‹ Biblioteca

Padres Apostólicos

Epístola aos Filadélfios

Πρὸς Φιλαδελφεῖς

Inácio de Antioquia · c. 107 d.C. · PG 5, col. 697–708

Saudação

Ἰγνάτιος, ὁ και Θεοφόρος, Ἐκκλησίᾳ Θεοῦ Πατρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῇ οὔσῃ ἐν Φιλαδελφίᾳ τῆς (96) ̓Ασίας, ἠλεημένῃ καὶ ἡδρασμένῃ ἐν ὁμονοίᾳ Θεοῦ, καὶ ἀγαλλιωμένῃ ἐν τῷ πάθει τοῦ Κυρίου ἡμῶν (97) ἀδιακρίτως, καὶ ἐν τῇ ἀναστάσει αὐτοῦ πεπληροφορημένῃ ἐν παντὶ ἐλέει· ἣν ἀσπάζομαι (98) ἐν αἵματι Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἥτις ἐστὶν χαρὰ (99) αἰώνιος καὶ παράμονος, μάλιστα ἐὰν ἐν ἑνὶ ὦσιν σὺν τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις, ἀποδεδειγμένοις (1) ἐν γνώμῃ Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὓς κατὰ τὸ ἴδιον θέλημα ἐστήριξεν ἐν βεβαιοσύνῃ, τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι.

Inácio, também chamado Teóforo, à Igreja de Deus Pai e do Senhor Jesus Cristo, que está em Filadélfia, na Ásia(96) — que alcançou misericórdia e está firmada na concórdia de Deus, e exulta na paixão de nosso Senhor(97) sem hesitação, e está plenamente convicta, em toda misericórdia, na sua ressurreição; a qual saúdo(98) no sangue de Jesus Cristo, alegria(99) eterna e constante — sobretudo se estiverem unidos com o bispo e, com ele, os presbíteros e diáconos que foram designados(1) segundo o parecer de Jesus Cristo, os quais ele, conforme a sua própria vontade, firmou em estabilidade pelo seu Espírito Santo.

I

Louvor do bispo.

(2) Ὃν ἐπίσκοπον ἔγνων, (3) οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ, οὐδὲ δι' ἀνθρώπων κεκτῆσθαι τὴν διακονίαν, τὴν εἰς τὸ κοινὸν ἀνήκουσαν, οὐδὲ κατὰ κενοδοξίαν, ἀλλ' ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ Πατρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ· οὗ καταπέπληγμαι τὴν ἐπιείκειαν, ὃς (4) σιγῶν πλείονα δύναται τῶν μάταια λαλούντων. (5) Συνευρύθμισται γὰρ ταῖς ἐντολαῖς, ὡς χορδαῖς κιθάρα. Διὸ μακαρίζει μου ἡ ψυχὴ τὴν εἰς Θεὸν αὐτοῦ γνώμην, ἐπιγνοὺς ἐνάρετον καὶ τελείαν οὖσαν, τὸ ἀκίνητον αὐτοῦ καὶ τὸ ἀόργητον αὐτοῦ ἐν πάσῃ ἐπιεικείᾳ Θεοῦ ζῶντος.

Este bispo(2), eu o conheço(3): que não obteve o ministério, próprio de toda a comunidade, por si mesmo, nem por meio de homens, nem por vanglória, mas no amor de Deus Pai e do Senhor Jesus Cristo. De sua mansidão estou espantado — ele(4), que calando pode mais do que os que falam coisas vãs. Pois(5) está afinado com os mandamentos, como as cordas com a cítara. Por isso a minha alma proclama bem-aventurado o seu parecer voltado para Deus, reconhecendo-o virtuoso e perfeito, a sua firmeza e a sua ausência de ira, em toda a mansidão do Deus vivo.

II

Guardai a união com o bispo, e fugi das más doutrinas.

Τέκνα οὖν φωτὸς (6) καὶ ἀληθείας, φεύγετε τὸν μερισμὸν καὶ τὰς κακοδιδασκαλίας· ὅπου δὲ ὁ ποιμήν ἐστιν, ἐκεῖ ὡς πρόβατα ἀκολουθεῖτε. Πολλοὶ γὰρ (7) λύκοι (8) ἀξιόπιστοι ἡδονῇ κακῇ (9) αἰχμαλωτίζουσι τοὺς (10) θεοδρόμους· ἀλλ' ἐν τῇ ἑνότητι ὑμῶν οὐχ ἕξουσιν τόπον.

