‹ Biblioteca

Padres Apostólicos

Epístola aos Magnésios

Πρὸς Μαγνησιεῖς

Inácio de Antioquia · c. 107 d.C. · PG 5, col. 661–674

Saudação

(19) Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, τῇ εὐλογημένῃ ἐν χάριτι Θεοῦ Πατρὸς, ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν, ἐν ᾧ ἀσπάζομαι τὴν Ἐκκλησίαν τὴν οὖσαν ἐν Μαγνησίᾳ τῇ πρὸς Μαιάνδρφ, καὶ εὔχομαι ἐν Θεῷ Πατρὶ καὶ ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ πλεῖστα χαίρειν.

AOS MAGNÉSIOS(19)

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja abençoada na graça de Deus Pai, em Jesus Cristo nosso Salvador, na qual saúdo a Igreja que está em Magnésia, junto ao Meandro, e à qual desejo, em Deus Pai e em Jesus Cristo, muitíssimas alegrias.

I

A causa desta carta e minhas piedosas intenções.

Γνοὺς ὑμῶν τὸ πολυεύτακτον τῆς κατὰ Θεὸν ἀγάπης, ἀγαλλιώμενος προειλόμην ἐν πίστει Ἰησοῦ Χριστοῦ προσλαλῆσαι ὑμῖν. Καταξιωθεὶς γὰρ ὀνόματος θεοπρεπεστάτου, ἐν οἷς περιφέρω δεσμοῖς ᾄδω τὰς Ἐκκλησίας, ἐν αἷς ἕνωσιν εὔχομαι σαρκὸς καὶ πνεύματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ διὰ παντὸς ἡμῶν ζῆν, πίστεώς τε καὶ ἀγάπης ἧς οὐδὲν προκέχριται, τὸ δὲ κυριώτερον Ἰησοῦ καὶ Πατρός· ἐν ᾧ ὑπομένοντες τὴν πᾶσαν ἐπήρειαν τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ διαφυγόντες Θεοῦ τευξόμεθα.

Conhecendo a excelente ordem(20) da vossa caridade segundo Deus, e regozijando-me nisso, escolhi falar-vos na fé de Jesus Cristo. Pois, julgado digno de um nome tão conforme a Deus(21), nestas cadeias que trago comigo, canto as Igrejas, nas quais desejo a união da carne e do espírito de Jesus Cristo, nossa vida contínua — da fé e do amor, aos quais nada se antepõe, e o que é mais decisivo, de Jesus e do Pai; nele, suportando toda a hostilidade do príncipe deste século e escapando dela, alcançaremos a Deus.

II

Alegro-me com os vossos embaixadores.

Ἐπεὶ οὖν ἠξιώθην ἰδεῖν ὑμᾶς διὰ Δάμα τοῦ ἀξιοθέου ὑμῶν ἐπισκόπου, καὶ πρεσβυτέρων ἀξίων Βάσσου καὶ Ἀπολλωνίου, καὶ τοῦ συνδούλου μου διακόνου Σωτίωνος, οὗ ἐγὼ ὀναίμην, ὅτι ὑποτάσσεται τῷ ἐπισκόπῳ ὡς χάριτι Θεοῦ, καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ ὡς νόμῳ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Fui, pois(22), julgado digno de ver-vos na pessoa de Damas, vosso digníssimo bispo(23), e dos presbíteros dignos Basso e Apolônio, e do meu companheiro de servidão, o diácono Sotíon — de quem eu me regozijo, porque está sujeito ao bispo como à graça de Deus(24), e ao presbitério como à lei de Jesus Cristo(25).

III

Honrai o vosso jovem bispo.

Καὶ ὑμῖν δὲ πρέπει μὴ συγχρᾶσθαι τῇ ἡλικίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, ἀλλὰ (28) κατὰ δύναμιν Θεοῦ Πατρὸς πᾶσαν ἐντροπὴν αὐτῷ ἀπονέμειν, καθὼς ἔγνων καὶ τοὺς ἁγίους πρεσβυτέρους, οὐ (29) προειληφότας τὴν (30) φαινομένην νεωτερικὴν τάξιν, ἀλλ' ὡς φρονίμους ἐν Θεῷ συγχωροῦντας αὐτῷ· οὐκ αὐτῷ δὲ, ἀλλὰ τῷ Πατρὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῷ πάντων ἐπισκόπῳ. Εἰς τιμὴν οὖν ἐκείνου τοῦ (31) θελήσαντος ἡμᾶς, πρέπον ἐστιν ἐπακούειν κατὰ μηδεμίαν ὑπόκρισιν· ἐπεὶ οὐχ (32) ὅτι τὸν ἐπίσκοπον τοῦτον τὸν βλεπόμενον πλανᾷ τις, ἀλλὰ τὸν ἀόρατον παραλογίζεται. Τὸ δὲ τοιοῦτο οὐ πρὸς (33) σάρκα ὁ λόγος, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν, τὸν τὰ κρύφια εἰδότα.

