‹ Biblioteca

Padres Pré-Nicenos

Contestação (Diamartyria)

Διαμαρτυρία

Anônimo (pseudo-clementina) · séc. III–IV · PG 2, col. 28–32

I

Ἀναγνοὺς οὖν ὁ Ιάκωβος τὴν ἐπιστολὴν μετεκαλέσατο τοὺς πρεσβυτέρους, καὶ αὐτοῖς ἀναγνοὺς ἔφη· ἀναγκαίως καὶ πρεπόντως περὶ τῆς ἀληθείας ἀσφαλίζεσθαι ὁ ἡμέτερος ὑπέμνησε Πέτρος, ὅπως τὰς τῶν αὐτοῦ κηρυγμάτων διαπεμφηθείσας ἡμῖν βίβλες μηδενὶ μεταδώσωμεν ὡς ἔτυχεν, ἢ ἀγαθῷ τινὶ καὶ εὐλαβεῖ, τῷ καὶ διδάσκειν αἱρεμένῳ ἐμπεριτόμῳ τε ὄντι πιστῷ. καὶ ταῦτα μὴ πάντα ὁμοῦ, ἵνα ἐὰν ἐν τοῖς πρώτοις ἀγνώμων φωραθῇ, τὰ δεύτερα μὴ πιστευθῇ. διὸ μὴ ἔλαττον ἔτεσιν ἔξ δοκιμαζέσθῳ· καὶ εἴθ᾽ οὕτως, κατὰ τήν Μωϋσέως ἀγωγὴν , ἀγαγόντα αὐτὸν ἐπὶ ποταμὸν ἢ πηγὴν, ὅπερ ἐστὶν ζῶν ὕδωρ, ἔνθα ἡ δικαίων γίνεται ἀναγέννησις, μὴ ὁρκίσαι, ἐπεὶ μὴ ἔξεστιν, ἀλλὰ στῆναι αὐτῷ κελεῦσαι πρὸς τῷ ὕδατι καὶ ἐπιμαρτύρασθαι, ὡς καὶ αὐτοὶ ἀναγεννώμενοι κελευσθέντες ἐποιήσαμεν τοῦ μὴ ἁμαρτεῖν χάριν.

Tendo, pois, lido a carta, Tiago convocou os presbíteros e, tendo-a lido para eles, disse: "Nosso Pedro nos advertiu, com necessidade e propriedade, a proteger a verdade, de modo que não transmitamos a ninguém ao acaso os livros das suas pregações que nos foram enviados, senão a alguém bom e piedoso, que também escolha ensinar, sendo circuncidado e fiel. E isso não tudo de uma vez, para que, se na primeira parte for descoberto como desonesto, não se lhe confie a segunda. Por isso, que seja posto à prova por não menos de seis anos; e, sendo assim, segundo o método de Moisés, conduzindo-o a um rio ou a uma fonte — isto é, água viva —, onde se dá a regeneração dos justos, não o façam jurar, pois isso não é permitido, mas ordenem que ele se ponha junto à água e testemunhe, como nós mesmos fizemos, quando ordenados, ao sermos regenerados, em vista de não pecar.