Filhos, pois, da luz(6) e da verdade, fugi da divisão e das más doutrinas; e onde estiver o pastor, ali segui como ovelhas. Pois muitos(7) lobos(8), que parecem dignos de confiança, com prazer funesto(9) aprisionam os(10) que correm para Deus; mas na vossa unidade não terão lugar.

III

Fugi dos cismáticos.

Ἀπέχεσθε τῶν [11) κακῶν βοτανῶν, ἅστινας οὐ γεωργεῖ Ἰησοῦς Χριστὸς, διὰ τὸ μὴ εἶναι (12) αὐτὰς φυτείαν Πατρός. (15) Οὐχ ὅτι παρ' ὑμῖν μερισμὸν εὗρον, ἀλλ' (14) ἀποδιϋλισμόν. Ὅσοι γὰρ Θεοῦ εἰσιν καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὗτοι μετὰ τοῦ ἐπισκόπου εἰσίν· καὶ ὅσοι ἂν μετανοήσαντες ἔλθωσιν (15) ἐπὶ τὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, καὶ οὗτοι Θεοῦ ἔσονται, ἵνα ὦσιν κατὰ Ἰησοῦν Χριστὸν ζῶντες. Μὴ πλανᾶσθε, ἀδελφοί μου· εἴ τις σχίζοντι ἀκολουθεῖ, βασιλείαν Θεοῦ οὐ κληρονομεῖ· εἴ τις ἐν (16) ἀλλοτρίᾳ γνώμῃ περιπατεῖ, οὗτος (17) τῷ πάθει οὐ συγκατατίθεται.

Abstende-vos das más ervas(11), que Jesus Cristo não cultiva(12), por não serem plantação do Pai(13). Não que eu tenha encontrado divisão entre vós, mas sim purificação(14). Pois todos os que são de Deus e de Jesus Cristo, esses estão com o bispo; e todos os que, arrependidos, vierem à unidade(15) da Igreja, também esses serão de Deus, para que vivam segundo Jesus Cristo. Não vos enganeis, meus irmãos: se alguém segue a quem provoca cisma, não herda o reino de Deus; se alguém anda em parecer estranho(16), esse não concorda com a paixão(17).

IV

Usai de uma só eucaristia.

(18) Σπουδάζετε οὖν μιᾷ (19) εὐχαριστίᾳ χρῆσθαι. μία γὰρ σὰρξ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἓν ποτήριον εἰς ἕνωσιν τοῦ αἵματος αὐτοῦ, ἓν θυσιαστήριον, ὡς εἷς ἐπίσκοπος, ἅμα τῷ πρεσβυτερίῳ καὶ διακόνοις, τοῖς συνδούλοις μου· ἵνα, ὅ ἐὰν πράσσητε, κατὰ Θεὸν πράσσητε.

Empenhai-vos(18), pois, em usar de uma só(19) eucaristia; pois uma só é a carne de nosso Senhor Jesus Cristo, e um só o cálice para a união do seu sangue, um só o altar, como um só o bispo, junto com o presbitério e os diáconos, meus conservos — para que tudo o que fizerdes, o façais segundo Deus.

V

Orai por mim, que me refugio no Evangelho e nos apóstolos. Honrai também os profetas do Antigo Testamento.

̓Αδελφοί μου, λίαν ἐκκέχυμαι ἀγαπῶν ὑμᾶς, καὶ ὑπεραγαλλόμενος ἀσφαλίζομαι ὑμᾶς· οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ' Ἰησοῦς Χριστὸς, ἐν ᾧ δεδεμένος φοβοῦμαι μᾶλλον, ὡς ἔτι ὧν (20) ἀναπάρτιστος. ̓Αλλ' ἡ προσευχὴ ὑμῶν εἰς Θεόν με ἀπαρτίσει, ἵνα, ἐν ᾧ κλήρῳ ἡλεήθην, ἐπιτύχω (21), προσφυγών τῷ Εὐαγγελίῳ ὡς σαρκὶ Ἰησοῦ, καὶ τοῖς ἀποστόλοις ὡς πρεσβυτερίῳ Ἑκκλησίας. Καὶ τοὺς προφήτας δὲ ἀγαπῶμεν, διὰ τὸ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸ Εὐαγγέλιον κατηγγελκέναι, καὶ εἰς (22) αὐτὸν ἐλπίζειν, καὶ αὐτὸν ἀναμένειν· ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες ἐσώθησαν, ἐν ἑνότητι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὄντες ἀξιαγαπητοὶ καὶ ἀξιοθαύμαστοι, ἅγιοι, ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ μεμαρτυρημένοι, καὶ συνηριθμημένοι ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τῆς κοινῆς ἐλπίδος.

Meus irmãos, estou sobremaneira transbordante de amor por vós, e, exultando muito, vos fortaleço — não eu, porém, mas Jesus Cristo, em quem, acorrentado, temo ainda mais, por não estar ainda(20) perfeito. Mas a vossa oração a Deus me aperfeiçoará, para que eu alcance(21) a sorte que me foi concedida por misericórdia, refugiando-me no Evangelho como na carne de Jesus, e nos apóstolos como no presbitério da Igreja. E amemos também os profetas, porque também eles anunciaram o Evangelho, esperaram nele(22) e o aguardaram; nele também, tendo crido, foram salvos, estando na unidade de Jesus Cristo, sendo dignos de amor e de admiração, santos, tendo recebido testemunho de Jesus Cristo, e contados juntamente no Evangelho da esperança comum.

VI

Não admitais, contudo, o judaísmo.

Ἐὰν δὲ τις Ἰουδαϊσμὸν ἑρμηνεύῃ ὑμῖν, μὴ ἀκούετε αὐτοῦ. ̓́Αμεινον γάρ ἐστιν παρὰ ἀνδρὸς περιτομὴν ἔχόντος (23) Χριστιανισμὸν ἀκούειν, ἢ παρὰ ἀκροβύστου Ἰουδαϊσμόν. Ἐὰν δὲ ἀμφότεροι περὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ μὴ λαλῶσιν, οὗτοι ἐμοὶ (24) στῆλαί εἰσιν καὶ τάφοι νεκρῶν, ἐφ' οἷς γέγραπται μόνον ὀνόματα ἀνθρώπων. Φεύγετε οὖν τὰς κακοτεχνίας καὶ ἐνέδρας τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος τούτου, μήποτε θλιβέντες τῇ γνώμῃ αὐτοῦ ἐξασθενήσητε ἐν τῇ ἀγάπῃ. ̓Αλλὰ πάντες ἐπὶ τὸ αὐτὸ γίνεσθε ἐν ἀμερίστῳ καρδίᾳ. Εύχαριστῶ δὲ τῷ Θεῷ μου, ὅτι εὐσυνείδητός εἰμι ἐν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἔχει τις καυχήσασθαι, οὔτε λάθρα, οὔτε φανερῶς, ὅτι (25) ἐβάρησά τινα ἐν μικρῷ ἢ ἐν μεγάλῳ. Καὶ πᾶσι δὲ, ἐν οἷς ἐλάλησα, εὔχομαι, ἵνα μὴ εἰς (26) μαρτύριον αὐτὸ κτήσωνται.

Se alguém vos interpretar o judaísmo, não o escuteis. Pois é melhor ouvir o cristianismo da boca de um homem circuncidado(23) do que o judaísmo da boca de um incircunciso. Mas, se nenhum dos dois falar de Jesus Cristo, ambos são para mim(24) estelas e sepulcros de mortos, sobre os quais só estão escritos nomes de homens. Fugi, pois, das más artes e das ciladas do príncipe deste século, para que, oprimidos pelo seu parecer, não enfraqueçais no amor. Antes, tornai-vos todos uma só coisa, em coração indiviso. Dou graças ao meu Deus porque tenho boa consciência entre vós, e ninguém pode gloriar-se, nem em segredo nem abertamente, de que eu(25) tenha sido pesado para alguém, em pouco ou em muito. E a todos aqueles a quem falei desejo que isso não se torne para eles(26) testemunho contra si mesmos.

VII

O Espírito Santo me impeliu a exortar-vos à unidade.

Εἰ γὰρ καὶ κατὰ σάρκα μέ τινες ἠθέλησαν πλανῆσαι, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα οὐ πλανᾶται, ἀπὸ Θεοῦ ὄν. (27) Οἶδεν γὰρ, πόθεν ἔρχεται, καὶ ποῦ ὑπάγει, καὶ τὰ κρυπτὰ ἐλέγχει. Ἑκραύγασα μεταξὺ ὢν, ἐλάλουν μεγάλη φωνῇ (28)· Τῷ ἐπισκόπῳ προσέχετε καὶ τῷ πρεσβυτερίῳ καὶ διακόνοις. Οἱ δὲ (29) ὑποπτεύσαντές με, ὡς προειδότα τὸν μερισμόν τινων, λέγειν ταῦτα. Μάρτυς δέ μοι, ἐν ᾧ δέδεμαι, ὅτι ἀπὸ σαρκὸς ἀνθρωπίνης οὐκ ἔγνων. Τὸ δὲ πνεῦμα ἐκήρυσσεν, (30) λέγον τάδε· Χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν ποιεῖτε, τὴν σάρκα ὑμῶν ὡς (31) ναὸν Θεοῦ τηρεῖτε, τὴν ἕνωσιν ἀγαπᾶτε, τοὺς μερισμοὺς φεύγετε, μιμηταὶ γίνεσθε Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς καὶ αὐτὸς τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ.

Pois, ainda que alguns tenham querido enganar-me segundo a carne, o Espírito, porém, não se engana, sendo ele de Deus. Pois(27) sabe de onde vem e para onde vai, e examina as coisas ocultas. Clamei, estando no meio de vós, falei em alta voz(28): Atendei ao bispo, e ao presbitério, e aos diáconos. Mas alguns(29) suspeitaram que eu dissesse isso por conhecer de antemão a divisão de alguns. Mas testemunha me é aquele em quem estou acorrentado, de que não o soube pela carne humana. Foi o Espírito que o proclamou(30), dizendo estas coisas: Sem o bispo nada façais; guardai a vossa carne(31) como templo de Deus; amai a união; fugi das divisões; tornai-vos imitadores de Jesus Cristo, como ele mesmo o é de seu Pai.

VIII

Empenhai-vos na unidade. Cristo ocupa o lugar dos documentos antigos.

Ἐγὼ μὲν οὖν τὸ ἴδιον ἐποίουν, ὡς ἄνθρωπος εἰς ἕνωσιν κατηρτισμένος. Οὗ δὲ μερισμός ἐστιν καὶ ὀργὴ, Θεὸς οὐ κατοικεῖ. Πᾶσιν οὖν μετανοοῦσιν ἀφίει ὁ Κύριος, ἐὰν μετανοήσωσιν εἰς ἑνότητα Θεοῦ καὶ συνέδριον τοῦ ἐπισκόπου. Πιστεύω (32) τῇ χάριτι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς λύσει ἀφ' ὑμῶν πάντα δεσμόν (33). Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, μηδὲν κατ' ἐριθείαν πράσσειν, ἀλλὰ κατὰ χριστομαθίαν. Ἐπεὶ ἤκουσά τινων λεγόντων, ὅτι, Ἐὰν μὴ ἐν τοῖς (34) ἀρχαίοις εὕρω, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ οὐ πιστεύω· καὶ λέγοντός μου αὐτοῖς, ὅτι, Γέγραπται, ἀπεκρίθησαν μοι, ὅτι, (35) Πρόκειται. Ἐμοὶ δὲ (36) ἀρχαῖά ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, τὰ (37) ἄθικτα ἀρχαῖα ὁ σταυρὸς αὐτοῦ καὶ ὁ θάνατος καὶ ἡ ἀνάστασις αὐτοῦ καὶ ἡ (38) πίστις ἡ δι' αὐτοῦ· ἐν οἷς θέλω ἐν τῇ προσευχῇ ὑμῶν δικαιωθῆναι.

