Μωσῆς οὖν, ὁ μακάριος καὶ πιστὸς θεράπων θεοῦ [cf. Nomb., XII, 7, et Hebr., III, 2-5], μηνύων ὅτι ὁ ὀφθεὶς τῷ Ἀβραὰμ πρὸς τῇ δρυῒ τῇ Μαμβρῆ θεὸς σὺν τοῖς ἅμα αὐτῷ ἐπὶ τὴν Σοδόμων κρίσιν πεμφθεῖσι δύο ἀγγέλοις ὑπὸ ἄλλου, τοῦ ἐν τοῖς ὑπερουρανίοις ἀεὶ μένοντος καὶ οὐδενὶ ὀφθέντος ἢ ὁμιλήσαντος δι᾿ ἑαυτοῦ ποτε, ὃν ποιητὴν τῶν ὅλων καὶ πατέρα νοοῦμεν. Οὕτω γάρ φησιν· Ὤφθη δὲ αὐτῷ ὁ θεὸς πρὸς τῇ δρυῒ τῇ Μαμβρῆ, καθημένου αὐτοῦ ἐπὶ τῇ θύρᾳ τῆς σκηνῆς μεσημβρίας. Ἀναβλέψας δὲ τοῖς ὀφθαλμοῖς εἶδε, καὶ ἰδοὺ τρεῖς ἄνδρες ε(??)τήκεισαν ἐπάνω αὐτοῦ. Καὶ ἰδὼν συνέδραμεν εἰς συνάντησιν αὐτοῖς ἀπὸ τῆς θύρας τῆς σκηνῆς αὐτοῦ, καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ εἶπε [Gen., XVIII, 1-3]· καὶ τὰ λοιπὰ μέχρι τοῦ· Ὤρθρισε δὲ Ἀβραὰμ τὸ πρωῒ εἰς τόν τόπον οὖ εἰστήκει ἔναντι κυρίου, καὶ ἐπέβλεψεν ἐπὶ πρόσωπον Σοδόμων καὶ Γομόρρας καὶ ἐπὶ πρόσωπον τῆς γῆς τῆς περιχώρου, καὶ εἶδε, καὶ ἰδοὺ ἀνέβαινε φλὸξ ἐκ τῆς γῆς ὡσεὶ ἀτμὶς καμίνου [Gen., XIX, 27-28]. Καὶ παυσάμενος λοιπὸν τοὺ λέγειν, ἐπυθόμην αὐτῶν εἰ [fol. 105] ἐνενοήκεισαν τὰ εἰρημένα. Οἱ δὲ ἔφασαν νενοηκέναι μέν, μηδὲν δὲ ἔχειν εἰς ἀπόδειξιν τοὺς λελεγμένους λόγους ὅτι θεὸς ἢ κύριος ἄλλος τίς ἐστιν ἢ λέλεκται ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος παρὰ τὸν ποιητὴν τῶν ὅλων. Κἀγὼ πάλιν· Ἃ λέγω πειράσομαι ὑμᾶς πεῖσαι, νοήσαντας τὰς γραφάς, ὅτι ἐστὶ καὶ λέγεται θεὸς καὶ κύριος ἕτερος ὑπὸ τὸν ποιητὴν τῶν ὅλων, ὃς καὶ ἄγγελος καλεῖται, διὰ τὸ ἀγγέλλειν τοῖς ἀνθρώποις ὅσαπερ βούλεται αὐτοῖς ἀγγεῖλαι ὁ τῶν ὅλων ποιητής, ὑπὲρ ὃν ἄλλος θεὸς οὐκ ἔστι. Καὶ ἀνιστορῶν πάλιν τὰ προλεχθέντα ἐπυθόμην τοῦ Τρύφωνος· Δοκεῖ σοι ὀφθῆναι ὑπὸ τὴν δρῦν τὴν Μαμβρῆ ὁ θεὸς τῷ Ἀβραάμ, ὡς ὁ λόγος λέγει; Κἀκεῖνος· Μάλιστα. Καὶ εἷς, ἔφην, ἐκείνων ἦν τῶν τριῶν, οὓς ἄνδρας ἑωρᾶσθαι τῷ Ἀβραὰμ τὸ ἅγιον προφητικὸν πνεῦμα λέγει; Κἀκεῖνος· Οὔ· ἀλλὰ ὦπτο μὲν αὐτῷ ὁ θεὸς πρὸ τῆς τῶν τριῶν ὀπτασίας· εἶτα οἱ τρεῖς ἐκεῖνοι, οὓς ἄνδρας ὁ λόγος ὀνομάζει, ἄγγελοι ἦσαν, δύο μὲν αὐτῶν πεμφθέντες ἐπὶ τὴν Σοδόμων ἀπώλειαν, εἷς δὲ εὐαγγελιζόμενος τῇ Σάρρᾳ ὅτι τέκνον ἔξει, ἐφ᾿ ᾧ ἐπέπεμπτο, καὶ ἀπαρτίσας ἀπήλλακτο. Πῶς οὖν, εἶπον, ὁ εἷς τῶν τριῶν γενόμενος ἐν τῇ σκηνῇ, ὁ καὶ εἰπών· Εἰς ὥρας ἀνακάμψω πρός σε, καὶ τῇ Σάρρᾳ υἱὸς [fol. 