II

Λεγέτω δέ· μάρτυρας ἔχομι οὐρανόν, γῆν, ὕδωρ, ἐν οιἷς τὰ πάντα περιέχεται, πρὸς τούτοις δὲ ἅπασιν καὶ τὸν διὰ πάντων διήκοντα ἀέρα, οὗ ἄνευ οὐκ ἀναπνέω, ὡς ἀεὶ ὑπήκοος ἔσομαι τῷ τὰς βίβλους μου τῶν κηρυγμάτων διδόντι, καὶ αὐτάς μου τάς βίβλους, ἃς ἄν μοι δῷ, οὐ μὴ μεταδῶ τινὶ κατ᾽ οὐδένα τρόπον, οὐ γράψας, οὐ γεγραμμένον δούς, οὐ γράφοντι ἀναδιδούς, οὐκ αὐτός, οὐ δὶ ἄλλου, οὐ δὲ ἄλλης τινὸς ἀγωγῆς ἢ δόλου ἢ μηχακνῆς, ἢ ἀμελῶς φυλάσσων ἥ τι προστιθεὶς ἢ νοθεύων ἢ ἄλλῳ οἱῳδήποτε τρόπῳ ἢ ἐπινοίᾳ ἑτέρῳ αὐτὰ μεταδιδούς. πλὴν ἂν δοκιμάσω τινὰ ἄξιον, ὡς αὐτὸς ἐκρίθην, ἢ καὶ πλεῖον δοκιμάσας, πλὴν οὐκ ἔλαττον ἔτεσιν ἕξ᾽· τότε εὐλαβεῖ καὶ ἀγαθῷ, διδάσκειν ἐπαναιρουμένῳ, ὡς παρέλαβον παραδώσω, καὶ ταῦτα ἐπὶ τῇ τοῦ ἐπισκόπου γνώμῃ ποιησάμενος.

Diga então: 'Tenho por testemunhas o céu, a terra e a água, nos quais todas as coisas estão contidas, e, além de todos estes, também o ar que penetra por tudo, sem o qual não respiro: que serei sempre obediente àquele que me der os livros das suas pregações, e que esses mesmos livros que me forem dados eu não os transmitirei a ninguém, de modo nenhum: nem os copiando, nem dando algo já copiado, nem entregando a quem os copie; nem eu mesmo, nem por meio de outro, nem por nenhum outro método, engano ou artifício; nem os guardando com negligência, nem lhes acrescentando algo, nem os adulterando, nem os transmitindo a outrem por qualquer outro modo ou artifício — a menos que eu ponha alguém à prova como digno, assim como eu mesmo fui julgado, ou o ponha à prova por mais tempo ainda, porém nunca por menos de seis anos: então, a alguém piedoso e bom, que se disponha a ensinar, transmitirei tal como recebi, e isso fazendo-o com o consentimento do bispo.'

III

Ἄλλως δὲ ἐδ᾽ ἄν τέκνον ἢ ἀδελφὸς ἢ φίλος ἢ ἄλλως πώς ποτε γένες μοι ἀνήκων, ἐάνπερ ἀνάξιος ἢ, τοῦδε μὴ μεταδοῦναι χάριν, ὡς οὐ προσῆκεν. οὔτε ἐπιβουλὴν φοβηθήσομαι, οὐ δώροις κολακενθήσομαι· ἀλλ᾽ εἰ καὶ δόξειέν μοί ποτε τὰ διδόμενά μοι τῶν κηρυγμάτων βιβλία μὴ ἀληθῆ εἶναι, ἐδ᾽ οὕτως μεταδώσω, ἀλλ᾽ ἀποδώσω. ἀποδημῶν δὲ σὺν ἐμοὶ αὐτὰ κομίσω, ἅπερ ἄν τύχω κεκτημένος. εἰ δὲ μὴ βουληθῶ μετ᾽ ἐμαυτοῦ αὐτὰ περιφέρειν, ἐπὶ τῆς οἰκίας με εἰναι αὐτὰ ἐκ ἐάσω, ἀλλὰ τῷ ἐπισκόπῳ μου τῷ τὴν αὐτὴν ἔχοντι πίστιν καὶ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ὁρμωμένῳ παρακαταθήσομαι. εἰ δὲ καὶ τύχοι με νοσῆσαι καὶ τόν θάνατον ὑποπτεῦσαι, ἐὰν ἄτεκνος ὦ, ὁμοίως ποιήσω. ἀλλ᾽ εἰ καὶ τελευτῶ τέκνον ἔχων ἐκ ἄξιον ἢ μηδέπω δυνάμενον, ὁμοίως ποιήσω. τῷ γὰρ ἐπισκόπῳ μου παρακαταθήσομαι, ἵνα εἰ μὲν τύχοι ἐφ᾽ ἡλικίας γενόμενος ἄξιος εἶναι τῆς πίστεως, ὡς πατρῴαν παρακαταθήκην τῷ τέκνῳ ἀποδόσῃ, κατὰ τὸν τῆς διαμαρτυρίας λόγον.

