾧ ἀπόκειται, καὶ αὐτὸς προσδοκία ἐθνῶν, ταῦτα ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πεπλήρωται· Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος. πάντα οὖν ὁμοῦ καλά, ὁ νόμος, οἱ προφῆται, οἱ ἀπόστολοι, τὸ πᾶν συνάθροισμα τὸ δι’ αὐτῶν πιστεῦσαν· μόνον ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους.

Bons são os sacerdotes e os ministros da palavra; melhor, porém, é o sumo sacerdote (7), a quem foi confiado o Santo dos santos, o único a quem foram confiados os segredos de Deus. Boas são as potências ministradoras⁷⁰ de Deus. Santo é o Paráclito, e santo o Verbo, o Filho do Pai (8), por quem o Pai (9) fez todas as coisas e provê a tudo. Ele é o caminho que conduz ao Pai⁷¹, a rocha⁷², a cerca, a chave, o pastor⁷³, a vítima, a porta do conhecimento, pela qual entraram Abraão e Isaac e Jacó, Moisés e o coro inteiro dos profetas, e as colunas do mundo, os apóstolos, e a esposa de Cristo, pela qual, a título de dote, ele derramou o próprio sangue, para resgatá-la. Todas estas coisas convergem para a unidade do um e único Deus verdadeiro (10). Algo de eximiamente próprio, porém, tem o Evangelho: a vinda do nosso Salvador Jesus Cristo, a paixão, a própria ressurreição (11). Pois o que os profetas (12) anunciavam, dizendo: Até que venha aquele a quem⁷⁴ está reservado (13), e ele será a expectação das nações⁷⁵ — isto se cumpriu no Evangelho: Ide, fazei discípulas todas as nações, batizando-as em nome do Pai, e do Filho, e do Espírito Santo⁷⁶. Todas as coisas juntas, portanto, são boas: a lei, os profetas, os apóstolos, toda a congregação que por eles creu; contanto apenas que nos amemos uns aos outros (14).

X

Ἐπειδὴ κατὰ τὴν προσευχήν ὑμῶν καὶ τὰ σπλάγχνα, ἃ ἔχετε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἀπηγγέλη μοι εἰρηνεύειν τὴν ἐκκλησίαν τὴν ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας, πρέπον ἐστὶν ὑμῖν ὡς ἐκκλησίᾳ θεοῦ, χειροτονῆσαι ἐπίσκοπον εἰς τὸ πρεσβεῦσαι ἐκεῖ θεοῦ πρεσβείαν, εἰς τὸ συγχωρηθῆναι αὐτοῖς ἐπὶ τὸ αὐτὸ γενομένοις καὶ δοξάσαι τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ. 2. μακάριος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς κατηξιώθη τῆς τοιαύτης διακονίας· καὶ ὑμεῖς δὲ σπουδάσαντες ἐν Χριστῷ δοξασθήσεσθε. θέλουσιν δὲ ὑμῖν οὐ πᾶσιν ἀδύνατον ὑπὲρ ὀνόματος θεοῦ, ὡς καὶ ἀεὶ αἱ ἔγγιστα ἐκκλησίαι ἔπεμψαν ἐπισκόπους, αἱ δὲ πρεσβυτέρους καὶ διακόνους.

Visto que, segundo a vossa oração (15) e as entranhas de misericórdia que tendes em Cristo Jesus, me foi anunciado que a Igreja de Antioquia da Síria está em paz (16), convém que vós, como Igreja de Deus, elejais um bispo (17), para que cumpra ali a embaixada de Deus: para que lhes seja concedido (18), reunidos no mesmo lugar, glorificar também o nome de Deus⁷⁷ (19). Bem-aventurado em Cristo Jesus aquele que for julgado digno (20) de tal ministério; e também vós, sendo diligentes, sereis glorificados em Cristo. E, a vós que o quereis, não é de todo impossível (21), pelo nome de Deus; como também sempre (22) fizeram as Igrejas mais próximas, que enviaram (23) bispos, e outras, presbíteros e diáconos.

XI

Περὶ δὲ Φίλωνος τοῦ διακόνου, ἀνδρὸς ἀπὸ Κιλικίας μεμαρτυρημένου, ὃς καὶ νῦν ἐν λόγῳ ὑπηρετεῖ μοι ἅμα Γαΐῳ καὶ Ἀγαθόποδι, ἀνδρὶ ἐκλεκτῷ, ὃς ἀπὸ Συρίας μοι ἀκολουθεῖ, ἀποταξάμενοι. τῷ βίῳ, οἳ καὶ μαρτυροῦσιν ὑμῖν, κἀγὼ τῷ θεῷ εὐχαριστῶ περὶ ὑμῶν. ὑπὲρ ὧν ἐδέξασθε αὐτούς, προσδέξεται καὶ ὑμᾶς ὁ κύριος. οἱ δὲ ἀτιμάσαντες αὐτοὺς λυτρωθείησαν ἐν τῇ χάριτι Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ μὴ βουλομένου τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἀλλὰ τὴν μετάνοιαν. 2. ἀσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν τῶν ἐν Τρωάδι, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν διὰ Βούργου πεμφθέντος ἅμα ἀπὸ Ἐφεσίων καὶ Σμυρναίων εἰς λόγον τιμῆς· οὓς ἀμείψεται ὁ κύριος Ἰησοῦς Χριστός, εἰς ὃν ἐλπίζουσιν σαρκί, ψυχῇ, πνεύματι, πίστει, ἀγάπῃ, ὁμονοίᾳ. ἔρρωσθε ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ, τῇ κοινῇ ἐλπίδι ἡμῶν, ἐν ἁγίῳ πνεύματι.

Quanto a Fílon, o diácono, varão da Cilícia, que tem bom testemunho (24), o qual também agora me serve na palavra⁷⁸, juntamente com Gaio⁷⁹ e Agátopo (25), varão eleito, que desde a Síria me acompanha, tendo renunciado⁸⁰ à vida do século (26) — os quais também dão testemunho de vós (27). Também eu dou graças a Deus por vós, porque os recebestes; e também a vós o Senhor vos receberá (28). Mas os que os desonraram (29) sejam redimidos na graça de Jesus Cristo, que não quer a⁸¹ morte do pecador, mas o arrependimento⁸². Saúda-vos a caridade dos irmãos (30) que estão em Trôade; de onde também vos escrevo por meio de Burgo (31), enviado comigo pelos efésios e esmirneus, a título de honra; aos quais retribuirá o Senhor Jesus Cristo, em quem esperam, na carne, na alma, no espírito, na fé, na caridade, na concórdia. Fortalecei-vos no Senhor Jesus Cristo, nossa esperança comum (32), no Espírito Santo.

Epístola aos Esmirneus

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, ἐκκλησίᾳ θεοῦ πατρὸς ὑψίστου καὶ τοῦ ἠγαπημένου υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἠλεημένῃ ἐν παντὶ χαρίσματι, πεπληρωμένῃ ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ, ἀνυστερήτῳ οὔσῃ παντὸς χαρίσματος, θεοπρεπεστάτῃ καὶ ἁγιοφόρῳ, τῇ οὔσῃ ἐν Σμύρνῃ τῆς Ἀσίας, ἐν ἀμώμῳ πνεύματι καὶ λόγῳ θεοῦ πλεῖστα χαίρειν.

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja de Deus Pai altíssimo e do seu amado Filho Jesus Cristo, que alcançou misericórdia em todo carisma, plenamente confirmada¹ (33) na fé e na caridade, não carecendo (34) de nenhum carisma, digníssima de Deus e portadora do santo, que está em Esmirna da Ásia (35): no Espírito imaculado e no Verbo de Deus, pleníssima saudação.

I

Δοξάζω τὸν θεὸν καὶ πατέρα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸν δι’ αὐτοῦ οὕτως ὑμᾶς σοφίσαντα· ἐνόησα γὰρ ὑμᾶς κατηρτισμένους ἐν ἀκινήτῳ πίστει, ὥσπερ καθηλωμένους ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ σαρκί τε καὶ πνεύματι καὶ ἡδρασμένους ἐν ἀγάπῃ ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ· πεπληροφορημένους ὡς ἀληθῶς εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν τοῦ θεοῦ υἱόν, τὸν πρωτότοκον πάσης κτίσεως, τὸν θεὸν λόγον, τὸν μονογενῆ υἱόν, ὄντα δὲ ἐκ γένους Δαυὶδ κατὰ σάρκα. ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου, βεβαπτισμένον ὑπὸ Ἰωάννου, ἵνα πληρωθῇ πᾶσα δικαιοσύνη ὑπ’ αὐτοῦ· 2. πολιτευσάμενον ὁσίως ἄνευ ἁμαρτίας, καὶ ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου καὶ Ἡρῴδου τοῦ τετράρχου καθηλωμένον ὑπὲρ ἡμῶν ἐν σαρκὶ ἀληθῶς, ἀφ’ οὗ καὶ ἡμεῖς ἐσμεν, ἀπὸ τοῦ θεομακαρίστου αὐτοῦ πάθους, ἵνα ἄρῃ σύσσημον εἰς τοὺς αἰῶνας διὰ τῆς ἀναστάσεως εἰς τοὺς ἁγίους καὶ πιστοὺς αὐτοῦ, εἶτε ἐν Ἰουδαίοις εἴτε ἐν ἔθνεσιν, ἐν ἑνὶ σώματι τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ.

Glorifico o Deus e Pai de nosso Senhor Jesus Cristo (36), que por meio dele assim vos fez sábios (37). Pois percebi que estais ajustados numa fé inabalável, como que cravados na cruz de nosso Senhor Jesus Cristo, na carne e no espírito, e firmados na caridade (38) no sangue de Cristo, plenamente convencidos (39), com toda a verdade, quanto a nosso Senhor Jesus Cristo, o Filho de Deus, o primogênito de toda a criatura², o Deus Verbo, o Filho unigênito (40); sendo da linhagem de Davi segundo a carne³, de Maria, a virgem; batizado por João, para que por ele fosse cumprida toda a justiça⁴; tendo vivido santamente, sem pecado (41); e, sob Pôncio Pilatos e Herodes, o tetrarca, cravado na cruz por nós, na carne, verdadeiramente (42). Do qual também nós somos (43), a partir da sua paixão divinamente bem-aventurada — para que ele levantasse um estandarte (44) pelos séculos, por meio da ressurreição, para os seus santos e fiéis⁵, quer entre os judeus, quer entre os gentios, num só corpo da sua Igreja.

II

Ταῦτα γὰρ πάντα ἔπαθεν δι’ ἡμᾶς. καὶ ἀληθῶς ἔπαθεν καὶ οὐ δοκήσει, ὡς καὶ ἀληθῶς ἀνέστη· ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ τινὲς τῶν ἀπίστων, ἐπαισχυνόμενοι τὴν τοῦ ἀνθρώπου πλάσιν καὶ τὸν σταυρὸν καὶ αὐτὸν τὸν θάνατον, λέγουσιν, ὅτι δοκήσει καὶ οὐκ ἀληθείᾳ ἀνείληφε τὸ ἐκ τῆς παρθένου σῶμα καὶ τὸ δοκεῖν πέπονθεν, ἐπιλαθόμενοι τοῦ εἰπόντος· Ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο, καί· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἐγερῶ αὐτόν, καί· Ἐὰν ὑψωθῶ ἀπὸ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. 2. οὐκοῦν ὁ λόγος ἐν σαρκὶ ᾤκησεν· ἡ σοφία γὰρ ἑαυτῇ ᾠκοδόμησεν οἶκον. ὁ λόγος τὸν ἑαυτοῦ ναόν, λυθέντα ὑπὸ τῶν χριστομάχων Ἰουδαίων, ἀνέστησεν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ. ὁ λόγος, ὑψωθείσης αὐτοῦ τῆς σαρκὸς κατὰ τὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ χαλκοῦν ὄφιν, πάντας εἵλκυσεν πρὸς ἑαυτὸν εἰς σωτηρίαν αἰώνιον.

Pois tudo isso ele padeceu por nós (45). E verdadeiramente padeceu, e⁶ não em aparência; como também verdadeiramente ressuscitou (46). Não como alguns dos infiéis, que, envergonhando-se da formação do homem (47), e da cruz, e da própria morte, dizem que em aparência, e não em verdade, ele assumiu o corpo tirado da Virgem, e que padeceu⁷ no parecer (48) — esquecidos daquele que disse: O Verbo se fez carne (49)⁸; e: Desfazei este templo, e em três dias eu o levantarei⁹; e: Quando eu for levantado da terra, atrairei todos a mim mesmo¹⁰. O Verbo, portanto, habitou na carne. Pois a Sabedoria (50) edificou para si uma casa¹¹. O Verbo levantou ao terceiro dia o seu próprio templo, desfeito pelos judeus que combatem contra Cristo (51)¹². O Verbo, levantada a sua carne, à semelhança da serpente de bronze no deserto, atraiu todos a si, para a salvação eterna¹³.

III

Ἐγὼ δὲ οὐκ ἐν τῷ γεννᾶσθαι καὶ σταυροῦσθαι γινώσκω αὐτὸν ἐν σώματι γεγονέναι μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν οἶδα καὶ πιστεύω ὄντα. 2. καὶ ὅτε πρὸς τοὺς περὶ Πέτρον ἦλθεν, ἔφη αὐτοῖς· Λάβετε, ψηλαφήσατέ με καὶ ἴδετε, ὅτι οὔκ εἰμι δαιμόνιον ἀσάματον· πνεῦμα γὰρ σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε ἔχοντα. 3. καὶ τῷ Θωμᾷ λέγει· Φέρε τὸν δάκτυλόν σου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου. καὶ εὐθὺς ἐπίστευσαν, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ Χριστός. διὸ καὶ Θωμᾶς φησιν αὐτῷ· Ὁ κύριός μου καὶ ὁ θεός μου. 4. διὰ γὰρ τοῦτο καὶ θανάτου κατεφρόνησαν, μικρὸν γὰρ εἰπεῖν, ὕβρεων καὶ πληγῶν. 5. οὐ μὴν δέ, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ ἐπιδεῖξαι ἑαυτὸν αὐτοῖς, ὅτι ἀληθῶς, ἀλλ’ οὐ τὸ δοκεῖν ἐγήγερται, καὶ συνέφαγεν αὐτοῖς καὶ συνέπιεν ἄχρις ἡμερῶν ὅλων τεσσαράκοντα· καὶ οὕτω σὺν τῇ σαρκὶ βλεπόντων αὐτῶν ἀνελήφθη πρὸς τὸν ἀποστείλαντα αὐτόν, σὺν αὐτῇ πάλιν ἐρχόμενος μετὰ δόξης καὶ δυνάμεως. φασὶν γὰρ τὰ λόγια· Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ’ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οὕτως ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν. 6. εἰ δὲ ἄνευ σώματός φασιν ἔρχεσθαι ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος, πῶς αὐτὸν καὶ ὄψονται οἱ ἐκκεντήσαντες καὶ ἐπιγνόντες κόψονται ἐφ’ ἑαυτοῖς; ἀσωμάτων γὰρ οὔτε εἶδος οὔτε χαρακτήρ ἐστιν ἤ τι μίμημα ζώου μορφὴν ἔχοντος, διὰ τὸ ἁπλοῦν τῆς φύσεως.

E eu (52) sei que ele esteve num corpo não somente no nascer e no ser crucificado; mas também depois da ressurreição eu o sei (53) na carne, e creio que nela está. E, quando veio aos que estavam com Pedro (54), disse-lhes: Tomai, apalpai-me, e vede que não sou um demônio incorpóreo (55). Pois um espírito não tem carne e ossos, como vedes que eu tenho (56)¹⁴. E a Tomé diz: Traze o teu dedo¹⁵ aqui (57), à marca dos cravos, e traze a tua mão, e mete-a¹⁶ no meu lado (58)¹⁷. E logo creram¹⁸ (59) que ele era o Cristo. Por isso também Tomé lhe diz: Meu Senhor e meu Deus. Por isso, com efeito, desprezaram até a morte — pois dizer "injúrias e açoites" é pouco (60). E não só isso: depois de mostrar-se (61) a eles — que verdadeiramente, e não no parecer, ressuscitara —, também comeu e bebeu com eles, por quarenta dias inteiros (62)¹⁹; e assim, com a carne, vendo-o eles, foi elevado para aquele que o enviara, devendo com ela vir de novo, com glória e poder. Pois dizem os Oráculos (63): Este Jesus, que dentre vós foi elevado ao céu, virá do mesmo modo como o vistes ir para o céu²⁰. E, se dizem que ele virá sem corpo na consumação do século, como o verão os que o traspassaram²¹, e, reconhecendo-o, prantearão sobre si mesmos²²? Pois dos incorpóreos não há nem aspecto, nem figura, nem sinal²³ (64) de ser vivo dotado de forma (65), por causa da simplicidade da sua natureza.

IV

Ταῦτα δὲ παραινῶ ὑμῖν, ἀγαπητοί, εἰδώς, ὅτι καὶ ὑμεῖς οὕτως ἔχετε. Προφυλάσσω δὲ ὑμᾶς ἀπὸ τῶν θηρίων τῶν ἀνθρωπομόρφων, οὓς οὐ μόνον ἀπο στρέφεσθαι χρή, ἀλλὰ καὶ φεύγειν, μόνον δὲ προσεύχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ἐάν πως μετανοήσωσιν. 2. εἰ γὰρ τὸ δοκεῖν ἐν σώματι γέγονεν ὁ κύριος καὶ τὸ δοκεῖν ἐσταυρώθη, κἀγὼ τὸ δοκεῖν δέδεμαι. τί δὲ καὶ ἐμαυτὸν ἔκδοτον δέδωκα τῷ θανάτῳ πρὸς πῦρ, πρὸς μάχαιραν, πρὸς θηρία; ἀλλ’ οὐ τὸ δοκεῖν, ἀλλὰ τῷ ὄντι πάντα ὑπομένω διὰ Χριστὸν εἰς τὸ συμπαθεῖν αὐτῷ, αὐτοῦ με ἐνδυναμοῦντος· οὐ γάρ μοι τοσοῦτον σθένος.

E isto vos advirto, amados, sabendo que também vós assim pensais²⁴. Mas previno-vos contra as feras de forma humana, as quais²⁵ (66) cumpre não só evitar, mas até fugir delas (67); somente orai²⁶ (68) por elas, se de algum modo se arrependerem (69) — o que é difícil. Pois, se foi no parecer (70) que o Senhor esteve num corpo, e no parecer foi crucificado, então também eu estou acorrentado no parecer. E por que também me entreguei eu mesmo à morte, ao fogo, à espada, às feras? Mas não no parecer: é de fato (71) que tudo suporto por Cristo, para com ele padecer, sendo ele quem me fortalece; pois não tenho, de meu, tamanha força.

V

Ὅν τινες ἀγνοοῦντες ἠρνήσαντο καὶ συνηγοροῦσι τῷ ψεύδει μᾶλλον ἢ τῇ ἀληθείᾳ· οὓς οὐκ ἔπεισαν αἱ προφητεῖαι οὐδ’ ὁ νόμος ὁ Μωσέως, ἀλλ’ οὐδὲ μέχρι νῦν τὸ εὐαγγέλιον, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ ἡμέτερα τῶν κατ’ ἄνδρα παθήματα. 2. καὶ γὰρ περὶ ἡμῶν τὸ αὐτὸ φρονοῦσι. τί γὰρ ὠφελεῖ, εἰ ἐμὲ ἐπαινεῖ τις, τὸν δὲ κύριόν μου βλασφημεῖ, μὴ ὁμολογῶν αὐτὸν σαρκοφόρον θεόν; ὁ δὲ τοῦτο μὴ λέγων τελείως αὐτὸν ἀπήρνηται, ὢν νεκροφόρος. 3. τὰ δὲ ὀνόματα αὐτῶν, ὄντα ἄπιστα, νῦν οὐκ ἔδοξέ μοι ἐγγράψαι· μηδὲ γένοιτό μοι αὐτῶν μνημονεύειν, μέχρις οὗ μετανοήσωσιν.

A ele alguns, por ignorância, negaram, e advogam pela mentira mais do que pela verdade (72); a esses não persuadiram as profecias, nem a lei de Moisés, e nem sequer até agora o Evangelho, nem mesmo os sofrimentos de cada um²⁷ de nós. Pois também de nós pensam o mesmo (73). Pois de que serve (74), se alguém me louva, mas blasfema do meu Senhor, não confessando que ele é o Deus portador de carne? Quem não o diz negou-o completamente: é um portador de cadáver (75). E os nomes deles, que são de infiéis, não me pareceu bem escrevê-los agora; e longe de mim fazer memória deles, até que se arrependam (76).

VI

Μηδεὶς πλανάσθω· ἐὰν μή τις πιστεύσῃ, Χριστὸν Ἰησοῦν ἐν σαρκὶ πεπολιτεῦσθαι, καὶ ὁμολογήσῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ τὸ πάθος καὶ τὸ αἷμα, ὃ ἐξέχεεν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου σωτηρίας, οὗτος ζωῆς αἰωνίου οὐ τεύξεται, κἂν βασιλεὺς ᾖ κἂν ἱερεύς, κἂν ἄρχων κἂν ἰδιώτης, κἂν δεσπότης ἢ δοῦλος, κἂν ἀνὴρ ἢ γυνή. ὁ χωρῶν χωρείτω, ὁ ἀκούων ἀκουέτω. 2. τόπος καὶ ἀξίωμα καὶ πλοῦτος μη- δένα φυσιούτω, ἀδοξία καὶ πενία μηδένα ταπεινούτω· τὸ γὰρ ὅλον ἐστὶν πίστις ἡ εἰς θεὸν καὶ ἡ εἰς Χριστὸν ἐλπίς, ἡ τῶν προσδοκωμένων ἀγαθῶν ἀπόλαυσις, ἀγάπη τε περὶ τὸν θεὸν καὶ τὸ ὁμόφυλον. ἀγαπήσεις γὰρ κύριον τὸν θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καὶ ὁ κύριός φησιν· Αὕτη ἐστὶν ἡ αἰώνιος ζωή, τὸ γινώσκειν τὸν μόνον ἀληθινὸν θεὸν καὶ ὃν ἀπέστειλεν Ἰησοῦν Χριστόν, καί· Ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους· ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται. 3. καταμάθετε οὖν τοὺς ἑτεροδοξοῦντας, πῶς νομοθετοῦσιν ἄγνωστον εἶναι τὸν πατέρα τοῦ Χριστοῦ, πῶς ἄπιστον ἔχθραν μετ’ ἀλλήλων ἔχουσιν· ἀγάπης αὐτοῖς οὐ μέλει, τῶν προσδοκωμένων ἀλογοῦσι, τὰ παρόντα ὡς ἑστῶτα λογίζονται, τὰς ἐντολὰς παρορῶσιν, χήραν καὶ ὀρφανὸν περιορῶσιν, θλιβόμενον διαπτύουσιν, δεδεμένον γελῶσιν.

Ninguém se engane: se alguém não crer que Cristo Jesus viveu na carne (77), e não confessar a sua cruz, e a paixão, e o sangue que derramou pela salvação do mundo (78), não alcançará (79) a vida eterna — seja rei, seja sacerdote, seja governante, seja particular, seja senhor ou escravo, seja varão²⁸ ou mulher (80). Quem pode compreender, compreenda²⁹; quem ouve, ouça. Lugar, dignidade e riqueza a ninguém inflem (81); desonra e pobreza a ninguém abatam. Pois o todo é isto: a fé em Deus e a esperança em Cristo, a fruição dos bens que esperamos e a caridade (82) para com Deus e para com os da nossa raça. Pois: Amarás o Senhor teu Deus de todo o teu coração; e o teu próximo como a ti mesmo³⁰. E o Senhor diz: Esta é a vida eterna: conhecer o único Deus verdadeiro, e aquele que enviou, Jesus Cristo³¹. E: Um mandamento novo vos dou: que vos ameis uns aos outros³². Destes dois mandamentos pendem toda a lei e os profetas³³. Observai, pois, os que ensinam doutrinas estranhas (83): como estabelecem por lei que o Pai de Cristo é desconhecido (84); como mantêm entre si uma inimizade sem fé. Não se importam com a caridade; desprezam os bens que se esperam; contam as coisas presentes como permanentes³⁴ (85); desdenham dos mandamentos; desprezam a viúva e o órfão; cospem no atribulado; riem do que está acorrentado (86).