Eu, pois, fazia o que me era próprio, como homem preparado para a união. Mas onde há divisão e ira, Deus não habita. A todos os que se arrependem, o Senhor perdoa, se se converterem à unidade de Deus e ao conselho do bispo. Creio(32) na graça de Jesus Cristo, que há de livrar-vos de toda cadeia(33). Exorto-vos, porém, a que nada façais por espírito de contenda, mas segundo o ensinamento de Cristo. Pois ouvi alguns dizerem: Se eu não encontrar nas coisas antigas(34), não creio no Evangelho. E, ao dizer-lhes eu: Está escrito — responderam-me: Isso é justamente o que está em questão(35). Para mim, porém, as coisas antigas(36) são Jesus Cristo; as coisas antigas invioláveis(37) são a sua cruz, e a morte, e a sua ressurreição, e a fé(38) que vem por meio dele — nas quais quero ser justificado pela vossa oração.

IX

Bom é o Antigo Testamento; melhor, a nova aliança.

(39) Καλοὶ καὶ οἱ ἱερεῖς, (40) κρεῖσσον δὲ ὁ ἀρχιερεὺς, ὁ πεπιστευμένος τὰ ̔́Αγια τῶν ἁγίων, ὃς μόνος πεπίστευται τὰ κρυπτὰ τοῦ Θεοῦ· αὐτὸς ὧν (41) θύρα τοῦ Πατρὸς δι' ἧς εἰσέρχονται ̓Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ οἱ προφῆται καὶ οἱ ἀπόστολοι καὶ ἡ Ἐκκλησία. (42) Πάντα ταῦτα εἰς ἑνότητα Θεοῦ. Ἐξαίρετον δέ τι ἔχει τὸ Εὐαγγέλιον, τὴν παρουσίαν (43) τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸ πάθος αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνάστασιν. Οἱ γὰρ ἀγαπητοὶ προφῆται κατήγγειλαν εἰς αὐτόν· τὸ δὲ Εὐαγγέλιον (44) ἀπάρτισμά ἐστιν ἀφθαρσίας. (45) Πάντα ὁμοῦ καλά ἐστιν, ἐὰν ἐν ἀγάπῃ πιστεύητε.

Bons(39) também são os sacerdotes; melhor(40), porém, é o sumo sacerdote, ao qual foi confiado o Santo dos Santos, o único a quem foram confiadas as coisas ocultas de Deus; ele mesmo é(41) a porta do Pai, pela qual entram Abraão, Isaac e Jacó, e os profetas, e os apóstolos, e a Igreja(42). Todas essas coisas convergem para a unidade de Deus. Mas o Evangelho possui algo de singular: a vinda(43) de nosso Senhor Jesus Cristo, a sua paixão e a ressurreição. Pois os amados profetas o anunciaram; o Evangelho(44), porém, é o cumprimento da incorruptibilidade. Todas as coisas(45) juntas são boas, se credes no amor.

X

Congratulai-vos com os antioquenos pelo fim da perseguição.

(46) Ἐπειδὴ κατὰ τὴν προσευχὴν ὑμῶν καὶ κατὰ σπλάγχνα, ἃ ἔχετε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἀπηγγέλη μοι, (47) εἰρηνεύειν τὴν Ἐκκλησίαν τὴν ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας· πρέπον ἐστὶν ὑμῖν, ὡς Ἐκκλησίᾳ Θεοῦ, χειροτονῆσαι διάκονον εἰς τὸ πρεσβεῦσαι ἐκεῖ Θεοῦ πρεσβείαν, εἰς τὸ συγχαρῆναι αὐτοῖς ἐπὶ τὸ αὐτὸ γενομένοις, καὶ δοξάσαι τὸ ὄνομα. Μακάριος ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ, ὃς καταξιωθήσεται τῆς τοιαύτης διακονίας· καὶ ὑμεῖς δοξασθήσεσθε. Θέλουσιν δὲ ὑμῖν οὐκ ἔστιν ἀδύνατον, ὑπὲρ ὀνόματος Θεοῦ· ὡς καὶ αἱ ἔγγιστα Ἐκκλησίαι ἔπεμψαν ἐπισκόπους, αἱ δὲ πρεσβυτέρους καὶ διακόνους.