Também a vós convém não abusar(26) da idade do bispo(27), mas, conforme o poder(28) de Deus Pai, tributar-lhe toda a deferência, como também soube que os santos presbíteros fazem: não se aproveitando(29) da sua aparente(30) juventude, mas cedendo-lhe como homens prudentes em Deus — não a ele propriamente, mas ao Pai de Jesus Cristo, o bispo de todos. Em honra, pois, daquele que assim(31) o quis, convém obedecer sem hipocrisia alguma; pois não é(32) este bispo visível que alguém engana, mas ao invisível é que se ilude. E isso não diz respeito à carne(33), mas a Deus, que conhece as coisas ocultas.

IV

Alguns agem mal sem o bispo.

Πρέπον οὖν ἐστιν, μὴ μόνον καλεῖσθαι Χριστιανοὺς, ἀλλὰ καὶ εἶναι· ὥσπερ καί τινες ἐπίσκοπον μὲν (34) καλοῦσιν, χωρὶς δὲ αὐτοῦ πάντα πράσσουσιν. Οἱ τοιοῦτοι δὲ οὐκ εὐσυνείδητοί μοι εἶναι φαίνονται, διὰ τὸ μὴ (35) βεβαίως κατ' (36) ἐντολὴν συναθροίζεσθαι.

Convém, pois, não somente ser chamados cristãos, mas sê-lo de fato — como há os que chamam(34) o bispo de bispo, mas fazem tudo sem ele. Tais pessoas não me parecem ter boa consciência, por não se reunirem firmemente(35) conforme o mandamento(36).

V

Aos tais está proposta a morte, pois não têm o caráter dos cristãos — o amor — e não morrem para as próprias paixões.

Ἐπεὶ οὖν τέλος τὰ πράγματα ἔχει, (37) ἐπίκειται τὰ δύο ὁμοῦ, ὅ τε θάνατος καὶ ἡ ζωὴ, καὶ ἕκαστος (38) εἰς τὸν ἴδιον τόπον μέλλει χωρεῖν. Ὥσπερ γάρ ἐστιν νομίσματα δύο, ὃ μὲν (39) Θεοῦ, ὃ δὲ κόσμου, καὶ ἕκαστον αὐτῶν ἴδιον χαρακτῆρα ἐπικείμενον ἔχει· οἱ ἄπιστοι τοῦ κόσμου τούτου, οἱ δὲ πιστοὶ ἐν ἀγάπῃ χαρακτῆρα Θεοῦ Πατρὸς διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐὰν μὴ αὐθαιρέτως ἔχωμεν τὸ ἀποθανεῖν εἰς τὸ αὐτοῦ πάθος, τὸ ζῆν αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.

Visto, pois, que as coisas têm um fim, apresentam-se(37) juntas as duas coisas, a morte e a vida, e cada um há de partir(38) para o seu próprio lugar. Pois assim como há duas moedas, uma de Deus(39), e outra do mundo, e cada uma delas tem impressa a sua própria marca: os incrédulos, a marca deste mundo; os fiéis, porém, no amor, a marca de Deus Pai por meio de Jesus Cristo — por meio de quem, se não tivermos de boa vontade a disposição de morrer à semelhança da sua paixão, a sua vida não está em nós.

VI

Mantende a concórdia.