VII

Τὸν σταυρὸν ἐπαισχύνονται, τὸ πάθος χλευάζουσι, τὴν ἀνάστασιν κωμῳδοῦσιν. ἔγγονοί εἰσι τοῦ ἀρχεκάκου πνεύματος, τοῦ τὸν Ἀδὰμ διὰ τῆς γυναικὸς τῆς ἐντολῆς ἐξώσαντος, τοῦ τὸν Ἄβελ διὰ τοῦ Κάϊν ἀποκτείναντος, τοῦ τῷ Ἰὼβ ἐπιστρατεύσαντος, τοῦ κατηγοροῦντος Ἰησοῦ τοῦ τοῦ Ἰωσεδέκ, τοῦ ἐξαιτησαμένου σινιασθῆναι τῶν ἀποστόλων τὴν πίστιν, τοῦ τὸ ἰουδαϊκὸν πλῆθος ἐπεγείραντος τῷ κυρίῳ, τοῦ καὶ νῦν ἐνεργοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας, ὧν ῥύσεται ἡμᾶς ὁ κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ὁ δεηθεὶς μὴ ἐκλείπειν τὴν πίστιν τῶν ἀποστόλων, οὐχ ὡς μὴ αὐταρκῶν φυλάξαι αὐτήν, ἀλλ’ ὡς χαίρων τῇ τοῦ πατρὸς ὑπεροχῇ. 2. πρέπον οὖν ἐστιν ἀπέχεσθαι τῶν τοιούτων, καὶ μήτε κατ’ ἰδίαν περὶ αὐτῶν λαλεῖν μήτε κοινῇ, προσέχειν δὲ νόμῳ καὶ προφήταις καὶ τοῖς εὐαγγελισαμένοις ὑμῖν τὸν σωτήριον λόγον. τὰς δὲ δυσωνύμους αἱρέσεις καὶ τοὺς τὰ σχίσματα ποιοῦντας φεύγετε ὡς ἀρχὴν κακῶν

Envergonham-se da cruz; zombam da paixão (87); fazem comédia da ressurreição. São rebentos do espírito³⁵ autor primeiro do mal (88)³⁶, que por meio da mulher expulsou Adão do mandamento; que por meio de Caim matou Abel; que moveu guerra a Jó³⁷; que acusava³⁸ Jesus, filho de Josedec (90)³⁹; que pediu que a fé dos apóstolos fosse peneirada (91)⁴⁰; que sublevou a multidão judaica contra o Senhor; que também agora opera nos filhos da desobediência⁴¹; dos quais nos⁴² livrará (92) o Senhor Jesus Cristo, que rogou que a fé dos apóstolos não desfalecesse⁴³ — não por não bastar-lhe o poder de guardá-la, mas por se alegrar na preeminência do Pai (93). Convém, pois, afastar-se dos tais e não falar deles⁴⁴ (94) nem em particular nem em público; e atender à lei e aos profetas, e aos que vos⁴⁵ anunciaram a palavra da salvação (95). E das heresias de nome infame, e dos que fazem os cismas (96), fugi, como do princípio dos males.

VIII

Πάντες τῷ ἐπισκόπῳ ἀκολουθεῖτε, ὡς ὁ Χριστὸς Ἰησοῦς τῷ πατρί, καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ δὲ ὡς τοῖς ἀποστόλοις· τοὺς δὲ διακόνους ἐντρέπεσθε ὡς θεοῦ ἐντολὴν διακονοῦντας. μηδεὶς χωρὶς ἐπισκόπου τι πρασσέτω τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν ἐκκλησίαν. ἐκείνη βεβαία εὐχαριστία ἡγείσθω ἡ ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον οὖσα ἢ ᾧ ἂν αὐτὸς ἐπιτρέψῃ. 2. ὅπου ἂν φανῇ ὁ ἐπίσκοπος, ἐκεῖ τὸ πλῆθος ἔστω, ὥσπερ ὅπου ὁ Χριστὸς. πᾶσα ἡ οὐράνιος στρατιὰ παρέστηκεν ὡς ἀρχιστρατήγῳ τῆς δυνάμεως κυρίου καὶ διανομεῖ πάσης νοητῆς φύσεως. οὐκ ἐξόν ἐστιν χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου οὔτε βαπτίζειν οὔτε προσφέρειν οὔτε θυσίαν προσκομίζειν οὔτε δοχὴν ἐπιτελεῖν, ἀλλ’ ὃ ἂν ἐκείνῳ δοκῇ κατ’ εὐαρέστησιν θεοῦ, ἵνα ἀσφαλὲς ᾖ καὶ βέβαιον πᾶν, ὃ πράσσεται.

Segui todos o bispo, como Cristo Jesus o Pai (97); e o presbitério, como os apóstolos. E reverenciai os diáconos, como quem serve ao mandamento de Deus (98). Ninguém, sem o bispo (99), faça coisa alguma das que dizem respeito à Igreja. Tenha-se por válida (1) aquela eucaristia que se realiza sob o bispo, ou sob aquele a quem ele o permitir. Onde aparecer o bispo (2), ali esteja a multidão; assim como, onde está Cristo, ali assiste todo o exército celeste (3), como junto ao arquiestratego do poder do Senhor e distribuidor de toda a natureza inteligível. Não é lícito, sem o bispo, nem batizar (4), nem ofertar, nem apresentar sacrifício⁴⁶ (5), nem celebrar o banquete (6); mas o que a ele parecer bem, isso é segundo o beneplácito de Deus — para que seja seguro e válido tudo o que fizerdes⁴⁷.

IX

Εὐλογόν ἐστι λοιπὸν ἀνανῆψαι ἡμᾶς, ὡς ἔτι καιρὸν ἔχομεν εἰς θεὸν μετανοεῖν. ἐν γὰρ τῷ ᾅδῃ οὐκ ἔστιν ὁ ἐξομολογούμενος. ἰδοὺ γὰρ ἄνθρωπος, καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ πρὸ προσώπου αὐτοῦ. 2. τίμα, φησίν, υἱὲ τὸν θεὸν καὶ βασιλέα. ἐγὼ δέ φημι· τίμα μὲν τὸν θεὸν ὡς αἴτιον τῶν ὅλων καὶ κύριον, ἐπίσκοπον δὲ ὡς ἀρχιερέα, θεοῦ εἰκόνα φοροῦντα κατὰ μὲν τὸ ἄρχειν θεοῦ, κατὰ δὲ τὸ ἱερατεύειν Χριστοῦ. καὶ μετὰ τοῦτον τιμᾶν χρὴ καὶ βασιλέα· οὔτε γὰρ θεοῦ τις κρείττων ἢ παραπλήσιος ἐν πᾶσι τοῖς οὖσιν, οὔτε δὲ ἐν ἐκκλησίᾳ ἐπισκόπου τις μείζων ἱερωμένου θεῷ ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου παντὸς σωτηρίας, οὔτε βασιλέως τις παραπλήσιος ἐν ἄρχουσιν, εἰρήνην καὶ εὐνομίαν τοῖς ἀρχομένοις πρυτανεύοντος. 3. ὁ τιμῶν ἐπίσκοπον ὑπὸ θεοῦ τιμηθήσεται, ὥσπερ οὖν ὁ ἀτιμάζων αὐτὸν ὑπὸ θεοῦ κολασθήσεται. εἰ γὰρ ὁ βασιλεῦσιν ἐπεγειρόμενος κολάσεως ἄξιος δικαίως γενήσεται ὥς γε παραλύων τὴν κοινὴν εὐνομίαν, πόσῳ δοκεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ ἄνευ ἐπισκόπου τι ποιεῖν προαιρούμενος καὶ τὴν ὁμόνοιαν διασπῶν καὶ τὴν εὐταξίαν συγχέων; ἱερωσύνη γάρ ἐστιν τὸ πάντων ἀγαθῶν ἐν ἀνθρώποις ἀναβεβηκός, ἧς ὁ καταμανεὶς οὐκ ἄνθρωπον ἀτιμάζει, ἀλλὰ θεὸν καὶ Χριστὸν Ἰησοῦν, τὸν πρωτότοκον καὶ μόνον τῇ φύσει τοῦ πατρὸς ἀρχιερέα. 4. πάντα οὖν ὑμῖν μετ’ εὐταξίας ἐπιτελείσθω ἐν Χριστῷ· οἱ λαϊκοὶ τοῖς διακόνοις ὑποτασσέσθωσαν, οἱ διάκονοι τοῖς πρεσβυτέροις, οἱ πρεσβύτεροι τῷ ἐπισκόπῳ, ὁ ἐπίσκοπος τῷ Χριστῷ, ὡς αὐτὸς τῷ πατρί. 5. καθά με ἀνεπαύσατε, ἀδελφοί, καὶ ὑμᾶς Ἰησοῦς ὁ Χριστός. ἀπόντα με καὶ παρόντα ἠγαπήσατε· ἀμείψεται ὑμᾶς ὁ θεός, δι’ ὃν ταῦτα εἰς τὸν δέσμιον αὐτοῦ ἐνδείξασθε. εἰ γὰρ καὶ μὴ εἰμι ἱκανός, ἀλλὰ τὸ τῆς προθυμίας ὑμῶν μέγα. ὁ τιμῶν γὰρ προφήτην εἰς ὄνομα προφήτου μισθὸν προφήτου λήψεται· δηλονότι καὶ ὁ τιμῶν δέσμιον Ἰησοῦ Χριστοῦ μαρτύρων λήψεται μισθόν.

É razoável, doravante, que recobremos a sobriedade, enquanto ainda temos tempo de nos arrepender para Deus (7). Pois no Hades não há quem confesse (8)⁴⁸. Pois eis o homem (9), e a sua obra diante da sua face⁴⁹. Honra, diz a Escritura, ó filho, a Deus e ao rei⁵⁰ (10). E eu digo: honra a Deus, como autor de todas as coisas e Senhor; e o bispo, como sumo sacerdote, que traz a imagem de Deus: de Deus, quanto ao governar; de Cristo, quanto ao exercer o sacerdócio (11). E, depois deste, cumpre honrar também o rei (12). Pois nem há alguém melhor que Deus (13), ou semelhante a ele, entre todos os seres; nem, na Igreja, algo maior que o bispo, consagrado a Deus pela salvação do mundo inteiro; nem, entre os governantes, alguém semelhante ao rei, que administra a paz e a boa ordem aos governados. Quem honra o bispo (14) será honrado por Deus; assim como quem o desonra será castigado por Deus⁵¹. Pois, se quem se levanta contra os reis (15) será justamente digno de castigo, como quem dissolve a boa ordem comum, quanto pior castigo julgais que merecerá quem escolhe fazer alguma coisa sem o bispo, rompendo a concórdia e confundindo a boa ordem (16)? Pois o sacerdócio é o cume de todos os bens que há entre os homens; quem se enfurece contra ele não desonra um homem, mas a Deus, e a Cristo Jesus, o primogênito e único, por natureza, sumo sacerdote do Pai (17)⁵². Que tudo, pois, se realize entre vós com boa ordem, em Cristo (18). Os leigos (19) sujeitem-se aos diáconos; os diáconos, aos presbíteros; os presbíteros, ao bispo; o bispo, a Cristo, como ele ao Pai. Assim como⁵³ (20) me reconfortastes, irmãos, também a vós vos reconforte Jesus, o Cristo. Ausente e presente, me amastes; Deus vos retribuirá, por quem mostrastes estas coisas ao seu prisioneiro (21). Pois, ainda que eu não seja digno, grande é a vossa prontidão de ânimo. Pois quem honra um profeta em nome de profeta receberá recompensa de profeta⁵⁴. É manifesto que também quem honra um prisioneiro de Jesus Cristo receberá recompensa de mártires (22)⁵⁵.

X

Φίλωνα καὶ Γάϊον καὶ Ἀγαθόποδα, οἳ ἐπηκολούθησάν μοι εἰς λόγον θεοῦ, διάκονοι Χριστοῦ ὄντες, καλῶς ἐποιήσατε ὑποδεξάμενοι ὡς διακόνους Χριστοῦ· οἳ καὶ σφόδρα εὐχαριστοῦσιν τῷ κυρίῳ ὑπὲρ ὑμῶν, ὅτι αὐτοὺς ἀνεπαύσατε κατὰ πάντα τρόπον. 2. οὐδὲν ὑμῖν παραλογισθήσεται, ὧν εἰς αὐτοὺς ἐποιήσατε. δῴη ὑμῖν ὁ κύριος εὑρεῖν ἔλεος παρὰ κυρίου ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. 3. ἀντίψυχον ὑμῶν τὸ πνεῦμά μου καὶ τὰ δεσμά μου, ἃ οὐχ ὑπερηφανεύσατε οὐδὲ ἐπῃσχύνθητε· διὸ οὐδὲ ὑμᾶς ἐπαισχυνθήσεται ἡ τελεία ἐλπὶς, Ἰησοῦς Χριστός.

A Fílon, e Gaio, e Agátopo, que me seguiram por causa da palavra de Deus, sendo diáconos de Cristo, fizestes bem em recebê-los como a diáconos de Cristo. Eles também dão fervorosas graças ao Senhor por vós, porque os reconfortastes de todo modo. Nada do que por eles fizestes vos será perdido (23). Dê-vos o Senhor achar misericórdia junto do Senhor naquele dia⁵⁶. Seja o meu espírito resgate da vossa vida (24), e também as minhas cadeias, que não desdenhastes, nem delas vos envergonhastes. Por isso tampouco se envergonhará de vós a esperança perfeita, Jesus, o Cristo.

XI

Αἱ προσευχαὶ ὑμῶν ἤγγισαν εἰς τὴν Ἀντιοχέων ἐκκλησίαν, καὶ εἰρηνεύεται· ὅθεν δεδεμένος πάντας ἀσπάζομαι. οὐκ ὢν ἄξιος ἐκεῖθεν, ἔσχατος αὐτῶν ὤν, κατὰ θέλημα κατηξιώθην, οὐκ ἐκ συνειδήσεως ἐμῆς, ἀλλ’ ἐκ χάριτος θεοῦ· ἣν εὔχομαι τελείαν μοι δοθῆναι, ἵνα ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν θεοῦ ἐπιτύχω. 2. ὅπως οὖν ὑμῶν τὸ ἔργον τέλειον γένηται ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ, πρέπει εἰς θεοῦ τιμὴν χειροτονῆσαι τὴν ἐκκλησίαν ὑμῶν θεοπρεσβύτην, εἰς τὸ γενόμενον ἐν Συρίᾳ συγχαρῆναι αὐτοῖς, ὅτι εἰρηνεύουσι καὶ ἀπέλαβον τὸ ἴδιον μέγεθος, καὶ ἀπεκατεστάθη αὐτοῖς τὸ ἴδιον σωμάτιον. 3. ὃ ἐφάνη μοι ἄξιον, τοῦτό ἐστιν, ὥστε πέμψαι τινὰ τῶν ὑμετέρων μετ’ ἐπιστολῆς, ἵνα συνδοξάσῃ τὴν κατὰ θεὸν αὐτοῖς γενομένην εὐδίαν, καὶ ὅτι λιμένος εὐόρμου τετύχηκα Χριστοῦ διὰ τῶν προσευχῶν ὑμῶν. τέλειοι ὄντες τέλεια καὶ φρονεῖτε· θέλουσι γὰρ ὑμῖν εὖ πράττειν καὶ θεὸς ἕτοιμος εἰς τὸ παρασχεῖν.

As vossas orações chegaram até a Igreja dos antioquenos, e ela está em paz; de onde, acorrentado, saúdo a todos — eu que não sou digno de ser de lá, sendo o último deles (25); mas pela vontade de Deus (26) fui julgado digno⁵⁷: não pela minha consciência, mas pela graça de Deus, a qual peço que me seja dada perfeita, para que, pelas vossas orações, eu alcance a Deus. Para que, pois, a vossa obra se torne perfeita na terra e no céu, convém que, para honra de Deus, a vossa Igreja eleja um embaixador de Deus (27), para que, chegado à Síria, se congratule com eles, porque estão em paz, e recobraram a própria grandeza, e lhes foi restituído o próprio corpo. Pareceu-me coisa digna enviar alguém dos vossos (28) com uma carta, para que glorifique com eles a bonança que segundo Deus lhes adveio, e porque, pelas vossas orações, alcancei porto de bom ancoradouro, Cristo. Sendo perfeitos, pensai também coisas perfeitas (29). Pois, a vós que quereis fazer o bem, Deus está pronto a concedê-lo⁵⁸ (30).

XII

Ἀσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν τῶν ἐν Τρωάδι, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν διὰ Βούργου, ὃν ἀπεστείλατε μετ’ ἐμοῦ ἅμα Ἐφεσίοις τοῖς συναδέλφοις ὑμῶν, ὃς κατὰ πάντα με ἀνέπαυσεν. καὶ ὄφελον πάντες αὐτὸν ἐμιμοῦντο, ὄντα ἐξεμπλάριον θεοῦ διακονίας. ἀμείψεται αὐτὸν ἡ χάρις τοῦ κυρίου κατὰ πάντα. 2. ἀσπάζομαι τὸν ἀξιόθεον ἐπίσκοπον ὑμῶν Πολύκαρπον καὶ τὸ θεοπρεπὲς πρεσβυτέριον καὶ τοὺς χριστοφόρους διακόνους τοὺς συνδούλους μου καὶ τοὺς κατὰ ἄνδρα καὶ κοινῇ πάντας ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῇ σαρκὶ αὐτοῦ καὶ τῷ αἵματι, πάθει τε καὶ ἀναστάσει, σαρκικῇ τε καὶ πνευματικῇ ἐν ἑνότητι θεοῦ καὶ ὑμῶν. χάρις ὑμῖν, ἔλεος, εἰρήνη, ὑπομονὴ διὰ παντὸς ἐν Χριστῷ.

Saúda-vos a caridade dos vossos irmãos que estão em Trôade; de onde também vos escrevo por meio de Burgo (31), que enviastes comigo, junto com os efésios, vossos irmãos⁵⁹; o qual em tudo me reconfortou. E oxalá todos o imitassem (32), pois é exemplar do serviço de Deus. A graça (33) do Senhor o retribuirá em tudo. Saúdo o vosso bispo, digno de Deus, Policarpo, e o presbitério que convém a Deus, e os diáconos portadores de Cristo, meus conservos (34), e todos, um por um e em comum, no nome de Cristo Jesus, e na sua carne⁶⁰ e sangue, na paixão e ressurreição, carnal e espiritual, na unidade (35) de Deus e vossa. Graça a vós, misericórdia, paz, paciência, sempre, em Cristo.

XIII

Ἀσπάζομαι τοὺς οἴκους τῶν ἀδελφῶν μου σὺν γυναιξὶν καὶ τέκνοις καὶ ἀειπαρθένοις καὶ τὰς χήρας. ἔρρωσθέ μοι ἐν δυνάμει πνεύματος. ἀσπάζεται ὑμᾶς Φίλων ὁ συνδιάκονος, ὁ ὢν σὺν ἐμοί. 2. ἀσπάζομαι τὸν οἶκον Γαυΐας, ἥν εὔχομαι ἡδρᾶσθαι πίστει καὶ ἀγάπῃ σαρκικῇ τε καὶ πνευματικῇ. ἀσπάζομαι Ἄλκην, τὸ ποθητόν μοι ὄνομα, καὶ Δάφνον τὸν ἀσύγκριτον καὶ Εὔτεκνον καὶ πάντας κατ’ ὄνομα. ἔρρωσθε ἐν χάριτι θεοῦ καὶ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, πεπληρωμένοι πνεύματος ἁγίου καὶ σοφίας θείας καὶ ἱερᾶς.

Saúdo as casas dos meus irmãos, com as mulheres e os filhos, e as sempre-virgens, e as viúvas (36). Fortalecei-vos, por mim, no poder⁶¹ do Espírito. Saúda-vos Fílon, o condiácono, que está comigo. Saúdo a casa de Távia⁶² (37), a quem desejo que esteja firmada na fé e na caridade (38) carnal e espiritual. Saúdo Alce, nome que me é querido, e Dafno, o incomparável (39), e Êutecno (40), e todos, nome por nome. Fortalecei-vos na graça de Deus e de nosso Senhor Jesus Cristo, cheios do Espírito Santo e da sabedoria divina e sagrada (41).

Epístola a Policarpo

Saudação

Ἰγνάτιος, ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας, ὁ καὶ μάρτυς Ἰησοῦ Χριστοῦ, Πολυκάρπῳ ἐπισπόπῳ ἐκκλησίας Σμυρναίων, μᾶλλον ἐπισκοπημένῳ ὑπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, πλεῖστα χαίρειν.

Bispo de Esmirna (43).

Inácio, bispo de Antioquia (44), também chamado mártir de Jesus Cristo (45), a Policarpo, bispo da Igreja dos esmirneus — ou antes, episcopado ele mesmo por Deus Pai e¹ por Jesus Cristo (46) —, pleníssima saudação (47).

I

Ἀποδεχόμενος τὴν ἐν θεῷ σου γνώμην ἡδρασμένην ὡς ἐπὶ πέτραν ἀκίνητον, ὑπερδοξάζω καταξιωθεὶς τοῦ προσώπου σου τοῦ ἀμώμου, οὗ ὀναίμην ἐν θεῷ. 2. παρακαλῶ σε ἐν χάριτι, ᾖ ἐνδέδυσαι, προσθεῖναι τῷ δρόμῳ σου καὶ πάντας παρακαλεῖν, ἵνα σώζωνται. ἐκδίκει σου τὸν τόπον ἐν πάσῃ ἐπιμελείᾳ σαρκικῇ τε καὶ πνευματικῇ. τῆς ἑνώσεως φρόντιζε, ἧς οὐδὲν ἄμεινον. πάντας βάσταζε, ὡς καὶ σὲ ὁ κύριος. πάντων ἀνέχου ἐν ἀγάπῃ, ὥσπερ καὶ ποιεῖς. 3. προσευχαῖς σχόλαζε ἀδιαλείπτοις, αἰτοῦ σύνεσιν πλείονα ἧς ἔχεις. γρηγόρει ἀκοίμητον πνεῦμα κεκτημένος. τοῖς κατὰ ἄνδρα κατὰ ὁμοήθειαν λάλει θεοῦ. πάντων τὰς νόσους βάσταζε ὡς τέλειος ἀθλητής, ὡς καὶ ὁ κύριος πάντων· αὐτὸς γάρ, φησί, τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν καὶ τὰς νόσους ἡμῶν ἐβάστασεν. ὅπου πλείων κόπος, πολὺ κέρδος.

Acolhendo a tua disposição em Deus (48), firmada como sobre rocha inabalável, glorifico-a sobremaneira, julgado digno do teu rosto irrepreensível — do qual me alegre eu em Deus. Exorto-te, pela graça de que estás revestido (49), a acrescentar velocidade à tua corrida e a exortar a todos, para que se salvem (50). Vindica o teu posto (51) com toda a diligência, carnal e espiritual (52). Cuida da união, melhor do que a qual nada existe (53). A todos suporta, como também a ti o Senhor; a todos tolera na caridade (54), como aliás fazes (55); dedica-te a orações incessantes (56); pede entendimento maior do que o que tens; vigia, possuindo um espírito que não dorme (57). Fala a cada um segundo os costumes comuns de Deus² (58). Carrega as doenças de todos, como atleta perfeito (59), como também o Senhor (60) de todos. Pois: Ele mesmo, diz a Escritura, tomou as nossas fraquezas e carregou as nossas doenças³. Onde há mais trabalho, muito é o ganho (61).

II

Καλοὺς μαθητὰς ἐὰν φιλῇς, χάρις σοι οὐκ ἔστιν· μᾶλλον δὲ τοὺς λοιμοτέρους ἐν πραΰτητι ὑπότασσε. οὐ πᾶν τραῦμα τῇ αὐτῇ ἐμπλάστρῳ θεραπεύεται· τοὺς παροξυσμοὺς ἐμβροχαῖς παῦε. 2. φρόνιμος γίνου ὡς ὁ ὄφις ἐν πᾶσιν καὶ ἀκέραιος εἰσαεὶ ὡς ἡ περιστερά. διὰ τοῦτο ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος εἶ, σαρκικὸς καὶ πνευματικός, ἵνα τὰ φαινόμενά σοι εἰς πρόσωπον ἐπανορθώσῃς· τὰ δὲ ἀόρατα αἴτει ἵνα σοι φανερωθῇ, ἵνα μηδέν σοι λείπῃ, καὶ παντὸς χαρίσματος περισσεύῃς. 3. ὁ καιρὸς ἀπαιτεῖ σε εὔχεσθαι. ὥσπερ γὰρ κυβερνήτῃ ἄνεμος συμβάλλεται καὶ ὡς νηῒ χειμαζομένῃ λιμένες εὔθετοι εἰς σωτηρίαν, οὕτω καὶ σοὶ τὸ ἐπιτυχεῖν θεοῦ. νῆφε ὡς θεοῦ ἀθλητής, οὗ τὸ θέλημα ἀφθαρσία καὶ ζωὴ αἰώνιος, περὶ ἧς καὶ σὺ πέπεισαι. κατὰ πάντα σου ἀντίψυχος ἐγὼ καὶ τὰ δεσμά μου, ἃ ἠγάπησας.