Visto que(46), segundo a vossa oração e segundo o afeto entranhável que tendes em Cristo Jesus, me foi anunciado(47) que a Igreja que está em Antioquia da Síria está em paz, convém-vos, como Igreja de Deus, ordenar um diácono para exercer ali a embaixada de Deus, para congratular-se com eles por estarem reunidos, e para glorificar o nome. Bem-aventurado, em Jesus Cristo, aquele que for julgado digno de tal ministério; e vós também sereis glorificados. Isso não vos é impossível, se o quiserdes, por causa do nome de Deus — como também as Igrejas mais próximas enviaram bispos, e outras, presbíteros e diáconos.

XI

Agradeço-vos por terdes acolhido bem os meus companheiros. Saúdam-vos os irmãos de Trôade.

Περὶ δὲ (48) Φίλωνος τοῦ διακόνου ἀπὸ Κιλικίας, ἀνδρὸς μεμαρτυρημένου, ὃς καὶ νῦν ἐν λόγῳ Θεοῦ ὑπηρετεῖ μοι ἅμα (49) Ῥέῳ Ἀγαθόποδι, ἀνδρὶ ἐκλεκτῷ, ὃς ἀπὸ Συρίας μοι ἀκολουθεῖ, ἀποταξάμενος τῷ βίῳ, οἳ καὶ μαρτυροῦσιν ὑμῖν, κἀγὼ τῷ Θεῷ εὐχαριστῶ ὑπὲρ ὑμῶν, ὅτι ἐδέξασθε αὐτοὺς, ὡς καὶ ὑμᾶς ὁ Κύριος. Οἱ δὲ ἀτιμάσαντες αὐτοὺς λυτρωθείησαν ἐν τῇ χάριτι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. ̓Ασπάζεται ὑμᾶς ἡ ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν τῶν ἐν Τρωάδι· ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν διὰ (50) Βούῤῥου, πεμφθέντος ἅμα ἐμοὶ ἀπὸ Ἐφεσίων καὶ Σμυρναίων εἰς λόγον τιμῆς. Τιμήσει αὐτοὺς ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, εἰς ὃν ἐλπίζουσιν σαρκὶ, ψυχῇ, πίστει, ἀγάπῃ, ὁμονοίᾳ, Ἔρρωσθε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, τῇ κοινῇ ἐλπίδι ἡμῶν.

Quanto a(48) Filo, o diácono da Cilícia, homem que recebeu bom testemunho, que também agora me serve na palavra de Deus, juntamente com(49) Reo Agatópode, homem eleito, que me segue desde a Síria, tendo renunciado à vida — os quais também dão testemunho a vós —, eu também dou graças a Deus por vós, porque os recebestes, como também a vós o Senhor. Mas os que os desonraram, sejam resgatados pela graça de Jesus Cristo. Saúda-vos o amor dos irmãos que estão em Trôade; de onde também vos escrevo por meio de(50) Burro, enviado comigo pelos efésios e esmirneus, em sinal de honra. Honrá-los-á o Senhor Jesus Cristo, em quem esperam na carne, na alma, na fé, no amor, na concórdia. Passai bem em Cristo Jesus, nossa esperança comum.

Notas

Notas editoriais de Migne, traduzidas do latim; as chamadas «(n)» remetem aos pontos correspondentes no texto acima.

(95) Esta epístola não se lê no siríaco.

(96) Filadélfia da Lídia, a mesma Igreja à qual também São João escreveu, Ap 1, 11; 3, 7.

(97) Isto é, que adere inseparavelmente à paixão de Cristo. Cf. Aos Efésios, cap. 3; Aos Magnésios, 15; Aos Trálios, 1; inscrição da Epístola aos Romanos.

(98) Isto é, em Cristo, nosso Salvador, que se fez nosso Salvador pelo derramamento do sangue.

(99) Isto é, μου [minha].

(1) Isto é, διὰ γνώμης [por parecer], conforme a sentença e a ordenação de Cristo, feita por meio dos apóstolos. Smith. Cf. Epístola aos Magnésios, cap. 15: ἐν τιμῇ.

(2) Isto é, o bispo mencionado acima, na inscrição.

(3) Cf. Gl 1, 1.