Ἐπεὶ οὖν ἐν τοῖς προγεγραμμένοις προσώποις τὸ πᾶν πλῆθος ἐθεώρησα (40) ἐν πίστει καὶ (41) ἀγάπῃ, παραινῶ, ἐν ὁμονοίᾳ Θεοῦ σπουδάζετε πάντα πράσσειν, προκαθημένου τοῦ ἐπισκόπου εἰς τόπον Θεοῦ, καὶ τῶν πρεσβυτέρων εἰς τόπον συνεδρίου τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν διακόνων, τῶν ἐμοὶ γλυκυτάτων, πεπιστευμένων διακονίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅς πρὸ αἰώνων παρὰ Πατρὶ ἦν, καὶ ἐν τέλει ἐφάνη. Πάντες οὖν, ὁμοήθειαν Θεοῦ λαβόντες, ἐντρέπεσθε ἀλλήλοις, καὶ μηδεὶς κατὰ σάρκα βλεπέτω (42) τὸν πλησίον, ἀλλ' ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ ἀλλήλους διαπαντὸς ἀγαπᾶτε. Μηδὲν ἔστω ἐν ὑμῖν, ὅ δυνήσεται ὑμᾶς μερίσαι, ἀλλ' ἑνώθητε τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς προκαθημένοις, εἰς (43) τύπον καὶ διδαχὴν ἀφθαρσίας.

Visto, pois, que nas pessoas acima mencionadas contemplei toda a vossa multidão na fé(40) e no amor(41), exorto-vos: empenhai-vos em fazer tudo na concórdia de Deus, presidindo o bispo no lugar de Deus, e os presbíteros no lugar do colégio dos apóstolos, e os diáconos, meus queridíssimos, aos quais foi confiado o ministério de Jesus Cristo, que antes dos séculos estava junto ao Pai e no fim se manifestou. Todos vós, pois, tendo recebido o mesmo modo de proceder de Deus, respeitai-vos uns aos outros, e ninguém olhe(42) o próximo segundo a carne, mas amai-vos sempre uns aos outros em Jesus Cristo. Que nada haja entre vós que possa dividir-vos; antes, uni-vos ao bispo e aos que presidem, como sinal(43) e ensino de incorruptibilidade.

VII

Não façais nada sem o bispo e os presbíteros; sede um só templo de Deus.

Ὥσπερ οὖν ὁ Κύριος ἄνευ τοῦ Πατρὸς οὐδὲν ἐποίησεν, ἡνωμένος ὢν, οὔτε δι' ἑαυτοῦ, οὔτε διὰ τῶν ἀποστόλων· οὕτως μηδὲ ὑμεῖς ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν πρεσβυτέρων μηδὲν πράσσετε. Μηδὲ πειράσητε εὔλογόν τι φαίνεσθαι (44) ἰδίᾳ ὑμῖν. ̓Αλλ' ἐπὶ τὸ αὐτὸ μία προσευχὴ, μία δέησις, εἷς νοῦς, μία ἐλπὶς, ἐν ἀγάπῃ, ἐν τῇ χαρᾷ τῇ ἀμώμῳ. Εἷς ἐστὶν Ἰησοῦς Χριστὸς, οὗ ἄμεινον οὐθέν ἐστιν. Πάντες οὖν ὡς εἰς [ἕνα (45)] ναὸν συντρέχετε Θεοῦ, ὡς ἐπὶ ἓν θυσιαστήριον, ὡς ἐπὶ ἕνα Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ἀφ' ἑνὸς Πατρὸς προελθόντα, καὶ (46) εἰς ἕνα ὄντα καὶ χωρίσαντα.

Assim como o Senhor nada fez sem o Pai, estando unido a ele, nem por si mesmo nem por meio dos apóstolos, assim também vós nada façais sem o bispo e os presbíteros. Nem tenteis fazer parecer razoável algo feito à parte(44), por conta própria; mas, reunidos no mesmo lugar, haja uma só oração, uma só súplica, um só pensamento, uma só esperança, no amor e na alegria sem mácula. Um só é Jesus Cristo, do qual nada há melhor. Todos vós, pois, correi juntos, como para um só(45) templo de Deus, como para um só altar, como para um só Jesus Cristo, que saiu de um só Pai e a um só(46) permanece unido, tendo a ele voltado.

VIII

Guardai-vos das falsas doutrinas dos judaizantes.