'De outro modo, ainda que seja filho, irmão, amigo, ou de qualquer outra forma pertencente à minha linhagem, se for indigno, não lhe transmitirei em consideração a isso, pois não convém. Nem temerei intriga, nem serei aliciado por presentes; mas, ainda que alguma vez me parecesse que os livros das pregações a mim confiados não fossem verdadeiros, nem assim os transmitirei — antes os devolverei. Se eu viajar, levarei comigo os que porventura eu tiver em posse. E, se não quiser trazê-los comigo, não os deixarei ficar em minha casa, mas os depositarei junto ao meu bispo, que tem a mesma fé e procede das mesmas fontes. E, se acontecer de eu adoecer e suspeitar da morte, sendo eu sem filhos, farei do mesmo modo. Mas, se eu morrer tendo um filho que não seja digno, ou que ainda não seja capaz, farei do mesmo modo: pois os depositarei junto ao meu bispo, para que, se acontecer de, chegado à idade, ele se mostrar digno da fé, o bispo os devolva ao filho como depósito paterno, segundo os termos deste testemunho.'

IV

Ὅτι δὲ οὕτως ποιήσω, πάλιν τὸ δεύτερον διαμαρτύρομαι ἐρανόν, γῆν, ὕδωρ, ἐν οἷς τὰ πάντα περιέχεται, πρὸς τούτοις ἅπασιν καὶ τὸν διὰ πάντων διήκοντα ἀέρα, οὗ ἄνευ οὐκ ἀναπνέω, ὡς ἀεὶ ὑπήκοος ἔσομαι τῷ τὰς βίβλους μου τῶν κηρυγμάτων διδόντι, καὶ φυλάξω κατὰ πάντα ὅσα διεμαρτυράμην, εἰ καί τι πλεῖον. φυλάσσοντι οὖν μοι τὰς συνθήκας μέρος ἔσται μετὰ τῶν ὁσίων, ποιήσαντι δὲ παρ᾽ ἅ συνεθέμην, ἐχθρὸν εἴη μοι τὸ πᾶν καὶ ὁ διὰ πάντων διήκων αἰθὴρ καὶ ὁ ὑπὲρ τά ὅλα Θεὸς, οὗ κρείττων, οὗ μείζων ἐδ᾽ εἶς. ἀλλ᾽ εἰ καὶ εἰς ἑτέρου Θεοῦ ὑπόνοιαν γένωμαι, κᾀκεῖνον νῦν ὄμνυμι ὡς οὐκ ἄλλως ποιήσω, εἴτ᾽ ἐστὶν, εἰτ᾽ ἐκ ἔστν· πρὸς τέτοις δὲ ἅπασιν εἰ ψεύσομαι, κατάθεμα ἔσομαι ζῶν καὶ θανὼν καὶ αἰωνίῳ κολασθήσομαι κολάσει. καὶ μετὰ τοῦτο ἄρτου καὶ ἅλατος μετὰ τοῦ παραδιδόντος μεταλαβέτω.

E que farei assim, de novo testemunho, pela segunda vez, pelo céu, pela terra e pela água, nos quais todas as coisas estão contidas, e, além de todos estes, também pelo ar que penetra por tudo, sem o qual não respiro: que serei sempre obediente àquele que me der os livros das suas pregações, e guardarei em tudo quanto testemunhei, e ainda mais, se for o caso. Se eu guardar os pactos, terei parte com os santos; mas, se eu agir contra o que pactuei, que me seja inimigo o universo inteiro, e o éter que penetra por tudo, e o Deus que está acima de todas as coisas, do qual nenhum é melhor, nenhum é maior. E, ainda que eu venha a ter suspeita de outro deus, também por esse agora juro que não farei de outro modo, quer ele exista, quer não exista. E, além de tudo isso, se eu mentir, seja eu maldito, vivo e morto, e seja castigado com castigo eterno. E, depois disso, que ele participe do pão e do sal com aquele que lhe faz a entrega.