Se amas os bons discípulos (62), não tens nisso mérito; antes, submete com mansidão os mais pestilentos (63). Nem toda ferida se cura com o mesmo emplastro (64). Os acessos agudos (65), aplaca-os com fomentações (66). Sê prudente como a serpente, em tudo, e simples para sempre, como a pomba⁴ (67). Por isso és de alma e corpo, carnal e espiritual (68): para que corrijas (70) diante da face o que te aparece (69); e, quanto ao que não se vê, pede⁵ (71) que te seja manifestado — para que nada te falte (72), e abundes em todo carisma. O tempo exige que ores. Pois, como ao piloto o vento é auxílio, e como à nau batida pela tempestade os portos oportunos são para a salvação, assim para ti a oração, a fim de alcançares⁶ a Deus (73). Sê sóbrio, como atleta de Deus, cuja vontade é a incorrupção e a vida eterna (74); da qual também tu estás persuadido. Em tudo eu sou resgate da tua vida (75) — eu e as minhas cadeias, que amaste.

III

Οἱ δοκοῦντες ἀξιόπιστοι εἶναι καὶ ἑτεροδιδασκαλοῦντες μή σε καταπλησσέτωσαν· στῆθι δὲ ἑδραῖος ὡς ἄκμων τυπτόμενος. μεγάλου ἐστὶν ἀθλητοῦ δέρεσθαι καὶ νικᾶν. μάλιστα δὲ ἕνεκεν θεοῦ πάντα ὑπομένειν ἡμᾶς δεῖ, ἵνα καὶ αὐτὸς ἀναμείνῃ εἰς τὴν βασιλείαν. 2. πλεῖον πρόσθες τῇ σπουδῇ οὗ εἶ· συντονώτερον δράμε. τοὺς καιροὺς καταμάνθανε, ὡς ἐνταῦθα εἶ, νίκησον. ὧδε γάρ ἐστι τὸ στάδιον, ἐκεῖ δὲ οἱ στέφανοι. προσδόκα Χριστὸν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, τὸν ἄχρονον ἐν χρόνῳ, τὸν ἀόρατον τῇ φύσει ὁρατὸν ἐν σαρκί, τὸν ἀφηλάφητον καὶ ἀναφῇ ὡς ἀσώματον, δι’ ἡμᾶς δὲ ἁπτὸν καὶ ψηλαφητὸν ἐν σώματι, τὸν ἀπαθῆ ὡς θεόν, δι’ ἡμᾶς δὲ παθητὸν ὡς ἄνθρωπον, τὸν κατὰ πάντα τρόπον δι’ ἡμᾶς ὑπομείναντα.

Os que parecem dignos de crédito e ensinam doutrinas estranhas não te espantem. Fica firme (76), como bigorna golpeada. É próprio do grande atleta apanhar e vencer. E sobretudo por causa de Deus nos cumpre suportar tudo, para que também ele nos suporte, para o reino (77). Acrescenta mais ao zelo em que estás (78); corre com mais vigor (79); estuda bem os tempos. Enquanto estás aqui, vence (80); pois aqui está o estádio, e lá, as coroas (81). Espera Cristo, o Filho de Deus: o intemporal, no tempo; o invisível por natureza, visível na carne; o impalpável e intangível, como incorpóreo, mas por nós tangível e palpável no corpo; o impassível, como Deus, mas por nós passível, como homem (82); aquele que de todo modo suportou por nós.

IV

Αἱ χῆραι μὴ ἀμελείσθωσαν· μετὰ τὸν κύριον σὺ αὐτῶν φροντιστὴς ἔσο. μηδὲν ἄνευ τῆς γνώμης σου γινέσθω, μηδὲ σὺ ἄνευ θεοῦ γνώμης τι πρᾶσσε, ὅπερ οὐδὲ πράττεις· εὐστάθει. 2. πυκνότερον συναγωγαὶ γινέσθωσαν· ἐξ ὀνόματος πάντας ζήτει. 3. δούλους καὶ δούλας μὴ ὑπερηφάνει· ἀλλὰ μηδὲ αὐτοὶ φυσιούσθωσαν, ἀλλ’ εἰς δόξαν θεοῦ πλείονα δουλευέτωσαν, ἵνα κρείττονος ἐλευθερίας τύχωσιν ἀπὸ θεοῦ. μὴ ἐράτωσαν ἀπὸ τοῦ κοινοῦ ἐλευθεροῦσθαι, ἵνα μὴ δοῦλοι εὑρεθῶσιν ἐπιθυμίας.

Que as viúvas não sejam negligenciadas. Depois do Senhor, sê tu o seu curador. Nada se faça sem o teu parecer (83); nem tu faças coisa alguma sem o parecer de Deus — como, aliás, não fazes. Sê constante (84). Realizem-se as reuniões com mais frequência. Procura todos pelo nome. Não trates com desdém os servos (85) e as servas; mas tampouco eles se inflem; antes, sirvam mais, para a glória de Deus, a fim de alcançarem de Deus uma liberdade melhor. Não aspirem a ser libertados à custa do fundo comum, para que não sejam achados escravos da cobiça (86).

V

Τὰς κακοτεχνίας φεῦγε, μᾶλλον δὲ περὶ τούτων ὁμιλίαν ποιοῦ. ταῖς ἀδελφαῖς μου προσλάλει ἀγαπᾶν τὸν κύριον καὶ τοῖς συμβίοις ἀρκεῖσθαι σαρκὶ καὶ πνεύματι. ὁμοίως καὶ τοῖς ἀδελφοῖς μου παράγγελλε ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀγαπᾶν τὰς συμβίους, ὡς ὁ κύριος τὴν ἐκκλησίαν. 2. εἴ τις δύναται ἐν ἁγνείᾳ μένειν εἰς τιμὴν τῆς σαρκὸς τοῦ κυρίου, ἐν ἀκαυχησίᾳ μενέτω. ἐὰν καυχήσηται, ἀπώλετο, καὶ ἐὰν γνωσθῇ πλὴν τοῦ ἐπισκόπου, ἔφθαρται. πρέπει δὲ τοῖς γαμοῦσι καὶ ταῖς γαμούσαις μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τὴν ἕνωσιν ποιεῖσθαι, ἵνα ὁ γάμος ᾖ κατὰ κύριον καὶ μὴ κατ’ ἐπιθυμίαν. πάντα εἰς τιμὴν θεοῦ γινέσθω.

Foge das más artes (87); ou antes, nem faças discurso⁸ sobre elas (88). Às minhas irmãs dize que amem o Senhor e se contentem com os seus consortes (89), na carne e no espírito. Do mesmo modo, também aos meus irmãos ordena, em nome de Jesus Cristo, que amem as suas consortes, como o Senhor a Igreja⁹. Se alguém pode permanecer na castidade, para honra da carne do Senhor, permaneça sem jactância (90); se se jactar, pereceu (91); e, se se fizer notório a outro que não o bispo¹⁰, corrompeu-se (92). E convém que os que se casam e as que se casam (93, 94) façam a união com o parecer do bispo, para que o casamento seja segundo o Senhor, e não segundo a cobiça (95). Tudo se faça para a honra de Deus.

VI

Τῷ ἐπισκόπῳ προσέχετε, ἵνα καὶ ὁ θεὸς ὑμῖν. ἀντίψυχον ἐγὼ τῶν ὑποτασσομένων ἐπισκόπῳ, πρεσβυτερίῳ, διακόνοις· μετ’ αὐτῶν μοι τὸ μέρος γένοιτο ἔχειν παρὰ θεῷ. συγκοπιᾶτε ἀλλήλοις, συναθλεῖτε, συντρέχετε, συμπάσχετε, συγκοιμᾶσθε, συνεγείρεσθε ὡς θεοῦ οἰκονόμοι καὶ πάρεδροι καὶ ὑπηρέται. 2. ἀρέσκετε ᾧ στρατεύεσθε, ἀφ’ οὗ καὶ τὰ ὀψώνια κομίσεσθε· μήτις ὑμῶν δεσέρτωρ εὑρεθῇ. τὸ βάπτισμα ὑμῶν μενέτω ὡς ὅπλα, ἡ πίστις ὡς περικεφαλαία, ἡ ἀγάπη ὡς δόρυ, ἡ ὑπομονὴ ὡς πανοπλία· τὰ δεπόσιτα ὑμῶν τὰ ἔργα ὑμῶν, ἵνα τὰ ἄκκεπτα ὑμῶν ἄξια θεοῦ κομίσησθε. μακροθυμεῖτε οὖν μετ’ ἀλλήλων ἐν πραΰτητι, καὶ ὁ θεὸς μεθ’ ὑμῶν. ὀναίμην ὑμῶν διὰ παντός.

Atendei ao bispo (96), para que também Deus vos atenda. Eu sou resgate da vida dos que se submetem ao bispo, ao presbitério, aos diáconos (97). Com eles me caiba ter parte junto de Deus¹¹ (98). Trabalhai juntos uns com os outros, lutai juntos, correi juntos, padecei juntos, dormi juntos, levantai-vos juntos, como ecônomos de Deus, e assessores, e servidores. Agradai àquele sob quem militais, de quem também recebereis o soldo (99). Que nenhum de vós seja achado desertor (1). Que o vosso batismo permaneça como armas (2); a fé, como capacete; a caridade, como lança; a paciência, como armadura completa. Os vossos depósitos (3) sejam as vossas obras, para que recebais os vossos créditos dignos de Deus (4). Sede, pois, longânimos uns com os outros, na mansidão (5); e Deus o seja convosco. Que eu me alegre em vós para sempre (6)!

VII

Ἐπειδὴ ἡ ἐκκλησία ἡ ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας εἰρηνεύει, ὡς ἐδηλώθη μοι, διὰ τῆς προσευχῆς ὑμῶν, κἀγὼ εὐθυμότερος ἐγενόμην ἐν ἀμεριμνίᾳ θεοῦ, ἐάνπερ διὰ τοῦ παθεῖν θεοῦ ἐπιτύχω, εἰς τὸ εὑρεθῆναί με ἐν τῇ αἰτήσει ὑμῶν μαθητήν. 2. πρέπει, Πολύκαρπε θεομακαριστότατε, συμβούλιον ἀγαγεῖν θεοπρεπέστατον καὶ χειροτονῆσαι, εἴ τινα ἀγαπητὸν λίαν ἔχετε καὶ ἄοκνον, ὃς δυνήσεται θεόδρομος καλεῖσθαι· τοῦτον καταξιῶσαι πορευθῆναι εἰς Συρίαν, ἵνα πορευθεὶς εἰς Συρίαν δοξάσῃ ὑμῶν τὴν ἄοκνον ἀγάπην εἰς δόξαν θεοῦ. 3. ὁ Χριστιανὸς ἐξουσίαν ἑαυτοῦ οὐκ ἔχει, ἀλλὰ θεῷ σχολάζει. τοῦτο τὸ ἔργον θεοῦ ἐστιν καὶ ὑμῶν, ὅταν αὐτὸ ἀπαρτίσητε. πιστεύω γὰρ τῇ χάριτι, ὅτι ἕτοιμοί ἐστε εἰς εὐποιΐαν θεῷ ἀνήκουσαν. εἰδὼς ὑμῶν τὸ σύντομον τῆς ἀληθείας, δι’ ὀλίγων ὑμᾶς γραμμάτων παρεκάλεσα.

Visto que a Igreja de Antioquia da Síria está em paz, como me foi comunicado, pela vossa oração (7), também eu me tornei mais animado, na despreocupação (8) que vem de Deus — contanto que, pelo padecer, eu alcance a Deus (9), para que eu seja achado discípulo pela vossa petição (10). Convém, ó Policarpo, beatíssimo em Deus, convocar um conselho dignissimo de Deus e eleger alguém que tenhais por muito amado (11) e diligente, que possa (12) ser chamado corredor de Deus (13); e honrá-lo com a incumbência de ir à Síria, para que, indo à Síria, glorifique (14) a vossa diligente caridade, para a glória de Deus (15). O cristão não tem poder sobre si mesmo, mas está à disposição de Deus (16). Esta obra é de Deus e vossa, quando a consumardes (17). Pois creio na graça: que estais prontos para a beneficência que convém a Deus. Conhecendo o vosso vigor na verdade¹² (18), exortei-vos com uma carta breve.

VIII

Ἐπεὶ οὖν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις οὐκ ἠδυνήθην γράψαι διὰ τὸ ἐξαίφνης πλεῖν με ἀπὸ Τρωάδος εἰς Νεάπολιν, ὡς τὸ θέλημα προστάσσει, γράψεις ταῖς ἔμπροσθεν ἐκκλησίαις, ὡς θεοῦ γνώμην κεκτημένος, εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς τοῦτο ποιῆσαι (οἱ μὲν δυνάμενοι πεζοὺς πέμψαι, οἱ δὲ ἐπιστολὰς διὰ τῶν ὑπό σου πεμπομένων, ἵνα δοξασθῆτε ἐν αἰωνίῳ ἔργῳ) ὡς ἄξιος ὤν. 2. ἀσπάζομαι πάντας ἐξ ὀνόματος καὶ τὴν τοῦ Ἐπιτρόπου σὺν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτῆς καὶ τῶν τέκνων. ἀσπάζομαι Ἄτταλον τὸν ἀγαπητόν μου. ἀσπάζομαι τὸν μέλλοντα καταξιοῦσθαι εἰς Συρίαν πορεύεσθαι. ἔσται ἡ χάρις μετ’ αὐτοῦ διὰ παντὸς καὶ τοῦ πέμποντος αὐτὸν Πολυκάρπου. 3. ἐρρῶσθαι ὑμᾶς διὰ παντὸς ἐν θεῷ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ εὔχομαι, ἐν ᾧ διαμείναιτε ἐν ἑνότητι θεοῦ καὶ ἐπισκοπῇ. ἀσπάζομαι Ἄλκην τὸ ποθητόν μοι ὄνομα. ἀμήν. ἡ χάρις. ἔρρωσθε ἐν κυρίῳ

Visto, pois, que não pude escrever a todas as Igrejas (19), porque navego repentinamente de Trôade para Neápolis, como ordena a vontade¹³ (20), escreverás às Igrejas mais próximas, tu que possuis¹⁴ (21) o desígnio de Deus, para que também elas façam o mesmo (22): os que podem enviem mensageiros a pé; os outros, cartas, por meio dos que por ti forem enviados; para que sejais glorificados¹⁵ por uma obra eterna, como és digno¹⁶ (23). Saúdo a todos pelo nome, e também a mulher de Epítropo, com toda a sua casa e os filhos. Saúdo Átalo¹⁷, meu amado. Saúdo aquele que há de ser julgado digno de ir à Síria (24). A graça estará com ele para sempre, e com Policarpo, que o envia (25). Faço votos de que estejais sempre fortalecidos em nosso Deus Jesus Cristo; no qual permanecei, na unidade de Deus e sob a sua episcopé¹⁸ (26). Saúdo Alce, nome que me é querido (27). Amém. A graça¹⁹ (28). Fortalecei-vos no Senhor²⁰.

Epístola de Maria Prosélita a Inácio

Saudação

Μαρία προσήλυτος Ἰησοῦ Χριστοῦ Ἰγνατίῳ Θεοφόρῳ μακαριωτάτῳ ἐπισκόπῳ ἐκκλησίας ἀποστολικῆς τῆς κατὰ Ἀντιόχειαν ἐν θεῷ πατρὶ καὶ Ἰησοῦ ἠγαπημένῳ χαίρειν καὶ ἐρρῶσθαι. πάντοτέ σοι εὐχόμεθα τὴν ἐν αὐτῷ χαράν τε καὶ ὑγείαν.

A Inácio, Maria, a de Cassóbelos (30).

[O grego da saudação e das primeiras palavras do cap. I não consta da transcrição verificada — lacuna documentada da fonte; o texto entre chaves segue o latim paralelo de Migne, sinalizado como tal.]

{Maria, prosélita de Jesus Cristo, a Inácio Teóforo, beatíssimo, bispo da Igreja apostólica de Antioquia, em Deus Pai e em Jesus, o amado: alegrar-se e ter saúde. Todos te desejamos (31) gozo e saúde nele.}

I

Ἐπειδή, θαυμάσιε, καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐγνωρίσθη υἱὸς εἶναι τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος καὶ ἐν ὑστέροις καιροῖς ἐνηνθρωπηκέναι διὰ παρθένου Μαρίας ἐκ σπέρματος Δαυὶδ καὶ Ἀβραὰμ κατὰ τὰς περὶ αὐτοῦ ὑπ’ αὐτοῦ προρρηθείσας φωνὰς παρὰ τοῦ τῶν προφητῶν χοροῦ, τούτου ἕνεκεν παρακαλοῦμεν ἀξιοῦντες ἀποσταλῆναι ἡμῖν παρὰ τῆς σῆς συνέσεως Μάριν τὸν ἑταῖρον ἡμῶν ἐπίσκοπον τῆς ἡμεδαπῆς Νέας πόλεως τῆς πρὸς τῷ Ζαρβῷ, καὶ Εὐλόγιον Κασσοβόλων πρεσβύτερον, ὅπως μὴ ὦμεν ἔρημοι τῶν προστατῶν τοῦ θείου λόγου, 2. καθά που καὶ Μωσῆς λέγει· Ἐπισκεψάσθω κύριος ὁ θεὸς ἄνθρωπον, ὃς ὁδηγήσει τὸν λαὸν τοῦτον, καὶ οὐκ ἔσται ἡ συναγωγὴ κυρίου ὡσεὶ πρόβατα, οἷς οὐκ ἔστι ποιμήν.

{Visto que maravilhosamente se tornou conhecido entre nós que Cristo é o Filho do Deus vivo, e que nos últimos} tempos se fez homem por meio da Virgem Maria, da semente de Davi e de Abraão, segundo as vozes a seu respeito por ele mesmo (32) preditas (33) pelo coro dos profetas: por isso rogamos, pedindo que nos sejam enviados, pela tua prudência, Máris, o vosso companheiro¹, bispo da nossa² Nova Cidade (34), a que fica junto de Zarbo, e Eulógio, e o presbítero Sóbelo, para que não fiquemos desamparados dos protetores da palavra divina. Assim como também Moisés diz: Que o Senhor Deus escolha um homem que guie este povo (35), e não será a Sinagoga do Senhor como ovelhas que não têm pastor³.

II

Ὑπὲρ δὲ τοῦ νέους εἶναι τοὺς προγεγραμμένους δείσῃς μηδέν, ὦ μακάριε. γινώσκειν γάρ σε θέλω, ὡς ὑπερφρονοῦσι σαρκὸς καὶ τῶν ταύτης παθῶν ἀλογοῦσιν αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς, προσφάτῳ νεότητι ἱερωσύνης ἀστράπτοντες πολιᾷ. 2. ἀνάσκαλον δὲ τὸν λογισμόν σου διὰ τοῦ δοθέντος σοι παρὰ θεοῦ διὰ Χριστοῦ πνεύματος αὐτοῦ, καὶ γνώσῃ, ὡς Σαμουὴλ μικρὸν παιδάριον ὢν ὁ βλέπων ἐκλήθη, καὶ τῷ χορῷ τῶν προφητῶν ἐγκαταλεχθεὶς τὸν πρεσβύτην Ἡλεὶ παρανομίας ἐξελέγχει, ὅτι παραπλῆγας υἱεῖς θεοῦ τοῦ πάντων αἰτίου προτετιμήκει καὶ παίζοντας εἰς τὴν ἱερωσύνην καὶ εἰς τὸν λαὸν ἀσελγαίνοντας εἴασεν ἀτιμωρήτους.

E quanto a serem jovens os acima nomeados, nada temas, ó bem-aventurado. Pois quero que saibas que eles pensam acima da carne e não fazem caso das paixões dela, resplandecendo eles mesmos, em si próprios, na recente juventude do sacerdócio, com a cãíce da velhice. Rechama os teus pensamentos⁴, pelo espírito dele, que te foi dado por Deus por meio de Cristo; e saberás que Samuel, sendo pequeno menino, foi chamado o Vidente (36)⁵; e que, arrolado no coro dos profetas, redarguiu o ancião (37) Eli de transgressão: porque preferira os filhos desvairados a Deus, causa de todas as coisas, e os deixara impunes, quando escarneciam do sacerdócio⁶ e se portavam insolentemente para com o povo.

III

Δανιὴλ δὲ ὁ σοφὸς νέος ὢν ἔκρινεν ὠμογέροντάς τινας, δείξας ἐξώλεις αὐτοὺς καὶ οὐ πρεσβυτέρους εἶναι καὶ τῷ γένει Ἰουδαίους ὄντας τῷ τρόπῳ Χαναναίους ὑπάρχειν. 2. καὶ Ἱερεμίας διὰ τὸ νέον παραιτούμενος τὴν ἐγχειριζομένην αὐτῷ πρὸς τοῦ θεοῦ προφητείαν ἀκούει· Μὴ λέγε, ὅτι νεώτερός εἰμι, διότι πρὸς πάντας, οὓς ἐὰν ἐξαποστελῶ σε, πορεύσῃ καὶ κατὰ πάντα, ὅσα ἂν ἐντείλωμαί σοι, λαλήσεις, ὅτι μετά σου ἐγώ εἰμι. 3. Σολομὼν δὲ ὁ σοφὸς δυοκαίδεκα τυγχάνων ἐτῶν συνῆκε τὸ μέγα τῆς ἀγνωσίας τῶν γυναικῶν ἐπὶ τοῖς σφετέροις τέκνοις ζήτημα, ὡς πάντα τὸν λαὸν ἐκστῆναι ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ τοῦ παιδὸς σοφίᾳ καὶ φοβηθῆναι οὐχ ὡς μειράκιον, ἀλλ’ ὡς τέλειον ἄνδρα. 4. τὰ δὲ αἰνίγματα τῆς Αἰθιόπων βασιλίδος, φορὰν ἔχοντα ὥσπερ τὰ τοῦ Νείλου ῥεύματα, οὕτως ἐπελύσατο, ὡς ἔξω ἑαυτῆς γενέσθαι τὴν οὕτως σοφήν.

E Daniel, o sábio, sendo jovem (38), julgou uns velhos de verdor cru (39), mostrando que eram gente perdida, e não presbíteros; e que, sendo judeus pela raça, eram cananeus pelo costume (40)⁸. E Jeremias, quando por causa da juventude recusava o ministério da profecia que Deus lhe confiava, ouve: Não digas: Sou jovem demais. Porque irás a todos a quem eu te enviar, e falarás segundo tudo quanto eu te ordenar; porque eu estou contigo⁹. E Salomão, o sábio, tendo doze anos (41), compreendeu a grande questão da ignorância das mulheres acerca dos próprios filhos, a ponto de todo o povo ficar fora de si diante de tamanha sabedoria do menino, e de temê-lo não como adolescente, mas como varão consumado. E os enigmas da rainha dos etíopes, que traziam uma correnteza como as torrentes do Nilo, resolveu-os de tal modo que aquela mulher tão sábia ficou fora de si¹⁰.

IV

Ἰωσίας δὲ ὁ θεοφιλὴς ἄναρθρα σχεδὸν ἔτι φθεγγόμενος ἐλέχχει τοὺς τῷ πονηρῷ πνεύματι κατόχους, ὡς ψευδολόγοι καὶ λαοπλάνοι τυγχάνουσι, δαιμόνων τε ἐκκαλύπτει τὴν ἀπάτην καὶ τοὺς οὐκ ὄντας θεοὺς παραδειγματίζει καὶ τοὺς ἱερωμένους αὐτοῖς νηποινὶ κατασφάζει, βωμούς τε αὐτῶν ἀνατρέπει καὶ θυσιαστήρια νεκροῖς λειψάνοις μιαίνει τεμένη τε καθαιρεῖ καὶ τὰ ἄλση ἐκκόπτει καὶ τὰς στήλας συντρίβει καὶ τοὺς τῶν ἀσεβῶν τάφους ἀνορύττει, ἵνα μηδὲ σημεῖον ἔτι τῶν πονηρῶν ὑπάρχῃ· οὕτω τις ζηλωτὴς ἦν τῆς εὐσεβείας καὶ τῶν ἀσεβῶν τιμωρός, ἔτι ψελλίζων τῇ γλώττῃ. 2. Δαυὶδ δὲ ὁ προφήτης ὁμοῦ καὶ βασιλεύς, ἡ τοῦ σωτηρίου κατὰ σάρκα ῥίζα, μειράκιον χρίεται ὑπὸ Σαμουὴλ εἰς βασιλέα· φησὶν γάρ που αὐτός, ὅτι μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου καὶ νεώτερος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρός μου.