(4) Cf. acima, Aos Efésios, cap. 6 e 15. Aqui Santo Inácio louva e admira a modéstia daquele bispo, que se mostrou manso e brando para com os desobedientes, e pareceu calar-se — sendo, porém, mais poderoso nesse mesmo silêncio, disposto a usar de sua autoridade episcopal, em tempo oportuno, com maior proveito. Smith.

(5) Cf. acima, Aos Efésios, cap. 4.

(6) Deve-se inserir καί, a partir do antigo intérprete. Smith.

(7) Cf. At 20, 29.

(8) A palavra ἀξιόπιστοι não se entende apenas daqueles que são dignos de fé, mas também dos que parecem sê-lo. Voss. Cf. Aos Trálios, cap. 6; A Policarpo, cap. 3.

(9) Cf. 2 Tm 3, 6.

(10) J. Conrado Schwarz, Observationes de θεοδρόμους em Inácio, em Miscellanea Lipsiensia nova, I, 223.

(11) Metáfora semelhante sobre a doutrina dos hereges tens na Epístola Aos Trálios, cap. 6. Jacobson. Cf. Mt 15, 13.

(12) O manuscrito traz αὐτούς.

(13) Cf. Aos Trálios, cap. 8, e Aos Magnésios, cap. 11. A partir desta passagem, e dos caps. 7 e 8, Whiston conjecturou que o próprio Inácio teria permanecido algum tempo em Filadélfia; mas é mais verossímil que apenas embaixadores dos filadelfenses tenham ido até ele, que residia em Troas. Segundo o seu costume, Inácio fala como se, nos embaixadores, tivesse contemplado toda a Igreja de Filadélfia.

(14) O manuscrito traz ἀποδιϋλισμένον. Cf. inscrição da Epístola aos Romanos.

(15) Cf. Rothe, Anfänge, p. 465.

(16) Ἀλλοτρία γνώμη [parecer estranho] é o mesmo que ἑτεροδοξία [heterodoxia]. Vedelius.

(17) Isto é, não concorda com esta verdade — que Cristo fundou a Igreja com o seu sangue —, a qual tenta subverter pelo cisma. Smith.

(18) Assim Vossius. O manuscrito traz σπουδάσατε.

(19) Isto é, a ceia do Senhor, como fica claro pelas palavras seguintes, "carne do Senhor" e "cálice". Também em São Justino (Apologia I, 66) a ceia do Senhor é chamada εὐχαριστία. Cf., sobre esta passagem, Rothe, Anfänge, p. 470; Münscher, Lehrbuch der Dogmengeschichte, I, 496; e Jo. E. Pfeiffer, De Ignatio, communioni privatæ adverso, Erlangen, 1764, 4.

(20) Assim o interpolador e o antigo intérprete. O manuscrito traz ἀνάρπαστος = arrebatado da província.

(21) H. A. Niemeyer, em Fries e Schroeter, Oppositionsschrift I, 2, p. 14, explica esta passagem assim: Εὐαγγέλιον equivale à suma da vida e dos atos de Jesus; ἀπόστολοι, aos relatos dos apóstolos sobre Cristo. Sentido: adiro àquilo que Cristo pregou e fez, como se ele ainda vivesse; e adiro aos relatos dos apóstolos, como se eles ainda constituíssem, como outrora, o presbitério da Igreja. Mas também recebo os profetas do Antigo Testamento, visto que anunciaram Jesus. Cf. também Rothe, Anfänge, p. 732, e Gieseler, Versuch über die Entstehung der schriftlichen Evangelien, p. 157, que já antes de Niemeyer advertira que o Εὐαγγέλιον desta passagem não deve ser entendido como o Evangelho escrito. Lessing (Opp., ed. Lachmann, t. XI, p. 567) julga que se deveria escrever assim: "refugiando-me no bispo como na carne de Jesus Cristo, e nos presbíteros da Igreja como nos apóstolos". Outros entendem Εὐαγγέλιον como os Evangelhos escritos, ἀπόστολοι como os escritos dos apóstolos, προφῆται como os escritos dos profetas, isto é, do Antigo Testamento. Erroneamente, Eichhorn imagina que se trate dos profetas da nova aliança, ou seja, dos doutores cristãos.