106] γενήσεται [Gen., XVIII, 14], φαίνεται ἐπανελθὼν γενομένου τῇ Σάρρᾳ υἱοῦ, καὶ θεὸν αὐτὸν ὄντα ὁ προφητικὸς λόγος κἀκεῖ σημαίνει; Ἵνα δὲ φανερὸν ὑμῖν γένηται ὃ λέγω, ἀκούσατε τῶν ὑπὸ Μωσέως διαρρήδην εἰρημένων. Ἔστι δὲ ταῦτα· Ἰδοῦσα δὲ Σάρρα τὸν υἱὸν Ἄγαρ, τῆς παιδίσκης τῆς Αἰγυπτίας, ὃς ἐγένετο τῷ Ἀβραάμ., παίζοντα μετὰ Ἰσαάκ, τοῦ υἱοῦ αὐτῆς, εἶπε τῷ Ἀβραάμ· Ἔκβαλε τὴν παιδίσκην ταύτην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς· οὐ γὰρ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τῆς παιδίσκης ταύτης μετὰ τοῦ υἱοῦ μου Ἰσαάκ. Σκληρὸν δὲ ἐφάνη τὸ ῥῆμα σφόδρα ἐναντίον Ἀβραὰμ περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. Εἶπε δὲ ὁ θεὸς τῷ Ἀβραάμ· Μὴ σκληρὸν ἔστω ἐναντίον σου περὶ τοῦ παιδίου καὶ περὶ τῆς παιδίσκης· πάντα ὅσα ἂν εἴπῃ σοι Σάρρα, ἄκουε τῆς φωνῆς αὐτῆς, ὅτι ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα [Gen., XXI, 9-12]. Νενοήκατε οὖν ὅτι ὁ εἰπὼν τότε ὑπὸ τὴν δρῦν ἐπαναστρέψαι, ὡς προηπίστατο ἀναγκαῖον εἶναι τῷ Ἀβραὰμ συμβουλεῦσαι ἅπερ ἐβούλετο αὐτὸν Σάρρα, ἐπανελήλυθεν, ὡς γέγραπται, καὶ θεός ἐστιν, ὡς οἱ λόγοι σημαίνουσιν οὕτως εἰρημένοι· Εἶπε δὲ ὁ θεὸς τῷ Ἀβραάμ· Μὴ σκληρὸν ἔστω ἐναντίον σου περὶ τοῦ παιδίου καὶ περὶ τῆς παιδίσκης [ibid.]; ἐπυνθανόμην. Καὶ ὁ Τρύφων ἔφη· Μάλιστα· οὐκ ἐκ τούτου δὲ [fol. 106] ἀπέδειξας ὅτι ἄλλος ἐστὶν ὁ θεὸς παρὰ τοῦτον τὸν ὀφθέντα τῷ Ἀβραάμ., ὅς καὶ τοῖς ἄλλοις πατριάρχαις καὶ προφήταις ὦπτο, ἀλλ᾿ ἡμᾶς ἀπέδειξας οὐκ ὀρθῶς νενοηκότας ὅτι οἱ τρεῖς, οἱ ἐν τῇ σκηνῇ παρὰ τῷ Ἀβαὰμ γενόμενοι, ὅλοι ἄγγελοι ἦσαν. Καὶ πάλιν ἐγώ· Εἰ οὖν καὶ ἀπὸ τῶν γραφῶν μὴ εἶχον ἀποδεῖξαι ὑμῖν ὅτι εἶς τῶν τριῶν ἐκείνων καὶ ὁ θεός [cf. Gen., XVIII, 1] ἐστι καὶ ἄγγελος [cf. Gen., XXXI, 11] καλεῖται, ἐκ τοῦ ἀγγέλλειν, ὡς προέφην, οἷσπερ βούλεται τὰ παρ᾿ αὐτοῦ ὁ τῶν ὅλων ποιητὴς θεός, τὸν ἐπὶ τῆς γῆς ἐν ἰδέᾳ ἀνδρὸς ὁμοίως τοῖς σὺν αὐτῷ παραγενομένοις δυσὶν ἀγγέλοις φαινόμενον τῷ Ἀβραάμ., τοῦτου τὸν καὶ πρὸ ποιήσεως κόσμου ὄντα θεόν, τοῦτον νοεῖν ὑμᾶς εὔλογον ἦν, ὅπερ τὸ πᾶν ἔθνος ὑμῶν νοεῖ. Καὶ πάνυ, ἔφη· οὕτως γὰρ καὶ μέχρι τοῦ δεῦρο εἴχομεν. Κἀγώ πάλιν εἶπον · Ἐπὶ τὰς γραφάς ἐπανελθὼν πειράσομαι πεῖσαι ὑμᾶς ὅτι οὗτος ὅ τε τῷ Ἀβραὰμ καὶ τῷ Ἰακὼβ καὶ τῷ Μωσεῖ ὦφθαι λεγόμενος καὶ γεγραμμένος