E Josias, o amado de Deus, quando ainda mal articulava os sons (42), redargui os possuídos pelo espírito maligno, mostrando que são faladores de mentiras e enganadores do povo; e desvenda a fraude dos demônios, e expõe ao escárnio os deuses que não existem; e, sendo criança, degola os que lhes eram consagrados, e derruba os seus altares (43), e contamina os sacrifícios com restos de mortos, e demole os santuários, e corta os bosques sagrados, e despedaça as estelas, e desenterra os túmulos dos ímpios, para que não subsista mais nem sinal dos malvados¹¹. Tamanho zelador era da piedade, e punidor dos ímpios, quando ainda balbuciava com a língua¹². E Davi¹³, ao mesmo tempo profeta e rei, a raiz do Salvador segundo a carne, ainda rapazinho é ungido rei por Samuel¹⁴. Pois ele mesmo diz em certo lugar (44): Eu era pequeno entre os meus irmãos (45), e o mais moço na casa de meu pai¹⁵.

V

Καὶ ἐπιλείψει με ὁ χρόνος, εἰ πάντας ἀνιχνεύειν βουλοίμην τοὺς ἐν νεότητι εὐαρεστήσαντας θεῷ προφητείαν τε καὶ ἱερωσύνην καὶ βασιλείαν ὑπὸ θεοῦ ἐγχειρισθέντας. ὑπομνήσεως δὲ ἕνεκα αὐτάρκη καὶ τὰ εἰρημένα. 2. ἀλλά σε ἀντιβολῶ, μή σοί τις περιττὴ εἶναι δόξω καὶ φανητιῶσα· οὐ γὰρ διδάσκουσά σε, ἀλλ’ ὑπομιμνήκουσα τὸν ἐμὸν ἐν θεῷ πατέρα τούτους παρεθέμην τοὺς λόγους· γινώσκω γὰρ τὰ ἑαυτῆς μέτρα καὶ οὐ συμπαρεκτείνω ἑαυτὴν τοῖς τηλικούτοις ὑμῖν. 3. ἀσπάζομαί σου τὸν ἅγιον κλῆρον καὶ τὸν φιλόχριστόν σου λαὸν τὸν ὑπὸ τὴν σὴν κηδεμονίαν ποιμαινόμενον. πάντες οἱ παρ’ ἡμῖν πιστοὶ προσαγορεύουσίν σε. ὑγιαίνειν με κατὰ θεὸν προσεύχου, μακάριε ποιμήν.

E faltar-me-á o tempo (46), se eu quiser rastrear todos os que na juventude agradaram a Deus (47), e receberam de Deus, em mãos, a profecia, o sacerdócio e a realeza. Para lembrança, basta o que foi dito. Mas suplico-te que eu não te pareça de algum modo impertinente e exibida (48). Pois não foi para te ensinar, mas para fazer recordar o meu pai em Deus, que apus estas palavras. Conheço, com efeito, as minhas medidas, e não me meço com homens da vossa grandeza. Saúdo o teu santo clero e o teu povo amante de Cristo, que é apascentado sob o teu desvelo. Todos os fiéis que estão entre nós te saúdam. Ora, bem-aventurado pastor, para que eu tenha saúde segundo Deus.

Epístola de Inácio a Maria

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ ἠλεημένῃ χάριτι θεοῦ πατρὸς ὑψίστου καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντος πιστοτάτῃ, ἀξιοθέῳ, χριστοφόρῳ θυγατρὶ Μαρίᾳ πλεῖστα ἐν θεῷ χαίρειν.

{Inácio, também chamado Teóforo, à que alcançou misericórdia da parte de} Deus (51) Pai altíssimo e do Senhor Jesus Cristo, que por nós morreu, à fidelíssima, digna de Deus, cristófora filha (52) Maria: pleníssima saudação em Deus.

[As primeiras palavras gregas da saudação não constam da transcrição verificada — lacuna documentada; o trecho entre chaves segue a lição registrada na nota (51) e o latim paralelo.]

I

Κρεῖττον μὲν γράμματος ὄψις, ὅσῳπερ μέρος οὖσα τοῦ χοροῦ τῶν αἰσθήσεων οὐ μόνον οἷς μεταδιδοῖ τὰ φιλικὰ τιμᾷ τὸν λαμβάνοντα, ἀλλὰ καὶ οἷς ἀντιδέχεται τὸν ἐπὶ τοῖς κρείττοσι πόθον πλουτεῖ. 2. πλὴν δεύτερος, φασί, λιμὴν καὶ ὁ τῶν γραμμάτων τρόπος, ὃν ὥσπερ ἀγαθὸν ὅρμον δεδέγμεθα παρὰ τῆς σῆς πίστεως πόρρωθεν, ὥσπερ δι’ αὐτῶν ἰδόντες τὸ ἔν σοι καλόν. 3. αἱ γὰρ τῶν ἀγαθῶν, ὦ πάνσοφε γύναι, ψυχαὶ ταῖς καθαρωτέραις ἐοίκασι πηγαῖς· ἐκεῖναί τε γὰρ τοὺς παριόντας, κἂν μὴ διψῶσιν, αὐτῷ τῷ εἴδει ἐφέλκονται αὐτοὺς ἀρύσασθαι τοῦ ποτοῦ, ἥ τε σὴ σύνεσις παρεγγυᾷ μετασχεῖν ἡμᾶς παρακελευομένη τῶν ἐν τῇ ψυχῇ σου βλυζόντων θείων ναμάτων.

Melhor que a carta é a vista, na medida em que, sendo parte do coro dos sentidos, não somente honra a quem recebe, pelas mostras de amizade que comunica, mas também, pelas que recebe em troca, enriquece o desejo das coisas melhores. Contudo, segundo porto, como se diz (53), é também o caminho das cartas; o qual, como bom ancoradouro, recebemos de longe da tua fé, como que conhecendo¹ por nós mesmos (54) o bem que há em ti. Pois as almas dos bons, ó mulher sapientíssima, assemelham-se às fontes puríssimas. Estas, com efeito, ainda que não tenham sede os que passam, atraem-nos pela sua aparência² (55) a haurir da bebida. E a tua inteligência (56) no-lo recomenda, convidando-nos a participar das divinas bebidas (57) que jorram na tua alma.

II

Ἐγὼ δέ, ὦ μακαρία, οὐκ ἐμαυτοῦ νῦν τοσοῦτον, ὅσον ἄλλων γενόμενος, ταῖς πολλῶν τῶν ἐναντίων γνώμαις ἐλαύνομαι, τὰ μὲν φυγαῖς, τὰ δὲ φρουραῖς, τὰ δὲ δεσμοῖς. 2. ἀλλ’ οὐδενὸς τούτων ἐπιστρέφομαι· ἐν δὲ τοῖς ἀδικήμασιν αὐτῶν μᾶλλον μαθητεύομαι, ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. 3. ὀναίμην τῶν δεινῶν τῶν ἐμοὶ ἡτοιμασμένων, ἐπειδὴ οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς.

Eu, porém, ó bem-aventurada (58), feito agora não tanto de mim mesmo quanto de outros, sou tocado pelos muitos³ (59) pareceres dos adversários: ora com desterros, ora com cárceres, ora com cadeias. Mas não me volto para nenhuma dessas coisas (60); antes, nas injustiças deles mais me faço discípulo, para alcançar Jesus Cristo. Que eu tire proveito (61) dos tormentos que me estão preparados: porque os sofrimentos do tempo presente não são dignos de comparação com a glória futura que há de revelar-se (62) em nós⁴.

III

Τὰ δὲ ὑπό σου διὰ τῆς ἐπιστολῆς κελευσθέντα ἀσμένως ἐπλήρωσα, ἐν οὐδενὶ ἀμφιβάλλων, ὧν αὐτὴ καλῶς ἔχειν δεδοκίμακας. ἔγνων γάρ σε κρίσει θεοῦ τὴν μαρτυρίαν τοῖν ἀνδροῖν πεποιῆσθαι, ἀλλ’ οὐ χάριτι σαρκικῇ. 2. πάνυ δέ με ἧσαν καὶ αἱ συνεχεῖς σου τῶν γραφικῶν χωρίων μνῆμαι, ἃς ἀναγνοὺς οὐδὲ μέχρις ἐννοίας ἐνεδοίασα περὶ τὸ πρᾶγμα· οὐ γὰρ εἰχον τίσιν ὀφθαλμοῖς ἐκδραμεῖν, ὧν εἶχον ἀναντίρρητον ὑπό σου τὴν ἀπόδειξιν. 3. ἀντίψυχόν σου γενοίμην ἐγώ, ὅτι φιλεῖς Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος· διὸ καὶ αὐτὸς ἐρεῖ σοι· Ἐγὼ τοὺς ἐμὲ φιλοῦντας ἀγαπῶ, οἱ δὲ ἐμὲ ζητοῦντες εὑρήσουσιν εἰρήνην.

E o que por ti me foi ordenado pela carta, cumpri-o de bom grado, sem pôr em dúvida nada daquilo que tu aprovaste estar bem. Pois soube que deste testemunho dos dois varões⁵ (63) por juízo de Deus, e não por favor carnal. E muito me agradaram também as tuas contínuas memórias de lugares da Escritura (64); as quais, tendo-as lido, nem sequer em pensamento duvidei (65) do assunto. Pois não tinha por que percorrer com os olhos aquilo de que tinha, da tua parte, demonstração irrefutável. Que eu seja resgate da tua alma⁶ (66), porque amas Jesus, o Filho do Deus vivo. Por isso também ele mesmo te dirá: Eu amo os que me amam; e os que me buscam encontrarão paz⁷ (67).

IV

Ἐπέρχεται δέ μοι λέγειν, ὅτι ἀληθινὸς ὁ λόγος, ὃν ἤκουον περί σου, ἔτι οὔσης σου ἐν τῇ Ῥώμῃ παρὰ τῷ μακαρίῳ πάπᾳ Ἀνεγκλήτῳ, ὃν διεδέξατο τὰ νῦν ὁ ἀξιομακάριστος Κλήμης, ὁ Πέτρου καὶ Παύλου ἀκουστής. καὶ νῦν προσέθηκας ἐπ’ αὐτῷ ἑκατονταπλασίως, καὶ προσθείης γε ἔτι, ὦ αὕτη. 2. σφόδρα ἐπεθύμουν ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, ὥστε συναναπαύσασθαι ὑμῖν. ἀλλ’ οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ ἡ ὁδὸς αὐτοῦ· ἐπέχει γάρ μου τὴν πρόθεσιν, οὐ συγχωροῦσα εἰς πέρας ἐλθεῖν ἡ στρατιωτικὴ φρουρά· ἀλλ’ οὔτε ἐν οἰς εἰμι δρᾶν τι ἢ παθεῖν οἷός τε ἐγώ. 3. διὸ δεύτερον τῆς ἐν φίλοις παραμυθίας τὸ γράμμα λογιζόμενος κατασπάζομαι τὴν ἱεράν σου ψυχήν, παρακαλῶν προσθεῖναι τῷ τόνῳ· ὁ γὰρ παρὼν πόνος ὀλίγος, ὁ δὲ προσδοκώμενος μισθὸς πολύς.

E ocorre-me dizer que é verdadeiro o relato que eu ouvia a teu respeito, quando ainda estavas em Roma junto do bem-aventurado papa Lino (68), a quem agora sucedeu o digníssimo de bem-aventurança Clemente, ouvinte de Pedro e de Paulo⁸. E agora acrescentaste sobre isso o cêntuplo (69); e oxalá acrescentes⁹ (70) ainda mais, ó tu (71). Desejava muito ir ter convosco (72), para descansar¹⁰ convosco (73); mas não está no homem o seu caminho¹¹ (74). Pois retém o meu propósito, não lhe permitindo chegar a termo, a guarda militar. E, na situação em que me encontro, não sou capaz nem de fazer nem de sofrer coisa alguma. Por isso, contando a carta como o segundo grau da consolação entre amigos, abraço a tua sagrada alma, exortando¹² (75) a que acrescentes¹³ vigor ao teu vigor¹⁴ (76). Pois o trabalho presente é pouco; e a recompensa que se espera, muita.

V

Φεύγετε τοὺς ἀρνουμένους τὸ πάθος Χριστοῦ καὶ τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν. πολλοὶ δέ εἰσιν ἄρτι οἱ ταύτην νοσοῦντες τὴν ἀρρωστίαν. τὰ δὲ ἄλλα σοι παραινεῖν εὔηθες, κατηρτισμένῃ μὲν παντὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ ἀγαθῷ, δυναμένῃ δὲ καὶ ἄλλους νουθετεῖν ἐν Χριστῷ. 2. ἄσπασαι πάντας τοὺς ὁμοίως σοι ἀντεχομένους τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας ἐν Χριστῷ. ἀσπάζονταί σε οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ διάκονοι καὶ πρὸ πάντων ὁ ἱερὸς Ἥρων. ἀσπάζεταί σε Κασσιανὸς ὁ ξένος μου καὶ ἡ ἀδελφή μου ἡ γαμετὴ αὐτοῦ καὶ τὰ φίλτατα αὐτῶν τέκνα. 3. ἐρρωμένην σε σαρκικὴν καὶ πνευματικὴν ὑγείαν ὁ κύριος ἁγιάσοι ἀεί, καὶ ἴδοιμί σε ἐν Χριστῷ τυγχάνουσαν τοῦ στεφάνου.

Fugi¹⁵ (77) dos que negam a paixão de Cristo e o seu nascimento segundo a carne; e muitos há agora que sofrem dessa enfermidade. Quanto ao mais, seria simplório admoestar-te: a ti, que estás aperfeiçoada para toda boa obra e palavra, e que podes também exortar outros em Cristo. Saúda todos os teus semelhantes¹⁶, que se apegam à própria salvação em Cristo (78). Saúdam-te os presbíteros e os diáconos, e antes de todos o sagrado Herão¹⁷ (79). Saúda-te Cassiano, meu hospedeiro, e a minha irmã, sua mulher¹⁸, e os seus filhos caríssimos (80). Que o Senhor te santifique (82) sempre, robusta em saúde carnal e espiritual (81); e que eu te veja, em Cristo, alcançar (83) a coroa.

Epístola aos Tarsenses

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ σεσωσμένῃ ἐν Χριστῷ ἐκκλησίᾳ, ἀξιεπαίνῳ καὶ ἀξιομνημονεύτῳ καὶ ἀξιαγαπητῷ, τῇ οὔσῃ ἐν Ταρσῷ, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ πληθυνθείη διὰ παντός.

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja salva em Cristo, digna de louvor, digna de memória e digna de amor (85), que está em Tarso: misericórdia e paz, da parte de Deus Pai e do Senhor Jesus Cristo, sejam multiplicadas sempre (86).

I

Ἀπὸ Συρίας μέχρι Ῥώμης θηριομαχῶ, οὐχ ὑπὸ ἀλόγων θηρίων βιβρωσκόμενος (ταῦτα γάρ, ὡς ἴστε, θεοῦ θελήσαντος ἐφείσαντο τοῦ Δανιήλ), ὑπὸ δὲ ἀνθρωπομόρφων, οἷς ὁ ἀνήμερος θὴρ ἐμφωλεύων νύττει με ὁσημέραι καὶ τιτρώσκει. 2. ἀλλ’ οὐδενὸς λόγον ποιοῦμαι τῶν δεινῶν, οὐδὲ ἔχω τὴν ψυχὴν τιμίαν ἐμαυτῷ, ὡς ἀγαπῶν αὐτὴν μᾶλλον ἢ τὸν κύριον. διὸ ἕτοιμός εἰμι πρὸς πῦρ, πρὸς θηρία, πρὸς ξίφος, πρὸς σταυρόν, μόνον ἵνα τὸν Χριστὸν ἴδω τὸν σωτῆρά μου καὶ θεόν, τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ ἀποθανόντα. 3. παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐγὼ ὁ δέσμιος Χριστοῦ, ὁ διὰ γῆς καὶ θαλάσσης ἐλαυνόμενος· στήκετε ἐν τῇ πίστει ἑδραῖοι, ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται· γίνεσθε ἀκλινεῖς, ὅτι κύριος κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ.

Desde a Síria até Roma luto com feras: não devorado (87) por feras irracionais — pois estas, como sabeis, por Deus assim o querer, pouparam Daniel —, mas¹ (88) por feras de forma humana (89), nas quais, agachada de tocaia², a fera cruel me pica (90) e me fere dia após dia³. Mas não faço conta de nenhum desses tormentos (91)⁴, nem tenho a minha vida por preciosa para mim, de modo a amá-la⁵ (92) mais que ao Senhor. Por isso estou pronto para o fogo, para as feras, para a espada, para a cruz — contanto que veja o Cristo (93), meu Salvador (94) e Deus, que por mim morreu. Rogo-vos, pois, eu, o prisioneiro de Cristo, o tocado por terra e por mar: permanecei firmes na fé⁶, tornai-vos inabaláveis, porque o justo viverá da fé⁷; tornai-vos sem desvio, porque o Senhor faz habitar numa casa os de um só costume⁸ (95)⁹.

II

Ἔγνων, ὅτι τινὲς τῶν τοῦ Σατανᾶ ὑπηρετῶν ἐβουλήθησαν ὑμᾶς ταράξαι· οἱ μέν, ὅτι Ἰησοὺς δοκήσει ἐγεννήθη καὶ δοκήσει ἐσταυρώθη καὶ δοκήσει ἀπέθανεν· οἱ δέ, ὅτι οὐκ ἔστιν υἱὸς τοῦ δημιουργοῦ· οἱ δέ, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ ἐπὶ πάντων θεός· ἄλλοι δέ, ὅτι ψιλὸς ἄνθρωπός ἐστιν· ἕτεροι δέ, ὅτι ἡ σὰρξ αὕτη οὐκ ἐγείρεται καὶ δεῖ τὸν ἀπολαυστικὸν βίον ζῆν καὶ μετιέναι· τοῦτον γὰρ εἶναι πέρας τῶν ἀγαθῶν τοῖς μετ’ οὐ πολὺ φθαρησομένοις. 2. τοσούτων κακῶν ἐσμὸς εἰσεκώμασεν· ἀλλ’ ὑμεῖς οὐδὲ πρὸς ὥραν εἴξατε τῇ ὑποταγῇ αὐτῶν. Παύλου γάρ ἐστε πολῖται καὶ μαθηταί, τοῦ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καὶ κύκλῳ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ πεπληρωκότος τὸ εὐαγγέλιον καὶ τὰ στίγματα τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκὶ περιφέροντος.

Soube que alguns dos servidores de Satanás quiseram perturbar-vos: uns, dizendo que Jesus foi crucificado em aparência¹⁰ (96) e em aparência morreu¹¹; outros, que ele não é o Filho do Demiurgo; outros, que ele mesmo é o Deus que está sobre todas as coisas (97); outros ainda, que é mero homem; e outros, que esta carne não ressuscita¹² (98), e que cumpre viver e levar¹³ (1) a vida do gozo (99) — pois este¹⁴ (2) seria o termo dos bens para os que dentro em pouco hão de perecer. Um enxame de tantos males irrompeu em farra (3). Mas vós, nem por uma hora cedestes à sujeição deles¹⁵ (4). Pois sois concidadãos (5) e discípulos de Paulo¹⁶, que desde Jerusalém, e em redor, até o Ilírico¹⁷, cumpriu plenamente o Evangelho, e trazia na carne as marcas de Cristo¹⁸.

III

Οὗ .μεμνημένοι πάντως γινώσκετε, ὅτι Ἰησοῦς ὁ κύριος ἀληθῶς ἐγεννήθη ἐκ Μαρίας, γενόμενος ἐκ γυναικός, καὶ ἀληθείᾳ ἐσταυρώθη. ἐμοὶ γάρ, φησί, μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ. 2. καὶ ἀληθείᾳ ἀπέθανε καὶ ἀνέστη· εἰ παθητὸς γάρ, φησίν, ὁ Χριστός, εἰ πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν· καὶ ὃ ἀπέθανε, τῇ ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν ἐφάπαξ· ὃ δὲ ζῇ, τῷ θεῷ ζῇ. 3. ἐπεὶ τίς χρεία δεσμῶν, Χριστοῦ μὴ ἀποθανόντος; τίς χρεία ὑπομονῆς; τίς χρεία μαστίγων; τί δήποτε Πέτρος μὲν ἐσταυροῦτο, Παῦλος δὲ καὶ Ἰάκωβος μαχαίρᾳ ἐτέμνοντο, Ἰωάννης δὲ ἐφυγαδεύετο ἐν Πάτμῳ, Στέφανος δὲ ἐν λίθοις ἀνῃρεῖτο παρὰ τῶν κυριοκτόνων Ἰουδαίων; ἀλλ’ οὐδὲν τούτων εἰκῆ· ἀληθείᾳ γὰρ ἐσταυρώθη ὁ κύριος ὑπὸ τῶν δυσσεβῶν.

Lembrados dele, sabeis com toda a certeza que Jesus, o Senhor¹⁹ (6), verdadeiramente nasceu de Maria, gerado de mulher, e verdadeiramente foi crucificado. Pois: Longe de mim, diz ele, gloriar-me, a não ser na cruz do Senhor Jesus²⁰. E verdadeiramente padeceu, e morreu, e ressuscitou. Pois: Se passível, diz, é o Cristo, se é o primeiro da ressurreição dos mortos²¹. E: No que morreu, morreu ao pecado de uma vez por todas; no que vive, vive para Deus²². Aliás, que necessidade haveria de cadeias, se Cristo não tivesse morrido²³ (7)? Que necessidade de paciência? Que necessidade de açoites? Por que, enfim, Pedro foi crucificado; Paulo e Tiago²⁴, cortados à espada; João, desterrado em Patmos²⁵; e Estêvão, morto a pedradas pelos²⁶ judeus matadores do Senhor (8)? Mas nada disso foi em vão (9): pois verdadeiramente o Senhor foi crucificado pelos ímpios.

IV

Καὶ οὗτος ὁ γεννηθεὶς ἐκ γυναικὸς υἱός ἐστι τοῦ θεοῦ, καὶ ὁ σταυρωθεὶς πρωτότοκος πάσης κτίσεως καὶ θεὸς λόγος, καὶ αὐτὸς ἐποίησε τὰ πάντα. 2. λέγει γὰρ ὁ ἀπόστολος· Εἷς θεὸς ὁ πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι’ οὗ τὰ πάντα. καὶ πάλιν· Εἷς γὰρ θεὸς καὶ εἷς μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός, καί· Ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, τὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς, ὁρατὰ καὶ ἀόρατα· καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκεν.

E que este que nasceu (10) de mulher é o Filho de Deus, e o que foi crucificado é o primogênito de toda a criatura, e Deus Verbo, e ele mesmo fez todas as coisas (11)²⁷. Pois diz o Apóstolo: Um só Deus, o Pai, de quem vêm todas as coisas; e um só Senhor, Jesus Cristo (12), por quem são todas as coisas²⁸. E de novo: Pois um só é Deus, e um só o mediador entre Deus e os homens, o homem Jesus Cristo²⁹; e nele foram criadas todas as coisas no céu e na terra, visíveis e invisíveis; e ele é antes de todas as coisas, e todas as coisas nele subsistem³⁰.

V

Καὶ ὅτι οὐκ αὐτός ἐστιν ὁ ἐπὶ πάντων θεός, ἀλλ’ υἱὸς ἐκείνου, λέγει· Ἀναβαίνω πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ πατέρα ὑμῶν καὶ θεόν μου καὶ θεὸν ὑμῶν, καί· Ὅτε ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε καὶ αὐτὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ ὁ θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν. 2. οὐκοῦν ἕτερός ἐστιν ὁ ὑποτάξας καὶ ὁ ὢν τὰ πάντα ἐν πᾶσιν, καὶ ἕτερος, ᾧ ὑπετάγη, ὃς καὶ μετὰ πάντων ὑποτάσσεται.

E que não é ele o Deus que está sobre todas as coisas e Pai (13), mas Filho daquele, di-lo ele mesmo: Subo para o meu Pai e vosso Pai, e meu Deus e vosso Deus³¹. E: Quando todas as coisas lhe estiverem sujeitas, então³² também ele mesmo³³ se sujeitará (14) àquele que lhe sujeitou todas as coisas, para que Deus seja tudo em todos³⁴. Portanto, um é o que sujeitou, e que é tudo em todos; e outro aquele a quem foram sujeitas, o qual³⁵ também com todas as coisas se sujeita (15).