(22) O antigo intérprete lê Χριστόν.

(23) Χριστιανισμόν. Pergunta-se: assim como em Antioquia surgiu primeiro o nome Χριστιανός, não teria sido também Inácio, bispo de Antioquia, o primeiro a empregar a palavra Χριστιανισμός? Pearson.

(24) Στῆλαι, colunas sepulcrais.

(25) Isto é, procurei não impor a ninguém o jugo do judaísmo. Cf. também 2 Cor 11, 13.

(26) Cf. Aos Trálios, cap. 12.

(27) Cf. Jo 3, 8.

(28) O antigo intérprete acrescenta: "com voz de Deus".

(29) Particípio no lugar do modo finito. O manuscrito traz πτέσαντες.

(30) O manuscrito traz λέγων.

(31) Cf. 1 Cor 3, 16; 6, 19.

(32) Isto é, no que vos diz respeito.

(33) O interpolador acrescenta ἀδικίας [de injustiça]. Jacobson.

(34) Na minha edição anterior, seguindo o interpolador, juntamente com Vossius, Rothe (Anfänge der christlichen Kirche, p. 339) e Arndt (em Ullmanns Studien und Kritiken, 1839, I, p. 182), mudei a leitura do códice manuscrito, de ἀρχαίοις para ἀρχείοις (arquivos = documentos). Agora, porém, ponderando melhor a questão, penso que se deve manter a leitura do códice, defendida por Credner (Beiträge, I, 15), Niemeyer (Oppositionsschrift, I, 2, p. 21), Düsterdieck (De Ignatianarum epistolarum authentia, etc., p. 56, nota) e Jacobson, e que também foi reconhecida pelo antigo intérprete latino. Inácio dirige-se contra os judaizantes, que negavam que a vinda e a paixão de Cristo tivessem sido anunciadas nos antigos vaticínios (ἐν τοῖς ἀρχαίοις).

(35) Isto é, isso mesmo é o que se propõe demonstrar. Arndt. Bem diz Ruchat: "É justamente isso que está em questão." Outros julgam que se deve ler οὐ πρόκειται, "não é evidente".

(36) O manuscrito traz ἀρχεῖα. Mas quem, acima, mantém a leitura do códice ἀρχαίοις deve ler aqui, e um pouco mais abaixo, ἀρχαῖα.

(37) O manuscrito traz ἄθηκτα ἀρχεῖα.

(38) Isto é, a doutrina cristã.

(39) Οἱ ἱερεῖς = os sacerdotes judaicos = a antiga economia; ἀρχιερεύς = Cristo = a nova aliança. De modo diferente, Rothe, Anfänge, p. 731 e segs., entende ἱερεῖς como os cristãos da Igreja de Filadélfia, explicando assim: as vossas orações por mim são boas, mas muito melhores são as orações de Cristo.

(40) O interpolador traz κρείσσων.

(41) Cf. Jo 10, 7.9, onde Cristo chamou a si mesmo de porta.

(42) Isto é, o objetivo, tanto dos profetas quanto dos apóstolos, etc., é o mesmo, a saber, a união do gênero humano com Deus.

(43) O interpolador acrescenta Σωτῆρος [do Salvador], o que também lê o antigo intérprete. Jacobson.

(44) [nota ausente do candidato extraído do epub — a chamada "(44)" aparece no corpo do texto, mas o conteúdo correspondente não foi localizado nas colunas de rodapé da página 705-706; pendência para revisão humana com a imagem original]

(45) [nota ausente do candidato extraído do epub — mesma observação do item anterior]

(46) Com Vossius, apresentam ἐπεὶ δέ. Jacobson.

(47) A partir desta passagem e da Epístola Aos Esmirneus, cap. 11 (cf. A Policarpo, cap. 7), sabemos que Inácio, antes de deixar a Ásia Menor, foi informado de que a paz havia sido restituída à Igreja de Antioquia. Ussher.

(48) Filo, natural da Cilícia, esteve com Inácio em Troas. Cf. Aos Esmirneus, cap. 10.

(49) Cf. Aos Esmirneus, ibidem.

(50) Cf. Aos Esmirneus, cap. 12; Aos Efésios, cap. 2.