θεὸς ἒτερός ἐστι τοῦ τὰ πάντα ποιήσαντος θεοῦ, ἀριθμῷ λέγω ἀλλὰ οὐ γνώμῃ · οὐδὲν γὰρ φημι αὐτὸν πεπραχέναι ποτὲ ἢ ὡμιληκέναι ἢ ἅπερ αὐτὸν ὁ τὸν κόσμον πονήσας, ὑπὲρ ὅν ἄλλος οὐκ ἔστι θεός, βεβούληται καὶ πρᾶξαι καὶ ὁμιλῆσαι [cf. JEAN, , XII, 49]. Καὶ ὁ Τρύφων· Ὅτι οὖν καὶ [fol. 107] ἔστιν ἀπόδειξον ἤδη, ἵνα καὶ τούτῳ συνθώμεθα· οὐ γὰρ παρὰ γνώμην τοῦ ποιητοῦ τῶν ὅλων φάσκειν τι ἢ πεποιηκέναι αὐτὸν ἢ λελαληκέναι λέγειν σε ὑπολαμβάνομεν. Κἀγὼ εἶπον· Ἡ γραφὴ οὖν ἡ προλελεγμένη παρ᾿ ἐμοῦ τοῦτο φανερὸν ὑμῖν ποιήσει. Ἔστι δὲ ταῦτα· Ο ἥλιος ἐξῆλθεν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ Λὼτ εἰσῆλθεν εἰς Σηγώρ. Καὶ ὁ κύριος ἔβρεξεν ἐπὶ Σόδομα θεῖον καὶ πῦρ παρὰ κυρίου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέστρεψε τὰς πόλεις ταύτας καὶ πᾶσαν τὴν περίοικον [Gen., XIX, 23-25]. Καὶ ὁ τέταρτος τῶν σὺν Τρύφωνι παραμεινάντων ἔφη· Ὅν οὖν ὁ λόγος διὰ Μωσέως τῶν δύο ἀγγέλων κατελθόντων εἰς Σόδομα καὶ κόριον ἔνα ὠνόμασε, παρὰ τοῦτον καὶ τὸν θεὸν αὐτὸν τὸν ὀφθέντα τῷ Ἀβραὰμ λέγειν ἀνάγκη. Οὐ διὰ τοῦτο, ἔφην, μόνον, ὅπερ ἦν, ἐκ παντὸς τρόπου ὁμολογεῖν ἔδει ὅτι καὶ παρὰ τὸν νοούμενον ποιητὴν τῶν ὅλων ἄλλος τις κυριολογεῖται ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος· οὐ μόνον δὲ διὰ Μωσέως, ἀλλὰ καὶ διὰ Δαυΐδ. Καὶ γὰρ καὶ δι᾿ ἐκείνου εἴρηται· Λέγει ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου [Ps., CIX, 1], ὡς προείρηκα. Καὶ πάλιν ἐν ἄλλοις λόγοις· Ὁ θρόνος σου, ὁ θεός, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος· ῥάβδος εὐθύτητος ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου. Ἠγάπησας δικαιοσύνην [fol. 107] καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε, ὁ θεός, ὁ θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου [Ps., XLIV, 6-7]. Εἰ οὖν καὶ ἄλλον τινὰ θεολογεῖν καὶ κυριολογεῖν τὸ πνεῦμα τὸ ἄγιόν φατε ὑμεῖς παρὰ τὸν πατέρα τῶν ὅλων καὶ τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ἀποκρίνασθέ μοι, ἐμοῦ ἀποδεῖξαι ὑμῖν ὑπισχνουμένου ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν γραφῶν ὅτι οὐχ εἶς τῶν δύο ἀγγέλων τῶν κατελθόντων εἰς Σόδομά ἐστιν ὅν ἔφ η ἡ γραφὴ κύριον, ἀλλ᾿ ἐκεῖνον τὸν σὺν αὐτοῖς καὶ θεὸν λεγόμενον ὀφθέντα τῷ Ἀβραάμ. Καὶ ὁ Τρύφων· Ἀποδείκνυε· καὶ γάρ. ὡς ὁρᾷς, ἣ τε ἡμέρα προκόπτει, καὶ ἡμεῖς πρὸς τὰς οὕτως ἐπικινδύνους ἀποκρίσεις οὐκ ἐσμὲν ἕτοιμοι, ἐπειδὴ οὐδενὸς οὐδέποτε ταῦτα ἐρευνῶντος ἢ ζητοῦντος ἢ ἀποδεικνύντος ἀκηκόαμεν. Καὶ σοῦ λέγοντος οὐκ ἠνειχόμεθα, εἰ μὴ πάντα ἐπὶ τὰς γραφάς ἀνῆγες· ἐξ αὐτῶν γὰρ τὰς ἀποδείξεις ποιεῖσθαι σπουδάζεις, καὶ μηδένα ὑπὲρ τὸν ποιητὴν τῶν ὅλων εἶναι θεὸν ἀποφαίνῃ. Κἀγώ· Ἐπίστασθε οὖν, ἔφην, ὅτι ἡ γραφὴ λέγει· Καὶ εἶπε κύριος πρὸς Ἀβραάμ· Τί ὅτι ἐγέλασε Σάρρα λέγουσα· Ἆρά γε ἀληθῶς τέξομαι; Ἐγὼ δὲ γεγήρακα. Μὴ ἀδυνατεῖ παρὰ τῷ θεῷ ῥῆμα; Εἰς τὸν καιρὸν τοῦτον ἀναστρέφω πρός σε εἰς ὥρας, καὶ τῇ Σάρρᾳ υἱὸς ἔσται [Gen., XVIII, 13-14]. Καὶ μετὰ μικρόν· Ἐξαναστάντες δὲ [fol. 108] ἐκεῖθεν οἱ ἄνδρες κατέβλεψαν ἐπὶ πρόσωπον Σοδόμων καὶ Γομόρρας· Ἀβραὰμ δὲ συνεπορεύετο μετ᾿ αὐτῶν, συμπροπέμπων αὐτούς. Ὁ δὲ κύριος εἶπεν· Οὐ μὴ κρύψω ἐγὼ ἀπὸ Ἀβραὰμ τοῦ παιδός μου ἃ ἐγὼ ποιῶ [Gen., XVIII, 16-17]. Καὶ μετ᾿ ὀλίγον πάλιν οὕτως φησίν· Εἶπε κύριος· Κραυγὴ Σοδόμων καὶ Γομόρρας πεπλήθυνται, καὶ αἱ ἁμαρτίαι αὐτῶν μεγάλαι σφόδρα. Καταβὰς οὖν ὄψομαι εἰ κατὰ τὴν κραυγὴν αὐτῶν τὴν ἐρχομένην πρός με συντελοῦνται, εἰ δὲ μή, ἴνα γνῶ. Καὶ ἀποστρέψαντες οἱ ἄνδρες ἐκεῖθεν ἦλθον εἰς Σόδομα. Ἀβραὰμ δὲ ἦν ἑστηκὼς ἔναντι κυρίου, καὶ ἐγγίσας Ἀβραὰμ εἶπεν· Μὴ συναπολέσῃς δίκαιον μετὰ ἀσεβοῦς [Gen., XVIII, 20-23]; καὶ τὰ ἐξῆς· οὐ γὰρ γράφειν πάλιν τὰ αὐτά, τῶν πάντων προγεγραμμένων, δοκεῖ μοι, ἀλλ᾿ ἐκεῖνα, δι᾿ ὧν καὶ τὴν ἀπόδειξιν τῷ Τρύφωνι καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ πεποίημαι, λέγειν ἀναγκαῖον. Τότε οὖν ἦλθον ἐπὶ τὰ ἐξῆς, ἐν οἷς λέλεκται ταῦτα· Ἀπῆλθε δὲ κύριος, ὡς ἐπαύσατο λέγων τῷ Ἀβραάμ, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ. Ἦλθον δὲ οἱ δύο ἄγγελοι εἰς Σόδομα ἐσπέρας· Λὼτ δὲ ἐκάθητο παρὰ τὴν πύλην Σοδόμων [Gen., XVIII, 33; XIX, 1]· καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως μέχρι τοῦ· Ἐκτείναντες δὲ οἱ ἄνδρες τὰς χεῖρας ἐπίασαν τὸν Λὼτ πρὸς ἑαυτοὺς εἰς τὸν οἶκον, καὶ τὴν θύραν τοῦ οἴκου προσέκλεισαν [Gen., XIX, 10]· καὶ τὰ ἑπόμενα μέχρι [fol. 108] τοῦ· Καὶ ἐκράτησαν οἱ ἄγγελοι τῆς χειρὸς αὐτοῦ καὶ τῆς χειρὸς τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τῶν χειρῶν τῶν θυγατέρων αὐτοῦ. ἐν τῷ φείσασθαι κύριον αὐτοῦ. Καὶ ἐγένετο ἡνίκα ἐξήγαγον αὐτοὺς ἔξω, καὶ εἶπον· Σῶζε, σῶζε τὴν σεαυτοῦ ψυχήν. Μὴ περιβλέψῃ εἰς τὰ ὀπίσω, μηδὲ στῇς ἐν πάσῃ τῇ περιχώρῳ· εἰς τὸ ὅρος σώζου, μήποτε συμπαραληφθῇς. Εἶπε δὲ Δὼτ πρὸς αὐτούς· Δέομαι, κύριε, ἐπειδὴ εὗρεν ὁ παῖς σου ἔλεος ἐναντίον σου, καὶ ἐμεγάλυνας τὴν δικαιοσύνην σου, ὅ ποιεῖς ἐπ᾿ ἐμὲ τοῦ ζῆν τὴν ψυχήν μου· ἐγὼ δὲ οὐ δύναμαι διασωθῆναι εἰς τὸ ὄρος, μὴ καταλάβῃ με τὰ κακὰ καὶ ἀποθάνω. Ἰδοὺ ἡ πόλις αὕτη ἐγγὺς τοῦ καταφυγεῖν ἐστιν ἐκεῖ μικρά· ἐκεῖ σωθήσομαι, ὡς μικρά ἐστι, καὶ ζήσεται ἡ ψυχή μου. Καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἰδοὺ ἐθαύμασά σου τὸ πρόσωπον καὶ ἐπὶ τῷ ῥήματι τούτῳ τοῦ μὴ καταστρέψαι τὴν πόλιν περὶ ἦς ἐλάλησας. Σπεῦσον τοῦ σωθῆναι ἐκεῖ· οὐ γὰρ δυνήσομαι ποιῆσαι πρᾶγμα ἕως τοῦ εἰσελθεῖν σε ἐκεῖ. Διὰ τοῦτο ἐκάλεσε τὸ ὄνομα τῆς πόλεως Σηγώρ. Ὁ ἥλιος ἐξῆλθεν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ Λὼτ εἰσῆλθεν εἰς Σηγώρ. Καὶ ὁ κύριος ἔβρεξεν εἰς Σόδομα καὶ Γόμορρα θεῖον καὶ πῦρ παρὰ κυρίου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέστρεψε τὰς πόλεις ταύτας καὶ πᾶσαν τὴν περίοικον [Gen., XIX, 16–25]. Καὶ πάλιν παυσάμενος ἐπέ[fol. 109]φερον· Καὶ νῦν οὐ νενοήκατε, φίλοι, ὅτι ὁ εἶς τῶν τριῶν, ὁ καὶ θεὸς καὶ κύριος τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ὑπηρετῶν, κύριος τῶν δύο ἀγγέλων; Προσελθόντων γὰρ αὐτῶν εἰς Σόδομα, αὐτὸς ὑπολειφθεὶς προσωμίλει τῷ Ἀβραὰ μ τὰ ἀναγεγραμμένα ὑπὸ Μωσέως· οὗ καὶ αὐτοῦ ἀπελθόντος μετὰ τὰς ὁμιλίας, ὁ Ἀβραὰμ ὑπέστρεψεν εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ. Οὗ ἐλθόντος, οὐκέτι δύο ἄγγελοι ὁμιλοῦσι τῷ Λὼτ ἀλλ᾿ αὐτός, ὡς ὁ λόγος δηλοῖ, καὶ κύριός ἐστι, παρὰ κυρίου τοῦ ἐν τῷ οὐρανῷ τουτέστι τοῦ ποιητοῦ τῶν ὅλων, λαβὼν τὸ ταῦτα ἐπενεγκεῖν Σοδόμοις καὶ Γομόρροις ἅπερ ὁ λόγος καταριθμεῖ, οὕτως εἰπών· Κύριος ἔβρεξεν ἐπὶ Σόδομα καὶ Γόμορρα θεῖον καὶ πῦρ παρὰ κυρίου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ [Gen., XIX, 24].
"Moisés, pois, o bem-aventurado e fiel servo de Deus, indica que aquele que apareceu a Abraão junto ao carvalho de Mambré [é] Deus, [enviado] com os dois anjos que com ele foram enviados para o juízo de Sodoma, por um outro — o que permanece sempre nas [regiões] supracelestes e a ninguém apareceu nem falou por si mesmo alguma vez —, o qual entendemos [ser] o criador de todas as coisas e Pai.