VI

Καὶ οὔτε ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ δι’ οὗ καὶ ἐν ᾧ γέγονε τὰ πάντα· πάντα γὰρ δι’ αὐτοῦ ἐγένετο. ἡνίκα ἐποίει τὸν οὐρανόν, συμπαρήμην αὐτῷ, καὶ ἐκεῖ ἤμην παρ’ αὐτῷ ἁρμόζουσα, καὶ προσέχαιρέν μοι καθ’ ἡμέραν. 2. πῶς δ’ ἂν ὁ ψιλὸς ἄνθρωπος ἤκουσεν· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου; πῶς δὲ καὶ ἔλεγεν· Πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι; καί· Δόξασόν με τῇ δόξῃ, ᾗ εἷχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον γενέσθαι; ποῖος δὲ ἄνθρωπος ἔλεγεν· Καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμόν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με; 3. περὶ ποίου δὲ ἀνθρώπου ἔλεγεν τό· Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον· ἐν τῷ κόσμῳ ἧν, καὶ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω· εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον; 4. πῶς οὖν ὁ τοιοῦτος ψιλὸς ἄνθρωπος καὶ ἐκ Μαρίας ἔχων τὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι, ἀλλ’ οὐχὶ θεὸς λόγος καὶ υἱὸς μονογενής; ἐν ἀρχῇ γὰρ ἧν ὁ λόγος, καὶ ὁ λόγος ἧν πρὸς τὸν θεόν, καὶ θεὸς ἧν ὁ λόγος. καὶ ἐν ἄλλοις· Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ· πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με, πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ με.

Mas tampouco é mero homem aquele por quem (16) e em quem todas as coisas foram feitas. Pois: Todas as coisas foram feitas por meio dele³⁶. Quando fazia (17) o céu, eu estava presente com ele; e ali estava eu junto dele, ajustando (18), e alegrava-se comigo dia após dia³⁷. E como é que um mero homem ouviria: Senta-te à minha direita³⁸? E como diria: Antes que Abraão viesse a ser, eu sou³⁹? E: Glorifica-me⁴⁰ com a tua glória⁴¹, que eu tinha antes que o mundo existisse⁴² (19)⁴³? E que homem diria (20)⁴⁴: Desci do céu, não para fazer a minha vontade, mas a vontade daquele que me enviou⁴⁵? E de que homem se diria: Era a luz verdadeira, que ilumina todo homem que vem ao mundo; estava no mundo, e o mundo foi feito por meio dele, e o mundo não o conheceu; veio para o que era seu, e os seus não o receberam⁴⁶? Como, pois, um tal seria mero homem, tendo de Maria o princípio do ser, e não antes o Deus Verbo e o Filho unigênito? Pois: No princípio era o Verbo, e o Verbo estava junto de Deus, e o Verbo era Deus (21)⁴⁷. E noutro lugar (22): O Senhor criou-me princípio dos seus caminhos, para as suas obras; antes do século me fundou; e antes de todos os outeiros me gera⁴⁸.

VII

Ὅτι δὲ καὶ ἀνίσταται τὰ σώματα ἡμῶν, λέγει· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἔρχεται ὥρα, ἐν ἧ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις ἀκούσονται τῆς φωνῆς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσονται. καὶ ὁ ἀπόστολος· Δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν. 2. καὶ ὅτι δεῖ σωφρόνως ζῆν καὶ δικαίως, πάλιν λέγει· Μὴ πλανᾶσθε· οὔτε μοιχοὶ οὔτε μαλακοὶ οὔτε ἀρσενοκοῖται οὔτε πόρνοι οὔτε λοίδοροι οὔτε μέθυσοι οὔτε κλέπται βασιλείαν θεοῦ κληρονομῆσαι δύνανται, καί· Εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται· κενὸν ἄρα τὸ κήρυγμα ἡμῶν, κενὴ δὲ καὶ ἡ πίστις ἡμῶν· ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν· ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο. εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἠλπικότες ἐσμὲν ἐν Χριστῷ μόνον, ἐλεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμέν. εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, φάγωμεν καὶ πίωμεν· αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν. 3. οὕτω δὲ διακείμενοι, τί διοίσομεν ὄνων καὶ κυνῶν, οἳ μηδὲν τοῦ μέλλοντος φροντίζοντες μόνου τοῦ φαγεῖν εἰσιν ὀρεκτικοὶ καὶ τῶν μετὰ τὸ φαγεῖν; ἀνεπιστάτητοι γάρ εἰσι τοῦ κινοῦντος ἔνδοθεν νοῦ.

E que também os nossos corpos ressuscitam, di-lo: Em verdade vos digo que vem a hora em que todos os que estão nos sepulcros ouvirão a voz do Filho (23) de Deus, e os que ouvirem viverão⁴⁹. E o Apóstolo (24): Pois é preciso que este corruptível se revista da incorrupção, e que este mortal se revista da imortalidade⁵⁰. E que cumpre viver com temperança e justiça⁵¹ (25), de novo⁵² o diz (26): Não vos enganeis: nem adúlteros, nem efeminados, nem os que se deitam com varões (27), nem fornicadores, nem maldizentes, nem beberrões, nem ladrões podem herdar⁵³ (28) o reino de Deus⁵⁴. E: Se os mortos não ressuscitam, tampouco Cristo ressuscitou; logo, vã é a nossa pregação, e vã também a vossa⁵⁵ fé (29). Ainda estais nos vossos pecados. Logo, também os que adormeceram em Cristo pereceram. Se é só para esta vida que temos esperado em Cristo, somos os mais dignos de lástima de todos os homens. Se os mortos não ressuscitam, comamos e bebamos, porque amanhã morreremos⁵⁶. E, se estivermos assim dispostos, em que diferiremos dos asnos e dos cães, que, sem nenhum cuidado do porvir, só cuidam de comer, vindo ao apetite⁵⁷ (30) também do que vem depois de comer⁵⁸? Pois não têm conhecimento do intelecto⁵⁹ que move de dentro (31).

VIII

Ὀναίμην ὑμῶν ἐν κυρίῳ. νήφετε· πᾶσαν ἕκαστος κακίαν ἀπόθεσθε καὶ τὸν θηριώδη θυμόν, καταλαλιάν, συκοφαντίαν, αἰσχρολογίαν, εὐτραπελίαν, ψιθυρισμόν, φυσίωσιν, μέθην, λαγνείαν, φιλαργυρίαν, φιλοδοξίαν, φθόνον καὶ πᾶν τὸ τούτοις συνῳδόν. ἐνδύσασθε δὲ τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, καὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίας. 2. οἱ πρεσβύτεροι ὑποτάσσεσθε τῷ ἐπισκόπῳ, οἱ διάκονοι τοῖς πρεσβυτέροις, ὁ λαὸς τοῖς διακόνοις. ἀντίψυχον ἐγὼ τῶν φυλαττόντων ταύτην τὴν εὐταξίαν· καὶ ὁ κύριος εἴη μετ’ αὐτῶν διηνεκῶς.

Tire eu proveito de vós no Senhor. Sede sóbrios: deponha cada um toda malícia e o furor de fera, a maledicência, a calúnia, a fala torpe, a chocarrice, o cochicho, o inchaço⁶⁰, a embriaguez, a lascívia, a avareza, o amor da glória, a inveja, e tudo o que com isso concorda. Revesti-vos, antes, do nosso⁶¹ Senhor (32) Jesus Cristo, e não façais provisão da carne para as concupiscências⁶². Presbíteros, sujeitai-vos ao bispo; diáconos, aos presbíteros (33); povo, aos presbíteros e aos diáconos (34). Resgate⁶³ (35) seja eu dos que guardam esta boa ordem; e que o Senhor esteja com eles continuamente (36).

IX

Οἱ ἄνδρες στέργετε τὰς γαμετὰς ὑμῶν, αἱ γυναῖκες τοὺς ὁμοζύγους· οἱ παῖδες τοὺς γονεῖς προηγεῖσθε, οἱ γονεῖς τὰ τέκνα ἐκτρέφετε ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ κυρίου· τὰς ἐν παρθενίᾳ τιμᾶτε ὡς ἱερείας Χριστοῦ, τὰς ἐν σεμνότητι χήρας ὡς θυσιαστήριον θεοῦ. 2. οἱ κύριοι μετὰ φειδοῦς τοῖς δούλοις ἐπιτάσσετε· οἱ δοῦλοι μετὰ φόβου τοῖς κυρίοις ἐξυπηρετεῖτε. μηδεὶς ἐν ὑμῖν ἀργὸς ἔστω· μήτηρ γὰρ τῆς ἐνδείας ἡ ἀργία. ταῦτα οὐκ ἐπιτάττω ὡς ὤν τι, εἰ καὶ δέδεμαι, ἀλλ’ ὡς ἀδελφὸς ὑπομιμνήσκω. εἴη κύριος μεθ’ ὑμῶν.

Maridos, amai as vossas esposas; mulheres, os vossos consortes (37). Filhos, reverenciai⁶⁴ os pais (38); pais, criai os filhos na disciplina e admoestação do Senhor⁶⁵. Honrai as que vivem na virgindade, como sacerdotisas de Cristo (39); as viúvas que vivem na gravidade, como altar de Deus (40). Servos, servi aos senhores com temor; senhores, mandai nos servos com comedimento⁶⁶. Ninguém entre vós seja ocioso: pois a ociosidade é mãe da penúria (41). Estas coisas não as ordeno como quem é alguma coisa, ainda que esteja acorrentado; mas, como irmão, faço-vos lembrar (42)⁶⁷. Que o Senhor esteja convosco⁶⁸.

X

Ὀναίμην ὑμῶν τῶν προσευχῶν· προσεύχεσθε, ἵνα Ἰησοῦ ἐπιτύχω. παρατίθεμαι ὑμῖν τὴν ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐκκλησίαν. 2. ἀσπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι τῆς Ἀσίας καὶ Πολύκαρπος ὁ ἄνθρωπος θεοῦ, ᾧ καὶ παραθήσομαι τὴν ἐκκλησίαν τῆς Συρίας. ἀσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἐκκλησία Φιλιππησίων, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν. ἀσπάζεται ὑμᾶς Φίλων ὁ διάκονος ὑμῶν, ᾧ καὶ ἐγὼ εὐχαριστῶ σπουδαίως ὑπηρετοῦντί μοι ἐν πᾶσιν. ἀσπάζεται ὑμᾶς Ἀγαθόπους ὁ διάκονος, ὃς ἐκ Συρίας ἀκολουθεῖ μοι ἐν Χριστῷ. 3. ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ φιλήματι. ἀσπάζομαι πάντας καὶ πάσας τοὺς ἐν Χριστῷ. ἔρρωσθε σώματι καὶ ψυχῇ καὶ πνεύματι, καὶ ἐμοῦ μὴ ἐπιλάθησθε. ὁ κύριος μεθ’ ὑμῶν.

Tire eu proveito das vossas orações. Orai para que eu alcance Jesus. Confio-vos a Igreja que está em Antioquia. Saúdam-vos as Igrejas (43) dos filipenses, de onde também vos escrevo. Saúda-vos Fílon, o vosso diácono, a quem também eu dou graças, por me servir com diligência em tudo. Saúda-vos Agátopo (44), o diácono, o da Síria, que me segue em Cristo. Saudai-vos uns aos outros com ósculo santo⁶⁹. Saúdo a todos e a todas, os que estão em Cristo. Passai bem em corpo, e alma, e um só espírito; e não vos esqueçais de mim. O Senhor esteja convosco.

Epístola aos Antioquenos

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, ἐκκλησίᾳ ἠλεημένῃ ὑπὸ θεοῦ, ἐκλελεγμένῃ ὑπὸ Χριστοῦ, παροικούσῃ ἐν Συρίᾳ καὶ πρώτῃ Χριστοῦ ἐπωνυμίαν λαβούσῃ, τῇ ἐν Ἀντιοχείᾳ, ἐν θεῷ πατρὶ καὶ κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ χαίρειν.

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja que alcançou misericórdia de Deus, escolhida por Cristo (46), peregrina na Síria, e que foi a primeira a receber o nome de Cristo¹, a que está em Antioquia: em Deus Pai e no Senhor Jesus Cristo, saudação (47).

I

Ἐλαφρά μοι καὶ κοῦφα τὰ δεσμὰ ὁ κύριος πεποίηκεν μαθόντι εἰρηνεύειν ὑμᾶς καὶ ἐν πάσῃ ὁμονοίᾳ σαρκικῇ τε καὶ πνευματικῇ διάγειν. 2. παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἐγὼ ὁ δέσμιος ἐν κυρίῳ, ἀξίως περιπατῆσαι τῆς κλήσεως, ἧς ἐκλήθητε, φυλαττόμενοι τὰς εἰσκωμασάσας αἱρέσεις τοῦ πονηροῦ ἐπ’ ἀπάτῃ καὶ ἀπωλείᾳ τῶν πειθομένων αὐτῷ, προσέχειν δὲ τῇ τῶν ἀποστόλων διδαχῇ καὶ νόμῳ καὶ προφήταις πιστεύειν, πᾶσαν ἰουδαϊκὴν καὶ ἑλληνικὴν ἀπορρίψαι πλάνην καὶ μήτε πλῆθος θεῶν ἐπεισάγειν μήτε τὸν Χριστὸν ἀρνεῖσθαι προφάσει τοῦ ἑνὸς θεοῦ.

Leves e fáceis de levar me fez o Senhor as cadeias, desde que soube (48)² que estais em paz e viveis em toda concórdia, tanto carnal quanto espiritual. Rogo-vos, pois, eu, o prisioneiro no Senhor, que andeis de modo digno da vocação com que fostes chamados³: guardando-vos das heresias do maligno, que irromperam⁴ para engano e perdição dos que lhes dão crédito (49); e que atendais ao ensinamento dos apóstolos, e creiais na lei e nos profetas; rejeitai todo erro judaico e helênico; e nem introduzais multidão de deuses, nem negueis o Cristo a pretexto do único Deus.

II

Μωσῆς τε γὰρ ὁ πιστὸς θεράπων τοῦ θεοῦ εἰπών· Κύριος ὁ θεός σου κύριος εἷς ἐστιν, καὶ τὸν ἕνα καὶ μόνον κηρύξας θεόν, ὡμολόγησεν εὐθέως καὶ τὸν κύριον ἡμῶν λέγων· Κύριος ἔβρεξεν ἐπὶ Σόδομα καὶ Γόμορρα παρὰ κυρίου πῦρ καὶ θεῖον. 2. καὶ πάλιν· Καὶ εἶπεν ὁ θεός· ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν· καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατ’ εἰκόνα θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, καὶ ἑξῆς· Ἐν εἰκόνι θεοῦ ἐποίησα τὸν ἄνθρωπον. 3. καὶ ὅτι γενήσεται ἄνθρωπος, φησίν· Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ.

Pois Moisés, o fiel servidor de Deus, ao dizer: O Senhor teu Deus, o Senhor, é um só⁵ (50) — proclamando o único e só Deus —, confessou logo também o nosso Senhor, dizendo: O Senhor fez chover sobre Sodoma e Gomorra, da parte do Senhor, fogo e enxofre⁶. E de novo: [E] disse Deus⁷: Façamos o homem segundo a nossa imagem⁸ (51); e fez Deus o homem; segundo a imagem de Deus o fez⁹. E em seguida: Na imagem de Deus fez o homem. E que ele se tornaria homem, di-lo: Um profeta vos suscitará o Senhor¹⁰ (52) dentre os vossos irmãos, como eu¹¹.

III

Οἵ τε προφῆται εἰπόντες ὡς ἐκ προσώπου τοῦ θεοῦ· Ἐγὼ θεὸς πρῶτος καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα καὶ πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστιν θεός, περὶ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων λέγουσιν. 2. καὶ περὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· Υἱός, φησίν, ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἄνωθεν, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ μεγάλης βουλῆς ἄγγελος, θαυμαστός, σύμβουλος, θεὸς ἰσχυρός, ἐξουσιαστής. 3. καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ· Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ. καὶ περὶ τοῦ πάθους· Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτὸν ἄφωνος, καί· Ἐγὼ ὡς ἀρνίον ἄκακον ἀγόμενον τοῦ θύεσθαι.

E os profetas, ao dizerem, como da pessoa de Deus: Eu sou Deus, o primeiro, e eu depois destas coisas, e fora de mim não há Deus (53)¹², acerca do Pai do universo, dizem também acerca do nosso Senhor Jesus Cristo: Um Filho, dizem¹³ (54), nos foi dado, cujo principado está sobre o seu ombro (55), do alto; e chama-se o seu nome Anjo do grande conselho, admirável, conselheiro, Deus, forte, dominador¹⁴. E acerca da sua inumanação: Eis que a Virgem conceberá no ventre, e dará à luz um filho, e chamarão o seu nome Emanuel¹⁵. E acerca da paixão: Como ovelha foi levado ao matadouro, e como cordeiro mudo diante do que o tosquia; e eu, como cordeiro inocente levado para ser imolado¹⁶.

IV

Οἵ τε εὐαγγελισταὶ εἰπόντες τὸν ἕνα πατέρα μόνον ἀληθινὸν θεόν, καὶ τὰ κατὰ τὸν κύριον ἡμῶν οὐ παρέλιπον, ἀλλ’ ἔγραψαν· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος· οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν· πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. 2. καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως· Ὁ λόγος, φησίν, σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καί· Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ υἱοῦ Δαυίδ, υἱοῦ Ἀβραάμ. 3. οἱ δὲ ἀπόστολοι εἰπόντες, ὅτι θεὸς εἷς ἐστιν, εἶπον οἱ αὐτοί, ὅτι εἷς καὶ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, καὶ τὴν ἐνσωμάτωσιν καὶ τὸ πάθος οὐκ ἐπῃσχύνθησαν· τί γάρ φησιν· Ἄνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς;

E os evangelistas, ao dizerem que o único Pai é o só Deus verdadeiro¹⁷, não omitiram também o que é do nosso Senhor, mas escreveram (56): No princípio era o Verbo, e o Verbo estava junto de Deus, e o Verbo era Deus. Este estava no princípio junto de Deus. Todas as coisas foram feitas por meio dele, e sem ele nada do que foi feito se fez (57)¹⁸. E acerca da inumanação: O Verbo, diz, se fez carne e habitou entre nós¹⁹; e: Livro da geração²⁰ de Jesus Cristo, filho de Davi, filho de Abraão²¹. E os apóstolos, ao dizerem que Deus é um (58)²², os mesmos disseram que um também é o mediador entre Deus e os homens²³; e não se envergonharam da incorporação e da paixão. Pois que diz? O homem Jesus Cristo, que se deu a si mesmo pela vida e salvação do mundo (59).

V

Πᾶς οὖν, ὅστις ἕνα καταγγέλλει θεὸν ἐπ’ ἀναιρέσει τῆς τοῦ Χριστοῦ θεότητος, υἱός ἐστιν διαβόλου καὶ ἐχθρὸς πάσης δικαιοσύνης· ὅ τε ὁμολογῶν Χριστὸν οὐ τοῦ ποιήσαντος τὸν κόσμον υἱόν, ἀλλ’ ἑτέρου τινὸς ἀγνώστου, παρ’ ὃν ἐκήρυξεν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται, οὗτος ὄργανόν ἐστιν αὐτοῦ τοῦ διαβόλου· 2. ὅ τε τὴν ἐνανθρώπησιν παραιτούμενος καὶ τὸν σταυρὸν ἐπαισχυνόμενος, δι’ ὃν δέδεμαι, οὗτός ἐστιν ἀντίχριστος· ὅ τε ψιλὸν ἄνθρωπον λέγων τὸν Χριστὸν ἐπάρατός ἐστι κατὰ τὸν προφήτην, οὐκ ἐπὶ θεῷ πεποιθώς, ἀλλ’ ἐπὶ ἀνθρώπῳ· διὸ καὶ ἄκαρπός ἐστιν παραπλησίως τῇ ἀγριομυρίκῃ.

Todo aquele, pois, que anuncia um único e só (60) Deus, de modo a suprimir a divindade de Cristo, é diabo (61)²⁴ e inimigo de toda justiça; e o que confessa Cristo, mas não como filho do que fez o mundo, e sim de um outro desconhecido, fora daquele que a lei e os profetas pregaram, esse é instrumento do próprio diabo. E o que recusa a inumanação e se envergonha da cruz, pela qual estou acorrentado, esse é o Anticristo²⁵. E o que diz que o Cristo é mero homem é maldito, segundo o profeta, por não confiar em Deus, mas num homem; por isso também é infrutífero, semelhante à tamargueira selvagem (62)²⁶.

VI

Ταῦτα γράφω ὑμῖν, ὦ τοῦ Χριστοῦ νεολαία, οὐ συνειδὼς ὑμῖν τὸ τοιοῦτο φρόνημα, ἀλλὰ προφυλαττόμενος ὑμᾶς, ὡς πατὴρ τὰ ἑαυτοῦ τέκνα. 2. βλέπετε οὖν τοὺς κακεντρεχεῖς ἐργάτας, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια, ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία, ὧν ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν· βλέπετε τοὺς κύνας τοὺς ἐνεούς, τοὺς ὄφεις τοὺς συρομένους, τὰ φολιδωτὰ δρακόντια, τὰς ἀσπίδας, τοὺς βασιλίσκους, τοὺς σκορπίους· οὗτοι γάρ εἰσι θῶες ἀλωποί, ἀνθρωπόμιμοι πίθηκοι.

Escrevo-vos estas coisas, ó²⁷ nova geração (63)²⁸ de Cristo, não por saber que haja em vós (64) tal pensamento, mas para vos precaver, como um pai aos seus filhos. Vede, pois, os obreiros de maligna destreza, os inimigos da cruz de Cristo, cujo fim é a perdição (65)²⁹, cuja glória está na sua vergonha. Vede os cães mudos (66)³⁰, as serpentes que se arrastam (67), os dragõezinhos escamosos³¹ (68), as áspides, os basiliscos, os escorpiões. Pois estes são chacais astutos (69) (70), macacos imitadores dos homens.

VII

Παύλου καὶ Πέτρου γεγόνατε μαθηταί· μὴ ἀπολέσητε τὴν παραθήκην. μνημονεύσατε Εὐοδίου τοῦ ἀξιομακαρίστου ποιμένος ὑμῶν, ὃς πρῶτος ἐνεχειρίσθη παρὰ τῶν ἀποστόλων τὴν ὑμετέραν προστασίαν. μὴ καταισχύνωμεν τὸν πατέρα, γενώμεθα γνήσιοι παῖδες, ἀλλὰ μὴ νόθοι. 2. οἴδατε, ὅπως συνανεστράφην μεθ’ ὑμῶν. ἃ παρὼν ἔλεγον ὑμῖν, ταῦτα καὶ ἀπὼν γράφω· Εἴ τις οὐ φιλεῖ τὸν κύριον Ἰησοῦν, ἤτω ἀνάθεμα. μιμηταί μου γίνεσθε. ἀντίψυχον ὑμῶν γενοίμην, ὅταν Ἰησοῦ ἐπιτύχω. μνημονεύετέ μου τῶν δεσμῶν.

De Paulo e de Pedro fostes discípulos: não percais o depósito³² (71). Lembrai-vos de Evódio (72), o vosso pastor digno de bem-aventurança, que foi o primeiro a receber dos apóstolos (73) o governo de vós. Não envergonhemos o pai; tornemo-nos filhos legítimos, e não bastardos. Sabeis de que modo convivi (74) convosco: o que³³, presente (75), eu vos dizia, isso também, ausente, escrevo: Se alguém não ama o Senhor Jesus, seja anátema. Sede meus imitadores³⁴. Resgate das vossas almas seja eu, quando alcançar Jesus. Lembrai-vos das minhas cadeias³⁵.

VIII

Οἱ πρεσβύτεροι, ποιμάνατε τὸ ἐν ὑμῖν ποίμνιον, ἕως ἀναδείξῃ ὁ θεὸς τὸν μέλλοντα ἄρχειν ὑμῶν· ἐγὼ γὰρ ἤδη σπένδομαι, ἵνα Χριστὸν κερδήσω. 2. οἱ διάκονοι γινωσκέτωσαν, οἵου εἰσὶν ἀξιώματος, καὶ σπουδαζέτωσαν ἄμεμπτοι εἶναι, ἵνα ὦσιν μιμηταί Χριστοῦ. ὁ λαὸς ὑποτασσέσθω τοῖς πρεσβυτέροις καὶ τοῖς διακόνοις. αἱ παρθένοι γινωσκέτωσαν, τίνι καθιέρωσαν ἑαυτάς.

Presbíteros, apascentai o rebanho que está entre vós³⁶, até que Deus designe aquele que há de governar-vos. Pois eu já sou libado³⁷ (76), para ganhar Cristo³⁸. Os diáconos saibam de que dignidade são, e esforcem-se por ser irrepreensíveis, para serem imitadores de Cristo. O povo sujeite-se aos presbíteros e aos diáconos. As virgens saibam a quem se consagraram.