(47) Μὴ πλανᾶσθε ταῖς ἑτεροδοξίαις μηδὲ (48) μυθεύμασιν τοῖς παλαιοῖς, ἀνωφελέσιν οὖσιν. Εἰ γὰρ μέχρι νῦν κατὰ (49) [νόμον] Ἰουδαῖσμὸν ζῶμεν, ὁμολογοῦμεν χάριν μὴ εἰληφέναι. Οἱ γὰρ θειότατοι προφῆται κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν ἔζησαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἐδιώχθησαν, ἐμπνεόμενοι ὑπὸ τῆς χάριτος αὐτοῦ, εἰς τὸ πληροφορηθῆναι τοὺς ἀπειθοῦντας, ὅτι εἶς Θεός ἐστιν, ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος ἀΐδιος, οὐκ ἀπὸ (50) σιγῆς προελθὼν, ὃς κατὰ πάντα εὐηρέστησεν τῷ πέμψαντι αὐτόν.

Não vos deixeis enganar(47) por doutrinas estranhas, nem por fábulas(48) antigas, que são inúteis. Pois, se até agora vivemos segundo o judaísmo(49) [a lei], confessamos não ter recebido a graça. Pois os mais divinos profetas viveram segundo Cristo Jesus. Por isso também foram perseguidos, inspirados pela sua graça, para que os incrédulos ficassem plenamente persuadidos de que há um só Deus, que se manifestou por meio de Jesus Cristo, seu Filho, que é a sua Palavra eterna, não proveniente do silêncio(50), e que em tudo agradou àquele que o enviou.

IX

Vivamos com Cristo.

Εἰ οὖν οἱ ἐν (51) παλαιοῖς πράγμασιν ἀναστραφέντες εἰς καινότητα ἐλπίδος ἦλθον, μηκέτι σαββατίζοντες, ἀλλὰ κατὰ (52) κυριακὴν ζωὴν ζῶντες, ἐν ᾗ καὶ ἡ ζωὴ ἡμῶν ἀνέτειλεν δι' αὐτοῦ καὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ – ὄν τινες ἀρνοῦνται, δι' οὗ μυστηρίου ἐλάβομεν τὸ πιστεύειν, καὶ διὰ τοῦτο ὑπομένομεν, ἵνα εὑρεθῶμεν μαθηταὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ μόνου διδασκάλου ἡμῶν, – πῶς ἡμεῖς δυνησόμεθα ζῆσαι χωρὶς αὐτοῦ, οὗ καὶ οἱ προφῆται μαθηταὶ ὄντες τῷ πνεύματι ὡς διδάσκαλον αὐτὸν προσεδόκουν; Καὶ διὰ τοῦτο, ὃν δικαίως ἀνέμενον, παρὼν ἤγειρεν αὐτοὺς ἐκ νεκρῶν.

Se, pois, os que viviam nas coisas antigas(51) chegaram a uma nova esperança, não mais guardando o sábado, mas vivendo segundo o dia do Senhor(52), no qual também a nossa vida se levantou por meio dele e da sua morte — a qual alguns negam, por meio de cujo mistério recebemos o crer, e por isso perseveramos, a fim de sermos achados discípulos de Jesus Cristo, nosso único mestre —, como poderemos nós viver sem ele, a quem também os profetas, sendo seus discípulos em espírito, esperavam como mestre? E por isso, aquele que justamente esperavam, ao vir, os ressuscitou dentre os mortos.

X

Não judaizeis.

Μὴ οὖν ἀναισθητῶμεν (53) τῆς χρηστότητος αὐτοῦ. Ἂν γὰρ ἡμᾶς (54) μιμήσεται, καθὰ πράσσομεν, οὐκέτι ἐσμέν. Διὰ τοῦτο, μαθηταὶ αὐτοῦ γενόμενοι, μάθωμεν κατὰ Χριστιανισμὸν ζῆν. ὡς γὰρ ἄλλῳ ὀνόματι καλεῖται πλέον (55) τούτου, οὐκ ἔστιν τοῦ Θεοῦ. (56) Ὑπέρθεσθε οὖν τὴν κακὴν ζύμην, τὴν παλαιωθεῖσαν καὶ ἐνοξίσασαν, καὶ μεταβάλεσθε εἰς νέαν ζύμην, ὅ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός. Αλίσθητε ἐν αὐτῷ, ἵνα μὴ διαφθαρῇ τις ἐν ὑμῖν, ἐπεὶ ἀπὸ τῆς ὀσμῆς ἐλεγχθήσεσθε. ̓́Ατοπόν ἐστιν, Χριστὸν Ἰησοῦν (57) λαλεῖν, καὶ ἱουδαΐζειν. (58) Ὁ γὰρ Χριστιανισμὸς οὐκ εἰς Ἰουδαϊσμὸν ἐπίστευσεν, ἀλλὰ Ἰουδαϊσμὸς εἰς Χριστιανισμὸν, ὡς (59) πᾶσα γλῶσσα πιστεύσασα εἰς θεὸν συνήχθη.