Pois assim diz: 'E apareceu-lhe Deus junto ao carvalho de Mambré, estando ele sentado à porta da tenda ao meio-dia. E, erguendo os olhos, viu, e eis que três homens estavam de pé acima dele. E, vendo[-os], correu ao seu encontro desde a porta da sua tenda, e adorou até a terra, e disse'; e o restante, até: 'E levantou-se Abraão de manhã cedo [e foi] ao lugar onde estivera de pé diante do Senhor, e olhou para a face de Sodoma e Gomorra, e para a face da terra ao redor, e viu, e eis que subia uma chama da terra como fumaça de fornalha.' E, tendo eu cessado de falar, perguntei-lhes se tinham compreendido o que foi dito.
E eles disseram ter compreendido, mas não ter as palavras ditas nada como demonstração de que há algum Deus ou Senhor outro, além do criador de todas as coisas, que tenha sido dito [existir] pelo Espírito Santo.
E eu de novo: "O que digo tentarei persuadir-vos — tendo vós compreendido as Escrituras —: que há e é dito [haver] outro Deus e Senhor sob o criador de todas as coisas, o qual é chamado também anjo, por anunciar [angéllein] aos homens tudo o que o criador de todas as coisas — acima do qual não há outro Deus — quer anunciar-lhes." E, narrando de novo o que foi dito antes, perguntei a Trifão: "Parece-te que apareceu a Abraão, sob o carvalho de Mambré, Deus, como a palavra diz?" E ele: "Certamente."
"E era um", disse, "daqueles três que o santo Espírito profético diz terem sido vistos por Abraão [como] homens?" E ele: "Não; mas Deus lhe apareceu antes da visão dos três; depois, aqueles três, que a palavra nomeia homens, eram anjos — dois deles enviados para a destruição de Sodoma, e um anunciando a Sara a boa nova de que teria um filho, para o que fora enviado, e, tendo cumprido [isso], partiu."
"Como, pois", disse, "o um dos três, que esteve na tenda, que também disse 'Voltarei a ti no tempo devido, e Sara terá um filho', aparece tendo voltado, quando Sara teve um filho, e a palavra profética o indica ali também [como] sendo Deus? E, para que se vos torne manifesto o que digo, ouvi o que foi dito expressamente por Moisés.