IX

Οἱ ἄνδρες στεργέτωσαν τὰς ὁμοζύγους, μνημονεύοντες, ὅτι μία ἑνί, οὐ πολλαὶ ἑνὶ ἐδόθησαν ἐν τῇ κτίσει. αἱ γυναῖκες τιμάτωσαν τοὺς ἄνδρας ὡς σάρκα ἰδίαν, μηδὲ ἐξ ὀνόματος αὐτοὺς τολμάτωσαν καλεῖν· σωφρονείτωσαν δέ, μόνους ἄνδρας τοὺς ὁμοζύγους εἶναι νομίζουσαι, οἷς καὶ ἡνώθησαν κατὰ γνώμην θεοῦ. 2. οἱ γονεῖς τὰ τέκνα παιδεύετε παιδείαν ἱεράν. τὰ τέκνα τιμᾶτε τοὺς γονεῖς, ἵνα εὖ ὑμῖν ᾖ.

Os maridos amem as suas consortes, lembrados de que na criação uma foi dada a um, e não muitas a um (77)³⁹. As mulheres honrem os seus maridos como a própria carne, e não ousem chamá-los pelo nome (78); e sejam castas, tendo por varões unicamente os seus consortes, aos quais foram unidas segundo o desígnio de Deus. Pais, educai os filhos em educação sagrada. Filhos, honrai os pais, para que vos vá bem⁴⁰.

X

Οἱ δεσπόται μὴ ὑπερηφάνως τοῖς δούλοις προσέχετε, μιμούμενοι τὸν τλητικὸν Ἰὼβ εἰπόντα· Εἰ δὲ καὶ ἐφαύλισα κρῖμα θεράποντός μου ἢ θεραπαίνης μου, κρινομένων αὐτῶν πρός με· τί γὰρ ποιήσω, ἐὰν ἔτασίν μου ὁ κύριος ποιήσηται; καὶ τὰ ἑξῆς ἐπίστασθε. 2. οἱ δοῦλοι μὴ παροργίζετε τοὺς δεσπότας ἐν μηδενί, ἵνα μὴ κακῶν ἀνηκέστων ἑαυτοῖς αἴτιοι γένησθε.

Senhores, não trateis os servos com soberba, imitando o sofredor (79) Jó, que disse: Se desprezei o direito do meu servo ou da minha serva, quando pleiteavam comigo — que farei, se o Senhor fizer inquirição (80) de mim⁴¹? — e o que se segue, vós o sabeis. Servos, não provoqueis à ira os senhores em coisa nenhuma (81), para que não vos torneis causadores, para vós mesmos, de males sem remédio (82).

XI

Μηδεὶς ἀργὸς ἐσθιέτω, ἵνα μὴ ῥεμβὸς γένηται καὶ πορνοκόπος. μέθη, ὀργή, φθόνος, λοιδορία, κραυγή, βλασφημία μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν. αἱ χῆραι μὴ σπαταλάτωσαν, ἵνα μὴ καταστρηνιάσωσι τοῦ λόγου. 2. τῷ καίσαρι ὑποτάγητε, ἐν οἷς ἀκίνδυνος ἡ ὑποταγή. τοὺς ἄρχοντας μὴ ἐρεθίζετε εἰς παροξυσμόν, ἵνα μὴ δῶτε ἀφορμὴν τοῖς ζητοῦσι καθ’ ὑμῶν. 3. περὶ δὲ γοητείας ἢ παιδεραστίας ἢ φόνου περιττὸν τὸ γράφειν, ὁπότε ταῦτα καὶ τοῖς ἔθνεσιν ἀπηγόρευται πράττειν. ταῦτα οὐχ ὡς ἀπόστολος παρακελεύομαι, ἀλλ’ ὡς σύνδουλος ὑμῶν ὑπομιμνήσκω ὑμᾶς.

Ninguém coma ocioso⁴², para não se tornar vadio (83) e frequentador de prostitutas⁴³. Embriaguez, ira, inveja, injúria, gritaria, blasfêmia — nem sequer se nomeiem entre vós⁴⁴. As viúvas não vivam em delícias, para não se tornarem devassas contra a palavra⁴⁵. Sujeitai-vos a César (84)⁴⁶, naquilo em que a sujeição é sem perigo. Não irriteis os governantes até a exasperação, para não dardes pretexto aos que o buscam contra vós. Sobre feitiçaria, ou o amor infame de meninos, ou homicídio, é supérfluo escrever, quando essas coisas até aos gentios está vedado praticar. Estas coisas, não como apóstolo (85) as prescrevo, mas, como vosso conservo, faço-vos lembrar.

XII

Ἀσπάζομαι τὸ ἅγιον πρεσβυτέριον. ἀσπάζομαι τοὺς ἱεροὺς διακόνους καὶ τὸ ποθεινόν μοι ὄνομα, ὃν ἐπίδοιμι ἀντὶ ἐμοῦ ἐν πνεύματι ἁγίῳ, ὅταν Χριστοῦ ἐπιτύχω· οὗ ἀντίψυχον γενοίμην. 2. ἀσπάζομαι ὑποδιακόνους, ἀναγνώστας, ψάλτας, πυλωροὺς, τοὺς κοπιῶντας, ἐπορκιστάς, ὁμολογητάς. ἀσπάζομαι τὰς φρουροὺς τῶν ἁγίων πυλώνων, τὰς ἐν Χριστῷ διακόνους. 3. ἀσπάζομαι τὰς χριστολήπτους παρθένους, ὧν ὀναίμην ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ. ἀσπάζομαι τὰς σεμνοτάτας χήρας. ἀσπάζομαι τὸν λαὸν κυρίου ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου καὶ πάσας τὰς ἀδελφάς μου ἐν κυρίῳ.

Saúdo o santo presbitério (86)⁴⁷. Saúdo os sagrados diáconos (87), e o nome que me é desejável, aquele que eu veja, no Espírito Santo, em meu lugar (88), quando eu alcançar Cristo: de cuja alma seja eu resgate. Saúdo subdiáconos, leitores, cantores, porteiros, os que labutam (89)⁴⁸, exorcistas⁴⁹ (90), confessores (91). Saúdo as⁵⁰ guardiãs dos santos portais, as diaconisas em Cristo (91*). Saúdo as virgens tomadas por Cristo, das quais tire eu proveito no Senhor Jesus (92)⁵¹. Saúdo o povo do Senhor, do pequeno até o grande, e todas as minhas irmãs no Senhor.

XIII

Ἀσπάζομαι Κασσιανὸν καὶ τὴν ὁμόζυγον αὐτοῦ καὶ τὰ φίλτατα αὐτοῦ τέκνα. ἀσπάζεται ὑμᾶς Πολύκαρπος ὁ ἀξιοπρεπὴς ἐπίσκοπος, ᾧ καὶ μέλει περὶ ὑμῶν, ᾧ καὶ παρεθέμην ὑμᾶς ἐν κυρίῳ· καὶ πᾶσα δὲ ἡ ἐκκλησία Σμυρναίων μνημονεύει ὑμῶν ἐν ταῖς προσευχαῖς ἐν κυρίῳ. 2. ἀσπάζεται ὑμᾶς Ὀνήσιμος ὁ Ἐφεσίων ποιμήν. ἀσπάζεται ὑμᾶς Δαμᾶς ὁ Μαγνησίας ἐπίσκοπος. ἀσπάζεται ὑμᾶς Πολύβιος ὁ Τραλλαίων. ἀσπάζεται ὑμᾶς Φίλων καὶ Ἀγαθόπους οἱ διάκονοι, οἱ συνακόλουθοί μου. ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ φιλήματι.

Saúdo Cassiano (93), e a sua consorte, e os seus (94) filhos caríssimos. Saúda-vos Policarpo, o bispo de digno decoro, que também cuida de vós, e a quem vos confiei no Senhor⁵². E toda a Igreja dos esmirneus se lembra de vós nas orações, no Senhor. Saúda-vos Onésimo, o pastor dos efésios. Saúda-vos Damas⁵³ (95), o bispo de Magnésia. Saúda-vos Políbio, o dos tralianos. Saúdam-vos Fílon e Agátopo, os diáconos, meus companheiros de caminho. Saudai-vos uns aos outros com ósculo santo⁵⁴.

XIV

Ταῦτα ἀπὸ Φιλίππων γράφω ὑμῖν. ἐρρωμένους ὑμᾶς ὁ ὢν μόνος ἀγέννητος διὰ τοῦ πρὸ αἰώνων γεγεννημένου διαφυλάξαι πνεύματι καὶ σαρκί, καὶ ἴδοιμι ὑμᾶς ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ βασιλείᾳ. 2. ἀσπάζομαι τὸν ἀντ’ ἐμοῦ μέλλοντα ἄρχειν ὑμῶν, οὗ καὶ ὀναίμην ἐν Χριστῷ. ἔρρωσθε θεῷ καὶ Χριστῷ, πεφωτισμένοι τῷ ἁγίῳ πνεύματι.

Estas coisas vos escrevo de Filipos. Aquele que é o único ingênito vos guarde (96) firmes, no espírito e na carne, por meio daquele que foi gerado antes dos séculos; e que eu vos veja no reino de Cristo (97). Saúdo aquele que em meu lugar há de governar-vos: dele tire eu também proveito em Cristo. Passai bem, em Deus e em Cristo, iluminados pelo Espírito Santo.

Epístola a Herão

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῷ θεοτιμήτῳ καὶ ποθεινοτάτῳ, σεμνοτάτῳ, χριστοφόρῳ, πνευματοφόρῳ, γνησίῳ τέκνῳ ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ, Ἥρωνι διακόνῳ Χριστοῦ, ὑπηρέτῃ θεοῦ, χάρις, ἔλεος καὶ εἰρήνη ἀπὸ τοῦ παντοκράτορος θεοῦ καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν, τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ υἱοῦ, τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ὅπως ἐξέληται ἡμᾶς ἐκ τοῦ ἐνεστῶτος αἰῶνος πονηροῦ, καὶ σώσῃ εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν ἐπουράνιον.

Diácono de Antioquia (98).

Inácio, também chamado Teóforo, ao honrado por Deus e desejadíssimo, venerando (99), cristóforo, pneumatóforo, filho legítimo (1) na fé e na caridade, Herão, diácono de Cristo, servidor de Deus: graça, misericórdia e paz, da parte do Deus todo-poderoso e de Cristo Jesus, nosso Senhor, seu Filho unigênito, que se deu a si mesmo pelos nossos pecados (2), para nos arrancar do presente século mau (3) e nos salvar para o seu reino celeste.

I

Παρακαλῶ σε ἐν θεῷ προσθεῖναι τῷ δρόμῳ σου καὶ ἐκδικεῖν σου τὸ ἀξίωμα. τῆς συμφωνίας τῆς πρὸς τοὺς ἁγίους φρόντιζε· τοὺς ἀσθενεστέρους βάσταζε, ἵνα πληρώσῃς τὸν νόμον Χριστοῦ. νηστείαις καὶ δεήσεσι σχόλαζε, ἀλλὰ μὴ ἀμέτρως, ἵνα μὴ σαυτὸν καταβάλῃς. 2. οἴνου καὶ κρεῶν μὴ πάντη ἀπέχου· οὐ γάρ ἐστι βδελυκτά· Τὰ γὰρ ἀγαθὰ τῆς γῆς, φησί, φάγεσθε, καί· Ἔδεσθε κρέα ὡς λάχανα, καί· Οἶνος εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου καὶ ἔλαιον ἱλαρύνει καὶ ἄρτος στηρίζει· ἀλλὰ μεμετρημένως καὶ εὐτάκτως, ὡς θεοῦ χορηγοῦντος. τίς γὰρ φάγεται ἢ τίς πίεται παρὲξ αὐτοῦ; ὅτι εἴ τι καλόν, αὐτοῦ, καὶ εἴ τι ἀγαθόν, αὐτοῦ. 3. τῇ ἀναγνώσει πρόσεχε, ἵνα μὴ μόνον αὐτὸς εἰδῇς τοὺς νόμους, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις αὐτοὺς ἐξηγῇ. νῆφε ὡς θεοῦ ἀθλητής. οὐδεὶς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ· ἐὰν δὲ καὶ ἀθλῇ τις, οὐ στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. ἀντίψυχόν σου ἐγὼ ὁ δέσμιος.

Exorto-te, em Deus, a acrescentares à tua corrida e a vindicares a tua dignidade. Cuida da concórdia com os santos. Carrega os mais fracos, para cumprires a lei de Cristo. Dedica-te a jejuns e súplicas, mas não sem medida, para não te abateres a ti mesmo. De vinho e de carnes não te abstenhas de todo, pois não são coisas abomináveis (4). Pois: Comereis os bens da terra², diz. E: Comereis carnes como hortaliças³. E: O vinho alegra o coração do homem, e o azeite o desanuvia, e o pão o fortalece⁴ — mas com medida e com ordem, como quem recebe de Deus. Pois quem comerá, ou quem beberá, sem ele⁵? Porque, se algo (5) é belo, é dele (6); e, se algo é bom, é dele⁶. Atende à leitura, para que não só tu mesmo saibas as leis, mas também as exponhas a outros, como atleta de Deus (7). Ninguém que milita (8) se enreda nos negócios da vida, para agradar àquele que o alistou. E, se alguém também compete (9), não é coroado, se não competir segundo as regras⁷. Resgate da tua alma seja eu, o prisioneiro.

II

Πᾶς ὁ λέγων παρὰ τὰ διατεταγμένα, κἂν ἀξιόπιστος ᾖ, κἂν νηστεύῃ, κἂν παρθενεύῃ, κἂν σημεῖα ποιῇ, κἂν προφητεύῃ, λύκος σοι φαινέσθω ἐν προβάτου δορᾷ, προβάτων φθορὰν κατεργαζόμενος. 2. εἴ τις ἀρνεῖται τὸν σταυρὸν καὶ τὸ πάθος ἐπαισχύνεται, ἔστω σοι ὡς αὐτὸς ὁ ἀντικείμενος· κἂν ψωμίσῃ τὰ ὑπάρχοντα πτωχοῖς, κἂν ὄρη μεθιστᾷ, κἂν παραδῷ τὸ σῶμα εἰς καῦσιν, ἔστω σοι βδελυκτός. 3. εἴ τις φαυλίζει τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας, οὓς ὁ Χριστὸς παρὼν ἐπλήρωσεν, ἔστω σοι ὡς ὁ ἀντίχριστος. εἴ τις ἄνθρωπον ψιλὸν λέγει τὸν κύριον, Ἰουδαῖός ἐστιν χριστοκτόνος.

Todo aquele que fala à margem do que está ordenado (10), ainda que seja digno de crédito, ainda que jejue (11), ainda que viva em virgindade, ainda que faça sinais, ainda que profetize — apareça-te como lobo em pele de ovelha (12), obrando a ruína das ovelhas⁸. Se alguém nega a cruz e se envergonha da paixão, seja para ti como o próprio adversário (13); ainda que reparta os seus bens em comida para os pobres, ainda que remova montes, ainda que entregue o corpo à queima, seja para ti abominável⁹. Se alguém avilta a lei ou os profetas, que o Cristo, presente, cumpriu, seja para ti como o Anticristo. Se alguém disser (14) que o Senhor é mero homem, é judeu, matador de Cristo (15)¹⁰.

III

Χήρας τίμα, τὰς ὄντως χήρας. ὀρφανῶν προΐστασο· ὁ θεὸς γάρ ἐστιν πατὴρ τῶν ὀρφανῶν καὶ κριτὴς τῶν χηρῶν. 2. μηδὲν ἄνευ τῶν ἐπισκόπων πρᾶττε· ἱερεῖς γάρ εἰσιν, σὺ δὲ διάκονος τῶν ἱερέων. ἐκεῖνοι βαπτίζουσιν, ἱερουργοῦσιν, χειροτονοῦσιν, χειροθετοῦσιν· σὺ δὲ αὐτοῖς διακόνει, ὡς Στέφανος ὁ ἅγιος ἐν Ἱεροσολύμοις Ἰακώβῳ καὶ τοῖς πρεσβυτέροις. 3. τῶν συνάξεων μὴ ἀμέλει· ἐξ ὀνόματος πάντας ἐπιζήτει. μηδείς σου τῆς νεότητος καταφρονείτω, ἀλλὰ τύπος γίνου τῶν πιστῶν ἐν λόγῳ καὶ ἀναστροφῇ.

Honra as viúvas que são verdadeiramente viúvas¹¹. Sê o protetor dos órfãos: pois Deus é pai dos órfãos e juiz das viúvas¹². Nada faças sem os bispos (16): pois são sacerdotes; e tu, diácono dos sacerdotes. Eles batizam, exercem o sacrifício¹³, ordenam (17)¹⁴, impõem as mãos; tu, porém, os serves (18), como santo Estêvão, em Jerusalém, a Tiago e aos presbíteros (19). Não descuides das sinaxes (20). Procura todos pelo nome. Ninguém despreze a tua juventude; mas torna-te modelo dos fiéis, na palavra e na conduta¹⁵.

IV

Οἰκέτας μὴ ἐπαισχύνου· κοινὴ γὰρ ἡμῖν καὶ αὐτοῖς ἡ φύσις. γυναῖκας μὴ βδελύττου· αὐταί σε γὰρ γεγεννήκασιν καὶ ἐξέθρεψαν. ἀγαπᾶν οὖν χρὴ τὰς αἰτίας τῆς γεννήσεως, μόνον δὲ ἐν κυρίῳ· ἄνευ δὲ γυναικὸς ἀνὴρ οὐ παιδοποιήσει· τιμᾶν οὖν χρὴ τὰς συνεργοὺς τῆς γεννήσεως. 2. οὔτε ἀνὴρ χωρὶς γυναικὸς οὔτε γυνὴ χωρὶς ἀνδρός, εἰ μὴ ἐπὶ τῶν πρωτοπλάστων· τοῦ γὰρ Ἀδὰμ τὸ σῶμα ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων, τῆς δὲ Εὔας ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἀδάμ· 3. καὶ ὁ παράδοξος δὲ τοκετὸς τοῦ κυρίου ἐκ μόνης τῆς παρθένου, οὐ βδελυκτῆς οὔσης τῆς νομίμου μίξεως, ἀλλὰ θεοπρεποῦς τῆς γεννήσεως· ἔπρεπε γὰρ τῷ δημιουργῷ μὴ τῇ συνήθει ἀποχρήσασθαι γενήσει, ἀλλὰ τῇ παραδόξῳ καὶ ξένῃ, ὡς δημιουργῷ.

Não te envergonhes dos servos: pois a natureza¹⁶ é comum¹⁷ a nós e a eles. Não abomines as mulheres, pois elas te geraram¹⁸ e te criaram (21). Cumpre, pois, amar as causas do nascimento — mas somente no Senhor¹⁹; e sem a mulher o varão não gerará filhos: cumpre, pois, honrar as cooperadoras da geração²⁰. Nem o varão sem a mulher, nem a mulher sem o varão, a não ser nos primeiros plasmados²¹. Pois o corpo de Adão veio dos quatro elementos²²; e o de Eva, da costela de Adão. E o parto extraordinário do Senhor deu-se só da Virgem — não por ser abominável (22) a união legítima, mas por convir a Deus tal nascimento²³. Pois convinha ao Demiurgo servir-se não do nascimento habitual, mas do extraordinário e estranho, como criador.

V

Ὑπερηφανίαν φεῦγε· ὑπερηφάνοις γὰρ ἀντιτάσσεται κύριος. ψευδολογίαν βδελύττου· ἀπολεῖς γὰρ πάντας τοὺς λα- λοῦντας τὸ ψεῦδος. φθόνον φυλάττου· ἀρχηγὸς γὰρ αὐτοῦ ἐστιν ὁ διάβολος καὶ διάδοχος ὁ Κάϊν, ἀδελφῷ βασκάνας καὶ ἐκ φθόνου φόνον κατεργασάμενος. 2. ταῖς ἀδελφαῖς μου παραίνει ἀγαπᾶν τὸν θεὸν καὶ μόνον ἀρκεῖσθαι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν· ὁμοίως καὶ τοῖς ἀδελφοῖς μου παραίνει ἀρκεῖσθαι ταῖς ὁμοζύγοις. παρθένους φύλαττε ὡς Χριστοῦ κειμήλια. μακρόθυμος ἔσο, ἵνα ᾖς πολὺς ἐν φρονήσει. τῶν πενήτων μὴ ἀμέλει, ἐν οἷς ἂν εὐπορῇς· ἐλεημοσύναις γὰρ καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρτίαι.

Foge da soberba: pois o Senhor resiste aos soberbos²⁴. Abomina a mentira: pois: Destruirás, diz (23), todos os que falam a mentira²⁵. Guarda-te da inveja (24): pois o seu autor (25)²⁶ é o diabo, e seu sucessor Caim, que invejou o irmão²⁷ e da inveja consumou o homicídio²⁸. Às minhas irmãs aconselha que amem a Deus e se contentem só com os próprios maridos. Do mesmo modo, aconselha também aos meus irmãos que se contentem com as suas consortes (26). Guarda as virgens, como joias de Cristo. Sê longânimo, para que sejas grande na prudência (27)²⁹. Não descuides dos pobres, naquilo em que tiveres³⁰ recursos. Pois pelas esmolas e pela fé purificam-se os pecados³¹.

VI

Σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει ὡς θεοῦ οἰκητήριον· ναὸς Χριστοῦ ὑπάρχεις, ὄργανον εἰ τοῦ πνεύματος. οἶδας, ὅπως σε ἀνέθρεψα· εἰ καὶ ἐλάχιστός εἰμι, ζηλωτής μου γενοῦ· μίμησαί μου τὴν ἀναστροφήν. οὐ καυχῶμαι ἐν κόσμῳ, ἀλλ’ ἐν κυρίῳ. Ἥρωνι τῷ ἐμῷ τέκνῳ παραινῶ· Ὁ δὲ καυχώμενος ἐν κυρίῳ καυχάσθω. 2. ὀναίμην σου, παιδίον ποθεινόν, οὗ φύλαξ γένηται ὁ μόνος ἀγέννητος θεὸς καὶ ὁ κύριος Ἰησοῦς Χριστός. μὴ πᾶσιν πίστευε, μὴ πᾶσιν θάρρει, μηδ’ ἐάν τις ὑποκορίζηταί σε· πολλοὶ γάρ εἰσιν ὑπηρέται τοῦ σατανᾶ, καὶ ὁ ταχὺ ἐμπιστεύων κοῦφος τῇ καρδίᾳ.

Guarda-te puro a ti mesmo, como habitação de Deus³²: és templo de Cristo, és instrumento do Espírito. Sabes de que modo te criei. Ainda que eu seja o mínimo, sê meu emulador; imita a minha conduta. Não me glorio no mundo, mas no Senhor: a Herão, meu filho³³, dou este conselho (28). Quem se gloria, glorie-se no Senhor³⁴. Que eu tire proveito de ti, criança desejada; de quem seja³⁵ guarda o único (29) Deus ingênito e o Senhor Jesus Cristo. Não creias em todos, não confies em todos, nem se alguém te afagar com lisonjas. Pois muitos são os servidores de Satanás; e o que crê depressa é leve de coração³⁶.

VII

Μέμνησο τοῦ θεοῦ, καὶ οὐχ ἀμαρτήσεις ποτέ. μὴ γίνου δίψυχος ἐν προσευχῇ σου· μακάριος γὰρ ὁ μὴ διστάσας. πιστεύω γὰρ εἰς τὸν πατέρα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ εἰς τὸν μονογενῆ αὐτοῦ υἱόν, ὅτι δείξει μοι ὁ θεὸς Ἥρωνα ἐπὶ τοῦ θρόνου μου· πρόσθες οὖν ἐπὶ τῷ δρόμῳ. 2. παραγγέλλω σοι ἐπὶ τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων καὶ ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, παρόντος καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος καὶ τῶν λειτουργικῶν ταγμάτων· φύλαξόν μου τὴν παραθήκην, ἣν ἐγὼ καὶ ὁ Χριστὸς παρεθέμεθά σοι, καὶ μὴ ἑαυτὸν ἀνάξιον κρίνῃς τῶν δοχθέντων περί σου θεῷ. παρατίθημί σοι τὴν ἐκκλησίαν Ἀντιοχέων. Πολυκάρπῳ παρεθέμην ὑμᾶς ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ.

Lembra-te de Deus, e não pecarás jamais. Não sejas de alma dupla na tua oração: pois bem-aventurado o que não duvidou³⁷. Pois creio no Pai do Senhor (30) Jesus Cristo e no seu Filho unigênito (31): que Deus me mostrará (32) Herão sobre o meu trono. Acrescenta, pois, à corrida. Ordeno-te, diante do Deus do universo e diante de Cristo, presente também o Espírito Santo e as ordens ministrantes: guarda o meu depósito (33)³⁸, que eu e Cristo te confiamos; e não te julgues indigno do que acerca de ti foi mostrado³⁹ a Deus (34). Confio-te a Igreja dos antioquenos⁴⁰. A Policarpo vos confiei, no Senhor Jesus Cristo.