Não sejamos, pois, insensíveis à sua bondade(53). Pois, se ele nos imitasse(54) conforme o que fazemos, já não existiríamos mais. Por isso, tendo-nos tornado seus discípulos, aprendamos a viver segundo o cristianismo. Pois aquele que é chamado por outro nome(55) além deste não é de Deus. Removei(56), pois, o mau fermento, já envelhecido e azedo, e mudai para o fermento novo, que é Jesus Cristo. Sede salgados nele, para que ninguém em vós se corrompa, pois pelo odor sereis reconhecidos. É absurdo falar(57) de Jesus Cristo e judaizar. Pois(58) o cristianismo não creu no judaísmo, mas o judaísmo no cristianismo, para que toda língua(59) que crê se reunisse a Deus.

XI

Escrevo-vos isto não para castigar-vos, mas para prevenir-vos.

Ταῦτα δὲ, ἀγαπητοί μου, οὐκ ἐπεὶ ἔγνων (60) τινὰς ἐξ ὑμῶν οὕτως ἔχοντας, ἀλλ' ὡς μικρότερος ὑμῶν, θέλω προφυλάσσεσθαι ὑμᾶς, μὴ ἐμπεσεῖν εἰς τὰ ἄγκιστρα τῆς κενοδοξίας, ἀλλὰ πεπληροφορῆσθαι ἐν τῇ γεννήσει καὶ τῷ πάθει καὶ τῇ ἀναστάσει τῇ γενομένῃ ἐν καιρῷ τῆς ἡγεμονίας Ποντίου Πιλάτου· πραχθέντα ἀληθῶς καὶ βεβαίως ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ἧς ἐκτραπῆναι μηδενὶ ὑμῶν γένοιτο.

Isto, porém, meus amados, não escrevo por saber(60) que alguns de vós assim estejam, mas, como o menor de vós, quero prevenir-vos, para que não caiais nos anzóis da vanglória, mas estejais plenamente persuadidos a respeito do nascimento, da paixão e da ressurreição ocorrida no tempo do governo de Pôncio Pilatos — coisas realizadas verdadeira e certamente por Jesus Cristo, nossa esperança, da qual não permita Deus que nenhum de vós se desvie.

XII

Vós sois melhores do que eu.

Ὀναίμην ὑμῶν κατὰ πάντα, ἐάνπερ ἄξιος ὦ. Εἰ γὰρ καὶ δέδεμαι, πρὸς ἕνα τῶν λελυμένων ὑμῶν οὐκ εἰμί. Οἶδα, ὅτι οὐ φυσιοῦσθε· Ἰησοῦν γὰρ Χριστὸν ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς. Καὶ μᾶλλον, ὅταν ἐπαινῶ ὑμᾶς, οἶδα, ὅτι ἐντρέπεσθε, ὡς γέγραπται, ὅτι· Ὁ δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος.

Que eu possa gozar de vós em tudo, se ao menos for digno disso! Pois, ainda que esteja acorrentado, não sou igual a nenhum de vós, que estais livres. Sei que não vos ensoberbeceis, pois tendes Jesus Cristo em vós mesmos. E ainda mais, quando vos louvo, sei que vos envergonhais, como está escrito: O justo é o seu próprio acusador.

XIII

Confirmai-vos na fé e na união.

Σπουδάζετε οὖν βεβαιωθῆναι ἐν τοῖς δόγμασιν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἀποστόλων, ἵνα πάντα, ὅσα ποιῆτε, κατευοδωθῆτε σαρκὶ καὶ πνεύματι, πίστει καὶ ἀγάπῃ, (62) ἐν Υἱῷ καὶ Πατρὶ καὶ ἐν Πνεύματι, ἐν ἀρχῇ καὶ ἐν τέλει, μετὰ τοῦ ἀξιοπρεπεστάτου ἐπισκόπου ὑμῶν, καὶ ἀξιοπλόκου πνευματικοῦ στεφάνου τοῦ πρεσβυτερίου ὑμῶν, καὶ τῶν κατὰ Θεὸν διακόνων. Ὑποτάγητε τῷ ἐπισκόπῳ καὶ ἀλλήλοις, ὡς Ἰησοῦς Χριστὸς (63) τῷ Πατρὶ κατὰ σάρκα, καὶ οἱ ἀπόστολοι τῷ Χριστῷ καὶ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι· ἵνα ἕνωσις ᾖ (64) σαρκική τε καὶ πνευματική.