E é isto: 'E, vendo Sara o filho de Agar, a serva egípcia, que nasceu a Abraão, brincando com Isaque, seu filho, disse a Abraão: Expulsa esta serva e o seu filho; pois o filho desta serva não herdará com o meu filho Isaque. E pareceu muito dura a palavra diante de Abraão, a respeito do seu filho. E disse Deus a Abraão: Não te pareça dura [a coisa] a respeito do menino e da serva; tudo o que Sara te disser, ouve a sua voz, porque em Isaque será chamada para ti [uma] descendência.'
Compreendestes, pois, que aquele que então disse, sob o carvalho, que voltaria — como sabia de antemão ser necessário aconselhar a Abraão o que Sara queria dele — voltou, como está escrito, e é Deus, como as palavras indicam, ditas assim: 'E disse Deus a Abraão: Não te pareça dura [a coisa] a respeito do menino e da serva'?", perguntava.
E Trifão disse: "Certamente; mas não [foi] disto que demonstraste que outro é o Deus, além deste que apareceu a Abraão, o qual apareceu também aos demais patriarcas e profetas; mas demonstraste que nós não compreendemos corretamente que os três, os que estiveram na tenda junto de Abraão, eram todos anjos."
E de novo eu: "Se, pois, também a partir das Escrituras eu não tivesse como demonstrar-vos que um daqueles três é tanto Deus quanto é chamado anjo — pelo anunciar, como já disse, a quem ele quer as coisas [vindas] dele o Deus criador de todas as coisas —, [então] este que sobre a terra, em forma de homem, semelhantemente aos dois anjos que com ele vieram, aparecia a Abraão, [seria] razoável que vós [o] entendêsseis [como] este Deus que existe antes da criação do mundo — o que toda a vossa nação entende." E [Trifão]: "Sem dúvida", disse; "pois assim também até agora tínhamos [entendido]."
E eu de novo disse: "Voltando às Escrituras, tentarei persuadir-vos de que este que se diz e está escrito ter aparecido a Abraão, a Jacó e a Moisés [como] Deus é outro que o Deus que fez todas as coisas — em número, digo, mas não em vontade [mente]; pois digo que ele nunca fez ou falou nada senão o que o que fez o mundo — acima do qual não há outro Deus — quis que ele fizesse e falasse."
E Trifão: "Demonstra, então, já, que também existe [tal], para que também nisto concordemos; pois não supomos que dizes que ele fez ou falou algo contra a vontade do criador de todas as coisas." E eu disse: "A Escritura, pois, já dita por mim, tornar-vos-á isto manifesto. E é isto: 'O sol saiu sobre a terra, e Ló entrou em Segor. E o Senhor fez chover sobre Sodoma enxofre e fogo, [vindos] do Senhor, do céu, e destruiu estas cidades e toda a [região] circunvizinha.'"
E o quarto dos que tinham ficado com Trifão disse: "É necessário, então, dizer que aquele que a palavra, por meio de Moisés, ao descerem os dois anjos a Sodoma, nomeou 'um Senhor', é [distinto] deste, [a saber] o próprio Deus que apareceu a Abraão."
"Não [é] só por isto", disse, "que — o que era [o caso] — de todo modo se devia confessar que, também além do que se entende [ser o] criador de todas as coisas, um outro é chamado Senhor pelo Espírito Santo; e não só por meio de Moisés, mas também por meio de Davi. Pois também por meio dele foi dito: 'Disse o Senhor ao meu Senhor: Senta-te à minha direita, até que eu ponha os teus inimigos por escabelo dos teus pés', como já disse. E de novo, em outras palavras: 'O teu trono, ó Deus, [é] pelo século do século; vara de retidão [é] a vara do teu reino. Amaste a justiça e odiaste a iniquidade; por isso te ungiu, ó Deus, o teu Deus, com óleo de exultação mais que os teus companheiros.'
Se, pois, dizeis vós que o Espírito Santo nomeia como Deus e como Senhor algum outro, além do Pai de todas as coisas e do seu Cristo, respondei-me — prometendo eu demonstrar-vos, a partir das próprias Escrituras, que não é um dos dois anjos que desceram a Sodoma aquele que a Escritura chamou Senhor, mas aquele que, [vindo] com eles, é dito também Deus [e] que apareceu a Abraão."