VIII

Ἀσπάζονταί σε οἱ ἐπίσκοποι Ὀνήσιμος, Βίτος, Δαμᾶς, Πολύβιος καὶ πάντες οἱ ἀπὸ Φιλίππων ἐν Χριστῷ, ὅθεν καὶ ἐπέστειλά σοι. 2. ἄσπασαι τὸ θεοπρεπὲς πρεσβυτέριον, ἄσπασαι τοὺς ἁγίους συνδιακόνους σου, ὧν ἐγὼ ὀναίμην ἐν Χριστῷ σαρκί τε καὶ πνεύματι. ἄσπασαι τὸν λαὸν κυρίου ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου κατ’ ὄνομα, οὓς παρατίθημί σοι, ὡς Μωσῆς Ἰησοῦ τῷ μετ’ αὐτὸν στρατηγῷ. καὶ μή σοι φανῇ βαρὺ τὸ λεχθέν· εἰ γὰρ καὶ μή ἐσμεν τοιοῦτοι, οἷοι ἐκεῖνοι, ἀλλ’ οὖν γε εὐχόμεθα γενέσθαι, ἐπειδὴ καὶ τοῦ Ἀβραάμ ἐσμεν παῖδες. 3. ἴσχυε οὖν, ὦ Ἥρων, ἡρωϊκῶς καὶ ἀνδρικῶς· σὺ γὰρ εἰσάξεις ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἐξάξεις τὸν λαὸν κυρίου τὸν ἐν Ἀντιοχείᾳ, καὶ οὐκ ἔσται ἡ συναγωγὴ κυρίου ὡς πρόβατα, οἷς οὐκ ἔστιν ποιμήν.

Saúdam-te os bispos: Onésimo, Bito, Damas, Políbio, e todos os de Filipos, em Cristo — de onde também te escrevi. Saúda o presbitério que convém a Deus (35). Saúda os teus santos condiáconos, dos quais eu tire proveito em Cristo, na carne e no espírito. Saúda o povo do Senhor, do pequeno até o grande, nome por nome; os quais te confio, como Moisés a Josué, o general que veio depois dele⁴¹. E não te pareça pesado o que foi dito: pois, ainda que não sejamos tais como aqueles, oramos, ao menos, por chegar a sê-lo, visto que também somos filhos de Abraão. Sê forte, pois, ó Herão, heroicamente (36) e virilmente. Pois tu conduzirás para dentro e para fora⁴², de agora em diante, o povo do Senhor que está em Antioquia; e não será a Sinagoga do Senhor como ovelhas que não têm pastor.

IX

Ἄσπασαι Κασσιανὸν τὸν ξένον μου καὶ τὴν σεμνοτάτην αὐτοῦ ὁμόζυγον καὶ τὰ φίλτατα αὐτῶν παιδία· οἷς δώσει ὁ θεὸς εὑρεῖν ἔλεον παρὰ κυρίου ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὑπὲρ τῆς εἰς ἡμᾶς διακονίας· οὓς καὶ παρατίθημί σοι ἐν Χριστῷ. 2. ἄσπασαι τοὺς ἐν Λαοδικείᾳ πιστοὺς ἅπαντας κατ’ ὄνομα ἐν Χριστῷ. τῶν ἐν Ταρσῷ μὴ ἀμέλει, ἀλλὰ συνεχέστερον αὐτοὺς ἐπίβλεπε, ἐπιστηρίζων αὐτοὺς τῷ εὐαγγελίῳ. 3. Μάριν τὸν ἐν Νεαπόλει τῇ πρὸς τῷ Ζαρβῷ ἐπίσκοπον προσαγορεύω ἐν κυρίῳ. πρόσειπε δὲ καὶ τὴν σεμνοτάτην Μαρίαν τὴν θυγατέρα μου τὴν πολυμαθεστάτην καὶ τὴν κατ’ οἶκον αὐτῆς ἐκκλησίαν, ἧς ἀντίψυχον γενοίμην, τὸ ἐξεμπλάριον τῶν εὐσεβῶν γυναικῶν. 4. ὑγιαίνοντά σε καὶ ἐν πᾶσιν εὐδοκιμοῦντα ὁ πατὴρ τοῦ Χριστοῦ δι’ αὐτοῦ τοῦ μονογενοῦς φυλάττοι ἐπὶ μήκιστον βίου χρόνον εἰς ὠφέλειαν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας. ἔρρωσο ἐν κυρίῳ καὶ προσεύχου, ἵνα τελειωθῶ.

Saúda Cassiano, meu hospedeiro, e a sua veneranda consorte, e os seus filhos caríssimos; aos quais conceda⁴³ Deus achar misericórdia junto do Senhor naquele dia, pelo serviço que nos prestaram (37); os quais também te confio em Cristo. Saúda todos os fiéis que estão em Laodiceia (38), nome por nome, em Cristo. Não descuides dos que estão em Tarso; antes, olha por eles mais continuamente, confirmando-os no Evangelho (39). Saúdo no Senhor Máris, o bispo de Neápolis, que fica junto de Anazarbo (40). Saúda também a veneranda Maria, minha filha, a eruditíssima (41), e a Igreja que está na casa dela (42)⁴⁴ — da qual seja eu resgate (43): o exemplar das mulheres piedosas. Que o Pai de Cristo, por meio do próprio Unigênito, te guarde com saúde e aprovado em tudo, por longuíssimo espaço de vida, para o amparo da Igreja de Deus (44). {Passa bem, e ora para que eu seja consumado (45).}

[O remate grego desta epístola não consta integralmente da transcrição verificada — lacuna documentada; o fecho entre chaves segue o latim paralelo de Migne.]

Epístola aos Filipenses

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, ἐκκλησίᾳ θεοῦ ἠλεημένῃ ἐν πίστει καὶ ὑπομονῇ καὶ ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ, τῇ οὔσῃ ἐν Φιλίπποις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστι σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν.

Sobre o batismo¹ (47).

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja de Deus que alcançou misericórdia, na fé e na perseverança e na caridade sem fingimento, à que está em Filipos: misericórdia e paz, da parte de Deus (48) Pai e do Senhor Jesus Cristo, que é o salvador de todos os homens, principalmente dos fiéis².

I

Μεμνημένοι τῆς ἀγάπης ὑμῶν καὶ τῆς ἐν Χριστῷ σπουδῆς, ἧς ἐνεδείξασθε εἰς ἡμᾶς, πρέπον ἡγησάμεθα γράψαι πρὸς τὴν φιλάδελφον ὑμῶν κατὰ θεὸν ψυχικὴν ἀγάπην, ὑπομιμνήσκειν ὑμᾶς τοῦ ἐν Χριστῷ ὑμῶν δρόμου, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες, σύμψυχοι, τὸ ἓν φρονοῦντες, τῷ αὐτῷ κανόνι τῆς πίστεως στοιχοῦντες, ὡς καὶ Παῦλος ὑμᾶς ἐνουθέτει. 2. εἰ γὰρ εἷς ἐστιν ὁ τῶν ὅλων θεὸς ὁ πατὴρ τοῦ Χριστοῦ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, εἷς δὲ καὶ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ μονογενὴς υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ τῶν ὅλων κύριος, δι’ οὗ τὰ πάντα, ἓν δὲ καὶ πνεῦμα ἅγιον τὸ ἐνεργῆσαν ἐν Μωσῇ καὶ προφήταις καὶ ἀποστόλοις, ἓν δὲ καὶ τὸ βάπτισμα τὸ εἰς τὸν θάνατον τοῦ κυρίου διδόμενον, μία δὲ καὶ ἡ ἐκλεκτὴ ἐκκλησία· 3. μία ὀφείλει εἶναι καὶ ἡ κατὰ Χριστὸν πίστις. εἷς γὰρ κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα, εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν.

Lembrados da vossa caridade e do zelo em Cristo que mostrastes para conosco, julgamos conveniente (49) escrever à vossa caridade de alma, amiga dos irmãos segundo Deus, para vos fazer lembrar (50) a vossa corrida em Cristo: para que todos digais o mesmo³, unânimes, pensando uma só coisa⁴, alinhados pela mesma regra da fé (51), como Paulo vos admoestava (52). Pois, se um só é o Deus do universo, o Pai de Cristo, de quem vêm todas as coisas; e um só também o nosso Senhor Jesus (53) Cristo, o Senhor do universo, por quem são todas as coisas⁵; e um só também o Espírito Santo, que operou em Moisés e nos profetas e nos apóstolos; e um só também o batismo, que é dado⁶ (54) para a morte do Senhor; e uma só também a (55) Igreja eleita — uma só deve ser também a fé segundo Cristo. Pois: Um só Senhor, uma só fé, um só batismo; um só Deus e Pai de todos (56), e por todas as coisas (57), e em todos⁷.

II

Εἷς οὖν θεὸς καὶ πατήρ, καὶ οὐ δύο οὐδὲ τρεῖς· εἷς ὁ ὤν, καὶ οὐκ ἔστιν πλὴν αὐτοῦ, ὁ μόνος ἀληθινός. κύριος γάρ, φησίν, ὁ θεός σου, κύριος εἷς ἐστιν, καὶ πάλιν· Οὐχ εἷς θεὸς ἔκτισεν ἡμᾶς, οὐχ εἷς πατὴρ πάντων ἡμῶν; 2. εἰς δὲ καὶ υἱός, λόγος θεός. ὁ μονογενὴς γάρ, φησίν, ὁ ὢν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ πατρός, καὶ πάλιν· Εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός, καὶ ἐν ἄλλῳ· Τί ὄνομα αὐτῷ ἢ τί ὄνομα τῷ υἱῷ, ἵνα γνῶμεν; 3. εἷς δὲ καὶ ὁ παράκλητος. ἓν γάρ, φησίν, καὶ πνεῦμα, ἐπειδὴ ἐκλήθημεν ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς κλήσεως ἡμῶν, καὶ πάλιν· Ἓν πνεῦμα ἐποτίσθημεν καὶ τὰ ἑξῆς. πάντα δὲ ταῦτα, τὰ χαρίσματα δηλονότι, ἐνεργεῖ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα. 4. οὔτε οὖν τρεῖς πατέρες οὔτε τρεῖς υἱοὶ οὔτε τρεῖς παράκλητοι, ἀλλ’ εἷς πατὴρ καὶ εἷς υἱὸς καὶ εἷς παράκλητος. διὸ καὶ ὁ κύριος ἀποστέλλων τοὺς ἀποστόλους μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη, ἐνετείλατο αὐτοῖς βαπτίζειν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, οὔτε εἰς ἕνα τριώνυμον οὔτε εἰς τρεῖς ἐνανθρωπήσαντας, ἀλλ’ εἰς τρεῖς ὁμοτίμους.

Um só, portanto, é Deus e Pai, e não dois nem três: um só o que é, e não há outro fora dele, o único verdadeiro. Pois: O Senhor, diz, teu Deus, o Senhor, é um só (58)⁸. E de novo: Não foi um só Deus que nos criou (59)? Não é um só o Pai de todos nós⁹? E um só também o Filho, Verbo, Deus (60): pois: O Unigênito (61), diz, que está no seio do Pai¹⁰. E de novo: Um só Senhor, Jesus Cristo¹¹. E noutro lugar: Qual é o seu nome, ou qual o nome do seu Filho, para que o saibamos (62)¹²? E um só também o Paráclito (63): pois: Um só, diz, também o Espírito, pois fomos chamados numa só esperança da nossa vocação¹³. E de novo: Bebemos de um só Espírito — e o que se segue (64). E é manifesto que todos esses carismas os opera um só e o mesmo Espírito¹⁴. Portanto, nem três Pais (65), nem três Filhos, nem três Paráclitos; mas um só Pai, e um só Filho, e um só Paráclito. Por isso também o Senhor (66), ao enviar os apóstolos a fazer discípulos de todas as nações, ordenou-lhes que batizassem no nome do Pai, e do Filho, e do Espírito Santo¹⁵ — não num só de três nomes, nem em três que se fizeram homens (67), mas em três de igual honra (68).

III

Εἰς γὰρ ὁ ἐνανθρωπήσας, οὔτε ὁ πατὴρ οὔτε ὁ παράκλητος, ἀλλὰ μόνον ὁ υἱός, οὐ δοκήσει, οὐ φαντασίᾳ ἀλλ’ ἀληθείᾳ· ὁ λόγος γὰρ σὰρξ ἐγένετο, ἡ γὰρ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον. 2. καὶ ἐγεννήθη ὡς ἄνθρωπος ὁ θεὸς λόγος μετὰ σώματος ἐκ τῆς παρθένου ἄνευ ὁμιλίας ἀνδρός· ἡ παρθένος γὰρ ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱόν. ἀληθῶς οὖν ἐγεννήθη, ἀληθῶς ηὐξήθη, ἀληθῶς ἔφαγεν καὶ ἔπιεν, ἀληθῶς ἐσταυρώθη καὶ ἀπέθανεν καὶ ἀνέστη. 3. ὁ ταῦτα πιστεύσας, ὡς ἔχει, ὡς γεγένηται, μακάριος· ὁ ταῦτα μὴ πιστεύσας ἐναγής, οὐχ ἧττον τῶν τὸν κύριον σταυρωσάντων. ὁ γὰρ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου χαίρει, ὅταν τις ἀρνῆται τὸν σταυρόν· ὄλεθρον γὰρ ἑαυτοῦ γινώσκει τὴν ὁμολογίαν τοῦ σταυροῦ. τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ τρόπαιον κατὰ τῆς αὐτοῦ δυνάμεως, ὅπερ ὁρῶν φρίττει καὶ ἀκούων φοβεῖται.

Pois um só é o que se fez homem (69): nem o Pai, nem o Paráclito, mas só (70) o Filho; não em aparência, não em fantasia, mas em verdade. Pois: O Verbo se fez carne (71)¹⁶. Pois: A Sabedoria (72) edificou para si uma casa¹⁷.¹⁸ E nasceu como homem o Deus Verbo, com corpo, da Virgem, sem trato de varão (73). Pois (74): A Virgem conceberá no ventre, e dará à luz um filho¹⁹. Verdadeiramente, pois, nasceu; verdadeiramente cresceu²⁰ (75); verdadeiramente comeu e bebeu; verdadeiramente foi crucificado, e morreu, e ressuscitou. Quem crê nestas coisas — como são, como se deram (76) — é bem-aventurado; quem nelas não crê²¹ é sacrílego, não menos que os que crucificaram o Senhor. Pois o príncipe deste mundo alegra-se quando alguém nega a cruz: pois sabe que a confissão da cruz é a sua própria (77) perdição; ela é o troféu contra o seu poder — e, vendo-a, arrepia-se; e, ouvindo-a, teme.

IV

Καὶ πρὶν μὲν γένηται ὁ σταυρός, ἔσπευδεν γενέσθαι τοῦτο, καὶ ἐνήργει ἐν τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας, ἐνήργει ἐν Ἰούδᾳ, ἐν Φαρισαίοις, ἐν Σαδδουκαίοις, ἐν πρεσβύταις, ἐν νέοις, ἐν ἱερεῦσιν. μέλλοντος δὲ γίνεσθαι θορυβεῖται καὶ μετάμελον ἐμβάλλει τῷ προδότῃ καὶ βρόχον αὐτῷ δείκνυσιν καὶ ἀγχόνην διδάσκει· φοβεῖ δὲ καὶ τὸ γύναιον, ἐν ὀνείροις αὐτὸ καταταράττων, 2. καὶ παύειν πειρᾶται τὰ κατὰ τὸν σταυρόν, ὁ πάντα κάλων κινῶν εἰς τὴν αὐτοῦ κατασκευήν· οὐ μεταγινώσκων ἐπὶ τῷ τοσούτῳ κακῷ (εἰ γὰρ ἄν, οὐ πάντα ἦν πονηρός), ἀλλ’ ἐπῄσθετο τῆς ἑαυτοῦ ἀπωλείας· ἀρχὴ γὰρ αὐτῷ καταδίκης ὁ τοῦ Χριστοῦ σταυρός, ἀρχὴ θανάτου, ἀρχὴ ἀπωλείας. 3. διὸ καὶ ἔν τισιν ἐνεργεῖ ἀρνεῖσθαι τὸν σταυρόν, τὸ πάθος ἐπαισχύνεσθαι, τὸν θάνατον δόκησιν καλεῖν, τὴν ἐκ παρθένου γέννησιν περικόπτειν, τὴν φύσιν αὐτὴν διαβάλλειν ὡς μυσεράν. Ἰουδαίοις συμμαχεῖ εἰς ἄρνησιν τοῦ σταυροῦ, Ἕλλησιν εἰς συκοφαντίαν μαγείας, αἱρετικοῖς εἰς φαντασίαν. 4. ποικίλος γάρ ἐστιν ὁ τῆς κακίας στρατηγός, κλεψίνους, ἄστατος, ἑαυτῷ ἐναντίος καὶ ἄλλα μὲν προβαλλόμενος, ἕτερα δὲ δεικνύς· σοφὸς γάρ ἐστι τοῦ κακοποιῆσαι, τὸ δὲ καλὸν ὁ τί ποτέ ἐστιν ἀγνοεῖ, ἀγνοίας πεπλήρωται δι’ ἑκούσιον παράνοιαν. πῶς γὰρ οὐκ ἔστιν τοιοῦτος, ὃς μηδὲ πρὸ ποδῶν τὸν ἑαυτοῦ λόγον βλέπει;

E, antes que a cruz se realizasse, ele se apressava para que ela²² (78) se fizesse; e operava (79) nos filhos da desobediência²³: operava em Judas, nos fariseus, nos saduceus, nos velhos, nos jovens, nos sacerdotes. Mas, quando ela estava prestes a realizar-se, perturba-se: e lança o remorso (80) no traidor, e lhe mostra o laço, e lhe ensina a forca²⁴; e amedronta também a mulherzinha, perturbando-a (81) em sonhos; e tenta fazer cessar o²⁵ (82) que dizia respeito à cruz — ele que movera todo cabo (83) para armá-la (84): não que se arrependesse²⁶ de tamanho mal (pois então não seria de todo mau), mas porque pressentia a própria perdição. Pois o começo da sua condenação foi a cruz de Cristo: começo de morte, começo de perdição. Por isso também opera nalguns que neguem a cruz, que se envergonhem da paixão, que chamem a morte de aparência, que amputem o nascimento da Virgem, que caluniem (86) a própria natureza como imunda. Aos judeus presta auxílio de guerra (87) para a negação da cruz; aos helenos, para a calúnia da magia (88); aos hereges, para a fantasia. Pois o general da malícia é variegado, ladrão de mentes, instável, contrário a si mesmo: propõe umas coisas (89) e mostra outras. Pois é sábio para fazer o mal²⁷ (90), mas ignora o que quer que seja o bem. Está cheio de ignorância (91), pela demência voluntária: pois como não seria tal, ele, que nem sequer vê a razão posta diante dos próprios pés (92)²⁸?

V

Εἰ γὰρ ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ κύριος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος, τί περικόπτεις τὴν γέννησιν τῆς κοινῆς τῶν ἀνθρώπων φύσεως; τί δὲ ὡς παράδοξόν τι ἐπ’ ἀνθρώπου γενόμενον τὸ πάθος δόκησιν καλεῖς καὶ τὸν θάνατον τοῦ θνητοῦ δόξαν νομίζεις; 2. εἰ δὲ θεὸς καὶ ἄνθρωπος, τί παράνομον καλεῖς τὸν τῆς δόξης κύριον, τὸν τῇ φύσει ἄτρεπτον; τί παράνομον λέγεις τὸν νομοθέτην, τὸν οὐκ ἀνθρωπείαν ψυχὴν ἔχοντα; ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο, ὁ λόγος ἄνθρωπος, οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ κατοικήσας. 3. πῶς δὲ καὶ μάγος οὗτος, ὁ πάλαι μὲν πᾶσαν αἰσθητὴν καὶ νοητὴν φύσιν κατασκευάσας γνώμῃ πατρός, ἐν δὲ τῇ ἐνανθρωπήσει πᾶσαν νόσον καὶ μαλακίαν θεραπεύσας;

Pois, se o Senhor é mero homem, só de alma e corpo, por que amputas o nascimento da natureza comum dos homens? Por que chamas a paixão de aparência, como coisa extraordinária acontecida num homem? E por que julgas a morte do mortal uma mera opinião (93)? Mas, se é Deus e homem (94), por que chamas de transgressor (95) o Senhor da glória²⁹, o imutável por natureza? Por que chamas de transgressor o legislador, que tem alma humana (96)? O Verbo se fez carne³⁰, e homem perfeito — não alguém que habitou num homem. E como seria mago este, que outrora construiu toda a natureza sensível e inteligível pelo desígnio do Pai, e que, na inumanação, curou toda doença e toda enfermidade (97)³¹?

VI

Πῶς δὲ οὐχ οὗτος θεός, ὁ νεκροὺς ἀνιστῶν, χωλοὺς ἀρτίους ἀποστέλλων, λεπροὺς καθαρίζων, τυφλοὺς ὀμματῶν, τὰ ὄντα ἢ αὔξων ἢ μεταβάλλων ὡς τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας καὶ τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον, τὸν δὲ σὸν στρατὸν ῥήματι μόνον φυγαδεύων; 2. τί δὲ κακίζεις τὴν φύσιν τῆς παρθένου καὶ τὰ μόρια ἀποκαλεῖς αἰσχρά, πάλαι ταῦτα πομπεύων καὶ γυμνοῦσθαι κελεύων ἄρρενας μὲν εἰς ὄψιν θηλειῶν, θηλείας δὲ εἰς ἀκόλαστον ἐπιθυμίαν ἀρρένων; 3. νῦν αἰσχρά σοι ταῦτα νενόμισται, καὶ σεμνὸς εἶναι προσποιῇ, σὺ τὸ τῆς πορνείας πνεῦμα, ἀγνοῶν, ὅτι τότε γίνεται αἰσχρόν τι, ὅταν παρανομίᾳ ῥυπανθῇ, ἁμαρτίας δὲ ἀπούσης οὐδὲν τῶν γενομένων αἰσχρόν, οὐδὲν φαῦλον, ἀλλὰ πάντα καλὰ λίαν· καὶ σὺ μὴ βλέπων κακίζεις αὐτά;

E como não é Deus este, que ressuscita mortos, despede os coxos inteiros, purifica leprosos, dá olhos aos cegos³², que aumenta ou transforma as coisas que existem (98) — como os cinco pães e os dois peixes³³, e a água em vinho³⁴ —, e que só com uma palavra põe em fuga o teu exército (99)? Por que maltratas (1) a natureza da Virgem e chamas (2) vergonhosas as suas partes? — tu, que outrora exibias essas mesmas coisas em cortejo (3) e mandavas que se desnudassem (4): os varões, à vista das fêmeas; as fêmeas, para a desenfreada concupiscência dos varões. Agora essas coisas são por ti tidas por vergonhosas (5), e finges ser pudico, tu, o espírito da fornicação — ignorando que algo se torna vergonhoso quando é sujado pela transgressão; mas que, ausente o pecado, nada do que foi feito é vergonhoso, nada é vil; antes, tudo é muito bom. E tu, que não vês, maltratas essas coisas.

VII

Πῶς δὲ πάλιν οὐκέτι σοι δοκεῖ ὁ Χριστὸς εἶναι ἐκ τῆς παρθένου, ἀλλ’ ὁ ἐπὶ πάντων θεός, ὁ ὤν, ὁ παντοκράτωρ; τίς οὖν ὁ τοῦτον ἀποστείλας, εἰπέ· τίς ὁ τούτου κυριεύων, γνώμῃ δὲ τίνος οὗτος ἐπειθάρχησεν, νόμων δὲ ποίων πληρωτὴς γέγονεν, ὁ μήτε γνώμῃ τινὸς μήτε ἐξουσίᾳ εἴκων; 2. καὶ τὸν Χριστὸν ἐξαιρῶν τῆς γεννήσεως, τὸν ἀγέννητον νομοθετεῖς γεγεννῆσθαι καὶ σταυρῷ προσηλῶσθαι τὸν ἄναρχον· τίνος συγχωρήσαντος, οὐκ ἔχω εἰπεῖν. 3. ἀλλὰ γὰρ οὐ λέληθάς με τοῦ παλιμβόλου οὐδ’ ἀγνοῶ, ὅτι διάλοξα καὶ δίδυμα βαίνεις· ἀγνοεῖς δὲ σύ, τίς ὁ γεννηθείς, ὁ πᾶν εἰδέναι προσποιούμενος.