Empenhai-vos, pois, em confirmar-vos nos ensinamentos do Senhor e dos apóstolos, para que tudo o que fizerdes(61) prospere, na carne e no espírito, na fé e no amor [o texto grego deste trecho termina aqui, no corte da coluna 672; a continuação da frase e do capítulo está na coluna 673, já no início do trecho seguinte, dedicado à Epístola aos Trálios].

[Fim da obra anterior:]

...na fé e no amor(62), no Filho e no Pai e no Espírito, no princípio e no fim, com o vosso digníssimo bispo, e com a espiritual coroa, dignamente entretecida, do vosso presbitério, e com os diáconos segundo Deus. Sujeitai-vos ao bispo e uns aos outros, como Jesus Cristo(63) se sujeitou ao Pai segundo a carne, e os apóstolos a Cristo, ao Pai e ao Espírito; para que a união seja tanto carnal(64) quanto espiritual.

XIV

Orai por mim e pela Igreja da Síria.

Εἰδὼς, (65) ὅτι Θεοῦ γέμετε, συντόμως παρεκέλευσα ὑμᾶς. Μνημονεύετέ μου ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν, ἵνα Θεοῦ ἐπιτύχω, καὶ τῆς ἐν Συρίᾳ Ἐκκλησίας – ὅθεν οὐκ ἄξιός εἰμι καλεῖσθαι· ἐπιδέομαι γὰρ τῆς ἡνωμένης ὑμῶν ἐν Θεῷ προσευχῆς καὶ ἀγάπης – εἰς τὸ ἀξιωθῆναι τὴν ἐν Συρίᾳ Ἐκκλησίαν διὰ τῆς Ἐκκλησίας ὑμῶν δροσισθῆναι.

Sabendo(65) que estais cheios de Deus, exortei-vos brevemente. Lembrai-vos de mim em vossas orações, para que eu alcance a Deus, e também da Igreja que está na Síria — de onde não sou digno de ser chamado (pois necessito da vossa oração e amor unidos em Deus) —, para que a Igreja que está na Síria seja orvalhada por meio da vossa Igreja.

XV

Saúdam-vos os efésios e as demais Igrejas.

Ἀσπάζονται ὑμᾶς (66) Ἐφέσιοι ἀπὸ Σμύρνης, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν, παρόντες εἰς δόξαν Θεοῦ, ὥσπερ καὶ ὑμεῖς, οἱ κατὰ πάντα με ἀνέπαυσαν, ἅμα Πολυκάρπῳ, ἐπισκόπῳ Σμυρναίων. Καὶ αἱ λοιπαὶ δὲ Ἐκκλησίαι ἐν τιμῇ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀσπάζονταιὑμᾶς. Ἔρρωσθε ἐν ὁμονοίᾳ Θεοῦ, κεκτημένοι (67) ἀδιάκριτον πνεῦμα, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός.

Saúdam-vos os efésios(66), de Esmirna, de onde também vos escrevo, estando presentes para a glória de Deus, assim como vós também, os quais em tudo me consolaram, juntamente com Policarpo, bispo dos esmirneus. E as demais Igrejas, em honra a Jesus Cristo, vos saúdam. Passai bem na concórdia de Deus, possuindo um espírito(67) indiviso, que é Jesus Cristo.

Notas

Notas editoriais de Migne, traduzidas do latim; as chamadas «(n)» remetem aos pontos correspondentes no texto acima.

(19) Não existe versão siríaca desta epístola; mas Guilherme Cureton reuniu algumas citações a partir de obras de escritores siríacos. Loc. cit., pp. 29, 47.

(20) Isto é, com o ânimo pleno da fé cristã. Wocher.

(21) Isto é, τοῦ Θεοφόρου [do Teóforo], como se dissesse: do nome de Deus, que é o mais decoroso.