E Trifão: "Demonstra; pois, como vês, o dia avança, e nós não estamos preparados para respostas tão arriscadas, já que nunca ouvimos ninguém perscrutar, ou investigar, ou demonstrar estas coisas. E, se tu não reconduzisses tudo às Escrituras, não te suportaríamos falar; pois é a partir delas que te empenhas em fazer as demonstrações, e declaras que ninguém, acima do criador de todas as coisas, é Deus."
E eu: "Sabeis, pois", disse, "que a Escritura diz: 'E disse o Senhor a Abraão: Por que se riu Sara, dizendo: Acaso darei à luz de verdade? Eu já envelheci. Acaso é impossível [alguma] palavra junto de Deus? Neste tempo voltarei a ti, no tempo devido, e Sara terá um filho.' E, pouco depois: 'E, levantando-se dali os homens, olharam para a face de Sodoma e Gomorra; e Abraão ia com eles, acompanhando-os. E o Senhor disse: Não ocultarei eu de Abraão, meu servo, o que faço.'
E, pouco depois, de novo diz assim: 'Disse o Senhor: O clamor de Sodoma e Gomorra multiplicou-se, e os seus pecados [são] muito grandes. Descendo, pois, verei se, segundo o clamor deles que chega a mim, [as coisas] se consumam; e, se não, [para] que eu conheça. E, desviando-se dali, os homens foram a Sodoma. E Abraão estava de pé diante do Senhor, e, aproximando-se, Abraão disse: Não destruirás o justo com o ímpio?'; e o que se segue — pois não me parece [necessário] escrever de novo as mesmas coisas, estando todas já escritas antes, mas [apenas] aquelas por meio das quais fiz a demonstração a Trifão e aos que estão com ele.
Então, pois, cheguei ao que se segue, onde foi dito isto: 'E o Senhor partiu, quando cessou de falar a Abraão, e foi para o seu lugar. E os dois anjos foram a Sodoma ao entardecer; e Ló estava sentado junto à porta de Sodoma'; e o que se segue igualmente, até: 'E, estendendo os homens as mãos, puxaram Ló para si, para dentro da casa, e fecharam a porta da casa'; e o que se segue, até: 'E os anjos seguraram a sua mão, e a mão de sua mulher, e as mãos de suas filhas, poupando-o o Senhor.
E aconteceu que, quando os tiraram para fora, disseram: Salva, salva a tua alma; não olhes para trás, nem te detenhas em toda a [região] circunvizinha; salva-te no monte, para que não sejas apanhado [com eles]. E disse Ló a eles: Rogo, Senhor, já que o teu servo achou misericórdia diante de ti, e engrandeceste a tua justiça, o que fazes por mim para viver a minha alma — mas eu não posso salvar-me no monte, para que não me apanhem os males e eu morra.
Eis que esta cidade está perto, para fugir para lá, [e é] pequena; ali me salvarei, [pois] é pequena, e viverá a minha alma. E disse-lhe: Eis que admirei a tua face também nesta palavra, [para] não destruir a cidade a respeito da qual falaste. Apressa-te a salvar-te ali; pois não poderei fazer coisa [alguma] até que entres ali. Por isso chamou o nome da cidade Segor. O sol saiu sobre a terra, e Ló entrou em Segor. E o Senhor fez chover sobre Sodoma e Gomorra enxofre e fogo, [vindos] do Senhor, do céu, e destruiu estas cidades e toda a [região] circunvizinha.'"
E de novo, tendo cessado, acrescentei: "E agora não compreendestes, amigos, que o um dos três, que é tanto Deus quanto Senhor, servindo àquele que está nos céus, [é] Senhor dos dois anjos? Pois, tendo eles ido a Sodoma, ele, tendo ficado, conversava com Abraão as coisas registradas por Moisés; e, tendo também ele partido depois das conversas, Abraão voltou para o seu lugar.
E, vindo ele [a Sodoma], já não [são] dois anjos [que] conversam com Ló, mas ele mesmo, como a palavra manifesta, e é Senhor, tendo recebido do Senhor que está no céu — isto é, do criador de todas as coisas — [a incumbência de] trazer sobre Sodoma e Gomorra as coisas que a palavra enumera, dizendo assim: 'O Senhor fez chover sobre Sodoma e Gomorra enxofre e fogo, [vindos] do Senhor, do céu.'"