E como, de novo, já não te parece que o Cristo seja da Virgem, mas o Deus que está sobre todas as coisas (6), o que é, o todo-poderoso? Quem foi, então, o que o enviou — dize! Quem é o senhor dele? Ao desígnio de quem obedeceu? E de que leis (7) se fez cumpridor, ele, que não cede ao desígnio nem à autoridade de ninguém (8)? E, subtraindo o Cristo ao nascimento, legislas que o ingênito³⁵ foi gerado, e que o sem-princípio foi pregado numa cruz — quem o consentiu, não sei dizer. Mas não me escapou a tua versatilidade (9); nem ignoro que caminhas por vias oblíquas e duplas (10). E tu ignoras quem é o gerado — tu, que finges saber tudo.

VIII

Πολλὰ γάρ σε λανθάνει· ἡ παρθενία Μαρίας, ὁ παράδοξος τοκετός, ὅστις ὁ ἐν τῷ σώματι, ὁ ἡγούμενος ἀστὴρ τῶν ἐν ἀνατολῇ, τῶν τὰ δῶρα κομιζόντων μάγων, ἀρχαγγέλου ἀσπασμὸς πρὸς παρθένον, παρθένου παράδοξος σύλληψις μεμνηστευμένης, παιδὸς προδρόμου κηρυκεία ἐπὶ τῷ ἐκ τῆς παρθένου καὶ ἐν κοιλίᾳ σκίρτησις ἐκ τοῦ προθεωρουμένου, 2. ἀγγέλων ὕμνοι ἐπὶ τῷ τεχθέντι, ποιμένων εὐαγγελία, Ἡρῴδου φόβος ἐπὶ ἀφαιρέσει βασιλείας, νηπιοκτόνον πρόσταγμα, εἰς Αἴγυπτον μετανάστασις, ἐκεῖθεν ἐπὶ τὰ τῇδε ἐπάνοδος, σπάργανα παιδικά, ἀπογραφὴ ἀνθρωπίνη, γαλακτοτροφία, ὄνομα πατρὸς οὐ σπείραντος, φάτνη διὰ τὸ μὴ εἶναι τόπον, οὐδεμία παρασκευὴ ἀνθρωπίνη, αὐξήσεως προκοπή, ἀνθρώπινα ῥήματα, πεῖνα, δίψα, ὁδοιπορία, κόπος, θυσιῶν προσκομιδαί, ἐπειδὴ καὶ περιτομή, 3. βάπτισμα, φωνὴ θεοῦ ἐπὶ τῷ βαπτιζομένῳ, ὅστις καὶ πόθεν, μαρτυρία πνεύματος καὶ θεοῦ ὑπεράνωθεν, φωνὴ Ἰωάννου προφήτου σημαίνουσα πάθος διὰ τῆς τοῦ ἀμνοῦ προσηγορίας, σημείων διαφόρων ἐνέργειαι, ἰάσεις ποικίλαι, ἐπιτίμησις δεσποτικὴ προστάττουσα θαλάττῃ καὶ ἀνέμοις, πνεύματα πονηρὰ φυγαδευόμενα, σεαυτὸν στρεβλούμενον, ἐκ τῆς τοῦ φαινομένου δυνάμεως αἰκιζόμενον, οὐκ ἔχοντα ὅ τι ποιήσῃς. 4. ταῦθ’ ὁρῶν ἰλιγγιᾷς, καὶ ὅτι παρθένος ἡ τεκοῦσα, ἠγνόεις· ἀλλ’ ἐξέπληττέν σε ἡ τῶν ἀγγέλων ὑμνολογία, ἡ τῶν μάγων προσκύνησις, ἡ τοῦ ἀστέρος ἐπιτολή. εἰς ἄγνοιαν σὺ παλινδρομεῖς διὰ τὰ εὐτελῆ· μικρὰ γάρ σοι δοκεῖ σπάργανα, φάτνη, περιτομή, γαλακτοτροφία· ἀνάξιά σοι ταῦτα κατὰ θεοῦ καταφαίνεται.

Pois muitas coisas te escapam (11): a virgindade de Maria; o parto extraordinário; quem é o que estava no corpo; a estrela que guiava os do Oriente, os magos que traziam os presentes; a saudação do arcanjo à Virgem; a extraordinária concepção da Virgem desposada; o anúncio do menino precursor (12) sobre aquele que era da Virgem, e o salto no ventre, pelo que ele contemplava de antemão (13); os hinos dos anjos sobre o recém-nascido; a boa-nova aos pastores (14); o medo de Herodes, de que lhe tirassem o reino; a ordem de matar as criancinhas³⁶ (15); a emigração para o Egito, e o regresso de lá para estas terras; as faixas infantis; o recenseamento humano; a amamentação; o nome de um pai que não gerou; a manjedoura, por não haver lugar (16); nenhum preparo humano; o progresso do crescimento; palavras humanas; fome, sede, caminhada, cansaço; a apresentação de sacrifícios; e depois (17) também a circuncisão; o batismo; a voz de Deus sobre o batizado — quem era e de onde vinha —; o testemunho do Espírito e do Pai³⁷ (18), lá de cima; a voz de João, o profeta, significando a paixão pela denominação do Cordeiro; as operações de sinais diversos; as curas variadas; a repreensão do Soberano, mandando no mar e nos ventos; os espíritos malignos postos em fuga; tu mesmo torcido³⁸ (19), atormentado pelo poder daquele que aparecia, sem teres o que fazer.

IX

Πάλιν εἶδες ἄνθρωπον τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ νύκτας ἄγευστον μείναντα τροφῆς ἀνθρωπίνης, ἀγγέλους διακονοῦντας, οὓς καὶ ἔφριττες, ἰδὼν πρῶτον ὡς κοινὸν ἄνθρωπον βαπτιζόμενον καὶ τὴν αἰτίαν ἀγνοῶν· μετὰ δὲ τὴν νηστείαν πεινῶντι κατεθάρσεις πάλιν καὶ ἐπείραζες ὡς κοινὸν ἄνθρωπον, ἀγνοῶν, ὅστις εἴη. 2. ἔλεγες γάρ· Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, εἰπέ, ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται. τὸ γὰρ εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ ἀγνοίας ἐστίν· εἰ γὰρ ὄντως ἐγίνωσκες, ἠπίστω, ὅτι δημιουργῷ καὶ τὸ μὴ ὂν ποιῆσαι καὶ τὸ ὂν μεταβαλεῖν ἐπ’ ἴσης δυνατόν. 3. καὶ διὰ γαστρὸς πειράζεις τὸν τρέφοντα πάντας τοὺς τροφῆς δεομένους, καὶ πειράζεις τὸν τῆς δόξης κύριον, ἐπιλαθόμενος ἐκ κακονοίας, ὅτι οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος θεοῦ. 4. εἰ γὰρ ᾔδεις, ὅτι υἱὸς θεοῦ ἦν, ἐγίνωσκες ἄν, ὅτι ὁ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέραις καὶ ἰσαρίθμοις νυξὶν ἀνενδεὲς ποιήσας τὸ φθαρτὸν σῶμα καὶ εἰς τὸ διηνεκὲς ἐδύνατο τοῦτο ποιῆσαι. διὰ τί οὖν πεινᾷ; ἵνα δείξῃ, ὅτι κατ’ ἀλήθειαν ἀνέλαβε σῶμα ὁμοιοπαθὲς ἀνθρώποις. διὰ μὲν τοῦ πρώτου ἔδειξεν, ὅτι θεός, διὰ δὲ τοῦ δευτέρου, ὅτι καὶ ἄνθρωπος.

Vendo isso, ficas tonto. E ignoravas que era virgem a que dava à luz; mas espantavam-te a hinologia dos anjos³⁹ (20), a adoração dos magos, o levantar-se da estrela. Voltas correndo à ignorância, por causa das coisas vis: pois te parecem pequenas as faixas, os sofrimentos, a circuncisão, a amamentação; essas coisas te pareciam indignas de⁴⁰ Deus. De novo, viste um homem que permaneceu quarenta dias e noites sem provar (21) alimento humano, e anjos a servi-lo — diante dos quais também te arrepiavas —, tendo-o visto primeiro, como homem comum, ser batizado, e ignorando a causa. E depois do jejum, quando teve fome⁴¹ (22), tomaste de novo coragem contra ele, e o tentavas como a homem comum, ignorando quem era. Pois dizias: Se és Filho de Deus, dize que estas pedras se tornem pães⁴². Pois aquele Se és Filho é de ignorância: pois, se conhecesses de verdade (23), saberias que ao criador é igualmente possível tanto fazer o que não é quanto transformar o que é. E pelo ventre tentas aquele que alimenta todos os que precisam de alimento; e tentas o Senhor da glória⁴³, esquecido, pela tua má vontade, de que o homem não viverá só de pão, mas de toda palavra que sai pela boca de Deus⁴⁴.⁴⁵ Pois, se soubesses (24) que era Filho de Deus, saberias que aquele que, por quarenta dias e igual número de noites (25), fez o corpo⁴⁶ (27) nada carecer (26), podia fazê-lo também perpetuamente. Por que, então, tem fome? Para mostrar que em verdade (28) assumiu um corpo sujeito às mesmas paixões que os homens. Pela primeira coisa (29), mostrou que é Deus; pela segunda, que também é homem.

X

Σὺ οὖν, ὁ ἐκπεσὼν ἐκ τῆς ὑψηλοτάτης δόξης ὡς ἀστραπή, τολμᾷς λέγειν τῷ κυρίῳ· Βάλε σεαυτὸν ἐντεῦθεν κάτω, ᾧ τὰ ἐνόντα λελόγισται ὡς μὴ ὄντα, καὶ εἰς κενοδοξίαν προκαλεῖσθαι τὸν οὐκ ἐπιδεικτιῶντα; 2. καὶ προσποιῇ τὴν γραφὴν ἀναγινώσκειν περὶ αὐτοῦ· Ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περί σου, καὶ ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσί σε, τοῦ μὴ προσκόψαι πρὸς λίθον τὸν πόδα σου; καὶ τὰ λοιπὰ προσποιῇ ἀγνοεῖν κλέπτων, ἃ περί σου καὶ τῶν σῶν προπόλων προεφήτευσεν· Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ, καὶ καταπατήσεις λέοντα καὶ δράκοντα;

Tu, pois, que caíste da (30) altíssima glória como um relâmpago⁴⁷, ousas dizer ao Senhor: Lança-te daqui abaixo⁴⁸ — a ele, para quem as coisas que são se contam como se não fossem (31)⁴⁹ —, e provocar à vanglória aquele que é alheio a toda ostentação? E finges ler a Escritura a seu respeito: Porque aos seus anjos ordenou a teu respeito, e nas mãos te levantarão, para que não tropeces com o teu pé em alguma pedra⁵⁰; e finges ignorar o resto, furtando o que (32) a teu respeito e dos teus ministros (33) ele profetizou: Sobre a áspide e o basilisco pisarás, e calcarás o leão e o dragão⁵¹.

XI

Εἰ τοίνυν σὺ πάτημα τῶν ποδῶν τοῦ κυρίου, πῶς πειράζεις τὸν ἀπείραστον, ἐπιλαθόμενος τοῦ νομοθέτου παρακελευομένου, ὅτι οὐκ ἐκπειράσεις κύριον τὸν θεόν σου, ἀλλὰ καὶ τολμᾷς, ἐναγέστατε, τὰ τοῦ θεοῦ ἔργα οἰκειοῦσθαι καί σοι παραδεδόσθαι λέγειν τὴν τούτων ἀρχήν· καὶ τὴν σὴν πτῶσιν προτείνεις τῷ κυρίῳ καὶ διδόναι τὰ αὐτοῦ αὐτῷ ἐπαγγέλλῃ, ἐὰν πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς προσκυνήσῃ σοι; 2. καὶ πῶς οὐκ ἔφριξας τοιαύτην φωνὴν κατὰ τοῦ δεσπότου προήκασθαι, ὦ πάντων πονηρῶν πνευμάτων πονηρότερον ἐκ κακονοίας πνεῦμα; διὰ γαστρὸς ἡττήθης καὶ διὰ κενοδοξίας ἠτιμάσθης, διὰ φιλοχρηματίας καὶ φιλαρχίας εἰς ἀσέβειαν ἐφέλκῃ. 3. σὺ ὁ Βελίαρ, ὁ δράκων, ὁ ἀποστάτης, ὁ σκολιὸς ὄφις, ὁ τοῦ θεοῦ ἀποστάς, ὁ τοῦ Χριστοῦ χωρισθείς, ὁ τοῦ ἁγίου πνεύματος ἀλλοτριωθείς, ὁ τοῦ χοροῦ τῶν ἀγγέλων ἐξωσθείς, ὁ τῶν νόμων τοῦ θεοῦ ὑβριστής, ὁ τῶν νομίμων ἐχθρός, ὁ τοῖς πρωτοπλάστοις ἐπαναστὰς καὶ τῆς ἐντολῆς κινήσας τοὺς οὐδὲν ἀδικήσαντάς σε, ὁ τῷ Ἄβελ ἐπαναστήσας τὸν ἀνθρωποκτόνον Κάϊν, ὁ τῷ Ἰὼβ ἐπιστρατεύσας, λέγεις τῷ κυρίῳ· Ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς μοι; 4. ὢ τῆς τόλμης, ὢ τῆς παραπληξίας· δοῦλος δραπέτης, δοῦλος μαστιγίας, ἀφηνιάσας τοῦ καλοῦ δεσπότου, δεσπότῃ τηλικούτῳ, θεῷ πάντων τῶν νοητῶν καὶ αἰσθητῶν λέγεις· Ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς μοι;

Se, portanto, tu és pisadura dos pés do Senhor, como tentas o intentável, esquecido do legislador que ordena: Não tentarás o Senhor teu Deus⁵²? Mas até ousas, sacrílego máximo, apropriar-te das obras de Deus, e dizer (34) que a ti foi entregue o domínio delas⁵³; e propões ao Senhor a tua própria queda (35), e prometes dar-lhe o que é dele, se, caindo por terra, ele te adorar⁵⁴. E como não te arrepiaste de proferir tal palavra contra o Soberano (36) — ó espírito, pela má vontade (37), mais maligno que todos os espíritos malignos? Pelo ventre foste vencido; pela vanglória, desonrado; pela ganância e pela ambição de mando, arrastas (38) à impiedade. Tu, o Beliar⁵⁵ (39), o dragão, o apóstata (40), a serpente tortuosa (41), o que desertou de Deus, o que foi separado de Cristo (42), o que foi alheado do Espírito Santo, o que foi expulso do coro dos anjos, o insultador das leis de Deus, o inimigo das coisas legítimas; o que se levantou contra os primeiros plasmados e expulsou do mandamento (43) os que em nada te haviam lesado⁵⁶; o que levantou contra Abel o homicida Caim; o que moveu guerra a Jó⁵⁷ — dizes ao Senhor: Se, caindo, me adorares? Ó audácia! Ó desvario! Servo fugitivo, servo digno de açoites, sacodes as rédeas contra o bom soberano? A tamanho Soberano, ao Deus de todos os inteligíveis e sensíveis, dizes: Se, caindo, me adorares?

XII

Ὁ δὲ κύριος μακροθυμεῖ καὶ οὐκ εἰς τὸ μὴ ὂν ἀναιρεῖ τὸν ἀπὸ ἀγνοίας τοιαῦτα θρασυνόμενον, ἀλλὰ πράως ἀποκρίνεται· Ὕπαγε σατανᾶ. 2. οὐκ εἶπεν· Ὕπαγε ὀπίσω μου (οὐ γὰρ ὑποστρέψαι οἷός τε), ἀλλ’· Ὕπαγε σατανᾶ, ἐν οἷς ἐπελέξω· ὕπαγε, ἐν οἷς ἠρεθίσθης ἐκ κακονοίας· ἐγὼ γὰρ ὅστις εἰμὶ γινώσκω καὶ ὑπὸ τίνος ἀπέσταλμαι καὶ ὃν χρὴ προσκυνεῖν ἐπίσταμαι. κύριον γάρ, φησίν, τὸν θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. 3. οἶδα τὸν ἕνα, ἐπίσταμαι τὸν μόνον, οὗ σὺ ἀποστάτης γέγονας. οὔκ εἰμι ἀντίθεος, ὁμολογῶ τὴν ὑπεροχήν, καὶ οὐ παραιτοῦμαι προσκυνεῖν ἐκείνῳ, ὃν ἐπίσταμαι τὸν τῆς ἐμῆς γεννήσεως αἴτιον καὶ κύριον καὶ ὑποστάσεως φύλακα· ἐγὼ γὰρ ζῶ διὰ τὸν πατέρα.

Mas o Senhor é longânimo, e não reduz ao nada (44) aquele que por ignorância ousa tais coisas; antes, responde com mansidão (45): Vai-te, Satanás⁵⁸. Não disse: Vai para trás de mim — pois ele não é capaz de converter-se —, mas: Vai-te, Satanás, para as coisas que escolheste (46); vai para aquelas a que foste instigado (47) pela má vontade. Pois eu sei quem sou, e por quem fui enviado, e sei a quem cumpre adorar. Pois: Ao Senhor teu Deus adorarás, e só a ele servirás⁵⁹. Conheço o Um; sei o Único (48), de quem tu te fizeste apóstata. Não sou antídeo (49): confesso a preeminência; conheço o autor da minha geração, o Pai (50).

XIII

Ταῦτα, ἀδελφοί, ἀπὸ διαθέσεως τῆς πρὸς ὑμᾶς ἠναγκάσθην ἐπιστεῖλαι εἰς δόξαν θεοῦ παραινῶν, οὐκ ὤν τι, ἀλλ’ ὡς ἀδελφός. ὑποτάσσεσθε τῷ ἐπισκόπῳ, τοῖς πρεσβυτέροις, τοῖς διακόνοις· ἀγαπᾶτε ἀλλήλους ἐν κυρίῳ ὡς θεοῦ ἀγάλματα. 2. ὁρᾶτε οἱ ἄνδρες, ὡς ἴδια μέλη τὰς γαμετὰς στέργετε· αἱ γυναῖκες, ὡς ἓν οὖσαι τῇ συναφείᾳ, στέργετε τοὺς ἑαυτῶν ἄνδρας. εἴ τις ἁγνεύει ἢ ἐγκρατεύεται, μὴ ἐπαιρέσθω, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθόν. 3. τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμάζετε· τὴν τεσσαρακοστὴν μὴ ἐξουθενεῖτε (μίμησιν γὰρ περιέχει τῆς τοῦ κυρίου πολιτείας) καὶ τὴν τοῦ πάθους ἑβδομάδα μὴ παρορᾶτε· τετράδα καὶ παρασκευὴν νηστεύετε, πένησιν ἐπιχορηγοῦντες τὴν περισσείαν. εἴ τις κυριακὴν ἢ σάββατον νηστεύει πλὴν ἑνὸς σαββάτου, οὗτος χριστοκτόνος ἐστίν.

Estas coisas, irmãos, pela afeição que vos tenho, fui constrangido a escrevê-las, exortando para a glória de Deus — não como quem é alguma coisa (51), mas como irmão. Sujeitai-vos ao bispo, aos presbíteros, aos diáconos⁶⁰. Amai-vos uns aos outros no Senhor, como imagens de Deus. Vede, maridos: amai as vossas esposas como membros próprios (52). Mulheres, como sendo um só pela conjunção (53)⁶¹, amai os vossos maridos. Se alguém vive na pureza ou na continência, não se exalte, para não perder a recompensa. Não desonreis as festas (55). Não desprezeis a quaresma (56): pois ela contém uma imitação do modo de vida do Senhor. Depois da semana da Paixão (57), não negligencieis a quarta-feira e a sexta-feira, jejuando⁶² e provendo aos pobres o excedente⁶³. Se alguém jejua no domingo ou no sábado (58) — exceto um único⁶⁴ sábado, o da Páscoa (59) —, esse é matador de Cristo (60)⁶⁵.

XIV

Αἱ προσευχαὶ ὑμῶν ἐκταθείησαν εἰς τὴν Ἀντιοχείας ἐκκλησίαν, ὅθεν καὶ δέσμιος ἀπάγομαι εἰς Ῥώμην. ἀσπάζομαι τὸν ἅγιον ἐπίσκοπον Πολύκαρπον, ἀσπάζομαι τὸν ἅγιον ἐπίσκοπον Βιτάλιον καὶ τὸ ἱερὸν πρεσβυτέριον καὶ τοὺς συνδούλους μου τοὺς διακόνους· ὧν ἐγὼ ἀντίψυχον γενοίμην. 2. ἔτι συντάσσομαι τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρεσβυτέροις ἐν κυρίῳ· εἴ τις μετὰ Ἰουδαίων ἐπιτελεῖ τὸ πάσχα ἢ τὰ σύμβολα τῆς ἑορτῆς αὐτῶν δέχεται, κοινωνός ἐστι τῶν ἀποκτεινάντων τὸν κύριον καὶ τοὺς ἀποστόλους αὐτοῦ.

{Estendei as vossas orações até} a Igreja de Antioquia, de onde também, acorrentado, sou levado para Roma⁶⁶. Saúdo o santo bispo Policarpo (61); saúdo o santo bispo Vitálio, e o sagrado presbitério, e os meus conservos, os diáconos — das almas dos quais seja eu resgate⁶⁷ (62). Mais uma vez me despeço do bispo (63) e dos presbíteros, no Senhor. Se alguém celebra a Páscoa junto com os judeus (64), ou recebe os símbolos da festa deles (65), é cúmplice (66) dos que mataram o Senhor e os seus apóstolos⁶⁸.

XV

Ἀσπάζονται ὑμᾶς Φίλων καὶ Ἀγαθόπους οἱ διάκονοι. ἀσπάζομαι τὸ σύστημα τῶν παρθένων, τὸ τάγμα τῶν χηρῶν· ὧν καὶ ὀναίμην. ἀσπάζομαι τὸν λαὸν κυρίου ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου. 2. ἀπέστειλα ὑμῖν ταῦτά μου τὰ γράμματα διὰ Εὐφανίου τοῦ ἀναγνώστου, ἀνδρὸς θεοτιμήτου καὶ πιστοτάτου, συντυχὼν περὶ Ῥήγιον, ἀναγομένου ἐν πλοίῳ. μέμνησθέ μου τῶν δεσμῶν, ἵνα τελειωθῶ ἐν Χριστῷ. 3. ἔρρωσθε σαρκί, ψυχῇ, πνεύματι, τέλεια φρονοῦντες, ἀποστρεφόμενοι τοὺς ἐργάτας τῆς ἀνομίας καὶ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας φθορεῖς, ἐνδυναμούμενοι ἐν τῇ χάριτι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Saúdam-vos Fílon e Agátopo, os diáconos. Saúdo o conjunto das virgens, a ordem das viúvas — das quais tire eu proveito. Saúdo o povo do Senhor, do pequeno até o grande. Enviei-vos esta minha carta por meio de Eufânio (67), o leitor, varão honrado por Deus e fidelíssimo, tendo-o encontrado perto de Régio⁶⁹ (68), quando já era levado a bordo do navio. Lembrai-vos das minhas cadeias⁷⁰, para que eu seja consumado em Cristo. Passai bem, na carne, na alma, no espírito (69), pensando coisas perfeitas, desviando-vos dos obreiros da iniquidade e corruptores da palavra da verdade, fortalecidos na graça do nosso Senhor Jesus Cristo.

[As primeiras palavras gregas do cap. XIV não constam da transcrição verificada (quebra de página) — o trecho entre chaves segue o latim paralelo de Migne, lacuna documentada.]

Tradução feita diretamente do grego, com controle de qualidade por um circuito de auditoria automática documentada (loop TEaR), sem revisão humana de conteúdo. Como este texto foi produzido ›

  • Fonte do grego: First1KGreek, urn:cts:greekLit:tlg1443.tlg002.1st1K-grc1 (CC BY-SA 4.0); edição-base: F. X. Funk & F. Diekamp,
  • Patres apostolici, vol. 2, Tübingen, 1913 (domínio público). Correspondência Migne: PG 5, col. 729-970.
  • ATENÇÃO à proveniência: a TRADUÇÃO foi feita da transcrição do Migne; o grego exibido é a edição crítica Funk-Diekamp
  • (divergências entre as duas = categoria C, variantes). O TEI de origem declara OCR sem revisão humana completa —
  • a verificação por imagem contra o impresso de 1913 fica como pendência registrada.
  • As cartas foram reordenadas para a ordem de Migne (a da tradução); a numeração [N.C] é a do site.
  • FICAM FORA desta página (pendência): os apócrifos latinos (a S. João, à Virgem e resposta), o Elogio, os fragmentos
  • avulsos e os excertos siríacos que Migne imprime em seguida, e o aparato de notas de Migne (406 KB traduzidos).
  • Tradução: projeto Patrística, feita diretamente do grego.

Mecenato

Cada obra que você lê aqui chegou ao português financiada pelos leitores.

Em tradução agora: História Eclesiástica — Eusébio de Cesareia

Financie a próxima tradução

Apoio via PIX ou Patreon.