(22) A apódose deste capítulo segue no cap. 6; por isso se pode pensar que os caps. 3, 4 e 5 formam um grande parêntese, surgido porque, ao fim do cap. 2, falando da sujeição do diácono Sotíon, Inácio se apressou a exigir de todos os magnésios semelhante obediência para com o bispo.

(23) Cf. Inácio, Aos Efésios, cap. 2, nota.

(24) Isto é, como àquela graça de Deus que o constituiu bispo.

(25) Isto é, como àquele preceito de Cristo, pelo qual os presbíteros foram constituídos na Igreja.

(26) Do fato de que, nos primeiros tempos da Igreja, os nomes "bispo" e "presbítero" eram comuns à primeira e à segunda ordem dos sacerdotes, ao passo que nas epístolas inacianas sempre se chamam "bispos" os que são sacerdotes superiores, e "presbíteros" os que são sacerdotes menores, alguns pensam extrair daí um argumento decisivo contra a autenticidade e a antiguidade dessas epístolas; o que, porém, a meu ver, nem sequer merece ser chamado argumento, tão fraco e inválido é. Consta, com efeito — e disso não nos deixam duvidar as Sagradas Escrituras e os santos Padres —, que no século apostólico existiram dois graus de sacerdócio, superior e inferior, distintos na realidade, ainda que com nome comum. Não seria lícito a Santo Inácio falar de ambos os sacerdócios ao mesmo tempo? Ninguém o negará, se não me engano. Pergunto agora de que modo ele poderia fazer isso. Deveria ter chamado, então, a primeira ordem de "presbíteros" e a segunda de "bispos"? Falar assim seria totalmente sem precedente algum. Foi-lhe necessário, portanto, chamar os bispos de "sumos prelados", e os presbíteros de "prelados de dignidade subordinada"; como de fato fez. Cotelier.

(27) Isto é, usar, também atrair para si o episcopado daquele jovem bispo. Voss. — "familiarius uti": tratar com familiaridade. Cotelier, Rothe. Leia-se καταχρᾶσθαι, abusar. Junius.

(28) Isto é, em respeito ao poder divino, que o constituiu bispo.

(29) Assim Junius. O manuscrito traz προσειληφότας, que alguns vertem como "considerando", eles próprios olhando para o interpolador, que traz ἀφορῶντας.

(30) Assim Cotelier e outros. Em alemão: "juventude aparente". Rothe observa algo diferente, Anfänge, p. 436-441, para quem φαινομένη νεωτερική τάξις = a ordem episcopal, como (segundo lhe parece, erroneamente) instituída só recentemente. Cf. J. André Bosio, Exercitationes, sobre esta passagem de Inácio, onde alguns eruditos pensaram que a eminência de um só bispo sobre os presbíteros se chama νεωτερικὴ τάξις. Bosio, Opuscula historica, p. 477.

(31) Isto é, que nos honra.

(32) Cf. Hermas, Ad Vig., p. 790, n. 255.

(33) Isto é, o homem.

(34) Isto é, reconhecem que ele foi constituído com justa autoridade; todavia, fazem tudo sem consultá-lo. Smith.

(35) Isto é, porque não se reúnem às santas assembleias com fé firme, nem com ordem estável, conforme o preceito de Cristo e dos apóstolos. Smith.

(36) Ἐντολήν empregado de modo absoluto por ἐντολὴν Χριστοῦ [o mandamento de Cristo]. Cf. Epístola de Barnabé, cap. 6, nota.

(37) Gallandi e Jacobson acrescentam καί.

(38) Εἰς τὸν ἴδιον τόπον [para o seu próprio lugar]. Assim a respeito de Judas, At 1, 25.

(39) Ὃ μέν — ὁ δέ. Assim o manuscrito, segundo Jacobson. As edições impressas trazem τὸ μὲν τὸ δέ. O pronome relativo é empregado com muitíssima frequência no lugar do artigo pelos escritores do Novo Testamento; cf. Rm 9, 21; Mt 25, 35; At 27, 44; 1 Cor 11, 21. Jacobson.

(40) Isto é, a fé e a caridade de toda a Igreja dos magnésios.

(41) O manuscrito traz ἀγάπησα, erroneamente. O antigo intérprete: "in dilectione" [no amor].

(42) Assim dei, a partir do interpolador e da emenda de Toup, com o consentimento de Pearson. Jacobson. O manuscrito traz τῷ, erroneamente.