V

Ταῦτα τοῦ Ἰακώβου εἰπόντος ὠχρίασαν ἀγωνιάσαντες οἱ πρεσβύτεροι. συνιδὼν οὖν ὁ Ἰάκωβος, ὅτι λίαν πεφόβηνται, ἔφη· ἀκούσατέ μου, ἀδελφοὶ καὶ σύνδουλοι. ἐὰν τὰς βίβλους πᾶσιν ὡς ἔτυχεν παρασχῶμεν, καὶ αὐταὶ ὑπὸ τολμηρῶν ἀνδρῶν τινῶν νοθευθῶσιν ἢ ταῖς ἑρμηνείαις διαστραφῶσιν, ὡς ἤδη τινὰς ἤκουσατε πεποιηκότας, ἔσται λοιπὸν καὶ τοῖς ὄντως τὴν ἀλήθειαν ζητοῦσιν ἀεὶ πλανᾶσθαι. διὰ ἄμεινον παρ᾽ ἡμῖν αὐτὰς εἶναι, καὶ μεταδιδόναι μετὰ πάσης τῆς προειρημένης ἀσφαλείας τοῖς θέλουσι ζῆν καὶ ἄλλους σώζειν. εἰ δέ τις μετὰ τὸ οὕτως διαμαρτύρασθαι ἄλλως ποιήσει, εὐλόγως αἰωνἰᾳ ὑποπεσεῖται κολάσει. τίνι γὰρ λόγῳ ἄλλων ἀπωλείας αἴτιος γένομενος αὐτὸς ἐκ ἀπολεῖται; τῶν οὖν πρεσβυτέρων ἐπὶ τῇ τοῦ Ἰακώβου γνώμῃ ἡσθέντων καὶ εἰπόντων· εὐλόγηται ὁ σὲ ὡς πάντα προειδὼς καλῶς ἡμῖν καταστήσας ἐπίσκοπον. καὶ ταῦτα εἰπόντων αὐτῶν ἐγερθέντες προσηυξάμεθα τῷ τῶν ὅλων πατέρι καὶ Θεῷ· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

Tendo Tiago dito isso, os presbíteros empalideceram, angustiados. Percebendo, pois, Tiago que estavam muito atemorizados, disse: "Ouvi-me, irmãos e conservos. Se dermos os livros a todos ao acaso, e eles forem adulterados por certos homens ousados ou distorcidos em suas interpretações, como já ouvistes que alguns fizeram, restará então que também os que verdadeiramente buscam a verdade andem sempre errantes. Por isso é melhor que fiquem conosco, e que os transmitamos, com toda a cautela já mencionada, aos que quiserem viver e salvar outros. E, se alguém, depois de assim testemunhar, agir de outro modo, com razão sofrerá castigo eterno. Pois, por que razão, tendo se tornado causa da perdição de outros, ele mesmo não perecerá?" Alegrando-se, pois, os presbíteros com o parecer de Tiago, e dizendo: "Bendito seja aquele que, prevendo tudo, bem te constituiu bispo entre nós" — e, tendo dito isso, levantamo-nos e oramos ao Pai e Deus de todas as coisas, a quem seja a glória pelos séculos. Amém.

Biblioteca Patrística · Volume I

Clemente de Roma e a tradição pseudoclementina

Edição bilíngue — grego e português, página a página

As duas Epístolas aos Coríntios, as Cartas sobre a Virgindade, a Liturgia Clementina e as Cartas a Tiago, num volume diagramado com o texto original frente a frente com a tradução, introdução crítica, notas de Migne traduzidas e página de transparência.

Comprar o livro físico eBook Kindle em breve na Amazon

O texto continua gratuito aqui no site — o livro financia as próximas traduções.

Mecenato

Cada obra que você lê aqui chegou ao português financiada pelos leitores.

Em tradução agora: História Eclesiástica — Eusébio de Cesareia

Financie a próxima tradução