(43) Isto é, a unidade com o bispo é figura daquela vida que os santos vivem unidos a Deus, e ao mesmo tempo, contemplando a vossa unidade com o bispo, são levados a persuadir-se daquela vida.

(44) Isto é, fora da comunhão do bispo e dos presbíteros, em conventículos. Smith.

(45) Vossius, Toup e Jacobson julgam que se deve acrescentar ἕνα.

(46) Equivale a εἰς ἕνα χωρήσαντα καὶ ὄντα σὺν αὐτῷ [que se retirou para um só e está com ele].

(47) Inácio não combate dois gêneros diferentes de hereges, mas apenas um único gênero, a saber, o dos docetas judaizantes. Cf. nossos Prolegômenos às epístolas de Santo Inácio, n. V, 6, e Düsterdieck, De Ignatianarum epist. authentia, p. 55 e segs.

(48) Cf. 1 Tm 1, 4; 4, 7; Tt 1, 14.

(49) Os editores sustentam, por consenso quase unânime, que ou νόμον ou Ἰουδαϊσμόν é uma glosa interpretativa. Seguindo Jacobson, incluí νόμον entre colchetes, porque o antigo intérprete traz apenas "Judaismum", e adiante, no cap. 10, lemos κατὰ Χριστιανισμὸν ζῆν [viver segundo o cristianismo].

(50) Os detratores de Inácio sustentam que aqui se faz menção à "Sigé" [Silêncio] de Valentino, o gnóstico, e que disso se depreende que a nossa epístola não foi escrita por Inácio. Responde Voss que Inácio teve em vista gnósticos anteriores a Valentino; mas procedem melhor Cotelier (ad h. l.) e Rothe (Anfänge, p. 726) ao afirmar que Inácio quis dizer: Cristo é o Verbo eterno de Deus, que não procede do silêncio à maneira do discurso humano — não é mais recente que o silêncio, mas eterno. De modo semelhante já o intérprete antigo explicou esta passagem.

(51) Isto é, no Antigo Testamento.

(52) Depois de κυριακήν deve necessariamente subentender-se ἡμέραν [dia], como fica claro pelo que se segue. Smith. Ζωήν deve ligar-se não a κυριακήν, mas a ζῶντες. Pearson.

(53) Parece que Inácio tinha em mente as palavras de São Paulo em Rm 2, 4.

(54) Isto é, se Deus agisse conosco do mesmo modo como nós agimos com ele. Vossius e outros preferem τιμήσεται.

(55) Isto é, aquele que traz o nome não do cristianismo, mas de uma heresia qualquer.

(56) O antigo intérprete: "deponite" [deponde] — ἀπόθεσθε, que traz o interpolador.

(57) Assim o manuscrito. As edições impressas trazem καλεῖν. Jacobson.

(58) Isto é, com a vinda de Cristo, não foram os cristãos que receberam o judaísmo, mas os judeus que se converteram ao cristianismo.

(59) Isto é, para que os fiéis de todas as nações se reunissem em torno de um único centro, que é Deus. Cf. Jo 10, 16.

(60) Isto é, não que eu tenha sabido que alguns de vós seguem o judaísmo. Jacobson.

(61) Como se dissesse ἃ ἐπράχθησαν [as coisas que foram feitas]. Cotelier.

(62) Inácio nomeia o Filho antes do Pai (como o Apóstolo em 2 Cor 11, 13), o que Remy Ceillier (Histoire générale, t. I, p. 622) considera sinal de altíssima antiguidade. Cf. Düsterdieck, loc. cit., p. 27.

(63) Münscher sustenta que aqui se ensina a subordinação do Filho de Deus, Lehrbuch der Dogmengeschichte, I, p. 162. Contra isso, Rothe, Anfänge, p. 754, observa que das palavras κατὰ σάρκα [segundo a carne] fica claro que o nosso Inácio subordina ao Pai não o Verbo, mas apenas a natureza humana de Cristo.

(64) Isto é, a união externa e interna. Cf. Ef 4, 4.

(65) Parece que Santo Inácio teve em vista as palavras do santo Apóstolo (Rm 15, 14).

(66) Isto é, os efésios que foram de Éfeso a Esmirna por causa de Inácio.

(67) Cf. Inácio, Aos Efésios, cap. 3; Aos Trálios, cap. 1.